Kategori «Tarih Ders Notları»

20 Ekim 1921- Ankara Ant. Türkiye- Fransa Il.İnönü Savaşı sonrasında Ankara’ya anlaşma için bir elçi gönderen Fransa, Kütahya-Eskişehir Yenilgisi sonrasında anlaşma yapmaktan vazgeçmiştir. Sakarya Savaşı’nın kazanılması sonrasında antlaşma yapmayı kesin olarak kabul etmiştir. Sakarya Savaşı’nın en önemli sonucu Ankara Antlaşması’dır. Türkiye’yi tanıyan ilk İtilaf Devleti Fransa’dır. Bu anlaşmaya göre; Fransa, Türkiye arasındaki savaş sona erer. …

13 Ekim 1921- Kars Ant. Türkiye- SSCB Ülkeleri Sovyetler Birliği, denetimi altına aldığı Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan ile Türkiye’nin Sakarya savaşı sonrası yaptığı antlaşmadır. Moskova Antlaşması’nın tekrarı olan bu antlaşma ile Doğu sınırı kesin olarak çizilmiştir. a Nahçıvan’a özerklik verilmesi kararlaştırılmıştır.

16 Mart 1921- Moskova Ant. Türkiye- Sovyet Rusya Sovyet Rusya, TBMM’nin içindeki olayları yakından takip eder. Ermenileri yenilgiye uğratması I. İnönü Savaşı’nı kazanması Londra Konferansı’na çağırılması gibi olaylar sonrasında TBMM ile bir antlaşma imzalar.Buna göre; İki taraftan birinin tanımadığı antlaşmayı diğeri de tanımayacaktır (Uluslar arası politikada birliktelik amaçlanır.) Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya arasında imzalanan …

1 Mart 1921- Afganistan’la Dostluk Antlaşması Moskova Antlaşması için Moskova’da bulunan Türk heyeti aynı amaçla burada bulanan Afgan heyetiyle bir dostluk antlaşması imzalar. Bu antlaşma ile her iki tarafta birbirine resmen tanır. (Afganistan, Türkiye’yi tanıyan ilk Müslüman devlettir.) Antlaşmaya göre Türkiye, Afganistan’a subay ve öğretmen göndermeyi kabul eder.

3 Aralık 1920- Gümrü Ant. Türkiye- Ermenistan Ermenilere karşı TBMM’nin aldığı ilk askeri başarı sonrasında 3 Aralık 1920’de İmzalanır. Antlaşmaya göre; Kars, Ardahan, Iğdır, Türk Devleti’ne bırakılacak. a Aras Nehri iki ülke arasında sınır olacak Ermenistan, Sevr Antlaşması’nı tanımayacak. (Türkiye’yi tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur.) a Ermenistan Türkiye’ye karşı düşmanca faaliyetlerde bulunmayacak. Türklere karşı saldırgan …

10 Ağustos 1920- Sevr Ant. Osmanlı- İtilaflar İtilaf devletleri, I. Dünya Savaşı sonrasında en geç Osmanlı Devleti’yle barış antlaşması imzalanmıştır. Toprakların paylaşılmasında sorunların çıkması antlaşmanın kesinleşmesini de uzatmıştır.Barış görüşmeleri esnasında Yunan ordusu Doğu Trakya’yı işgal eder. (20 Temmuz 1920)İtalya’nın San Remo kentinde barış görüşmeleri başlar. Antlaşma, Fransa’nın Sevr kasabasında imzalanmıştır. Mebusan Meclisi kapalı olduğu için …

27 Kasım 1919-Nöyyi Ant. (Bulgaristan – İtilaflar) 1.Dünya Savaşı sonrasında Bulgaristan’ın İtilaflarla imzaladığı barış antlaşmasıdır. Antlaşamaya göre; a Bulgaristan topraklarının bir bölümünü Yunanistan ve Yugoslavya’ya bırakır. Bulgaristan’ın Ege Denizi’yle bağlantısı kesilir. Bulgaristan’a askeri ve ekonomik yaptırımlar uygulanır. Avusturya ordusunun sayısı azaltılarak kısıtlamalar getirilir.

10 Eylül 1919- Sen Jermen Ant. (Avusturya- İtilaflar) I. Dünya Savaşı sonrasında Avusturya’nın İtilaflarla imzaladığı barış antlaşmasıdır. Antlaşamaya göre; a Avusturya, imparatorluk özelliğini yitirir. Polonya, Macaristan ve Çekoslovakya’nın bağımsızlığını tanır. Avusturya’ya askeri ve ekonomik yaptırımlar uygulanır. Avusturya ordusunun sayısı azaltılarak kısıtlamalar getirilir.

28 Haziran 1919- Versay Ant. (Almanya-İtilaflar) I. Dünya Savaşı sonrasında Almanya ile imzalanan barış antlaşmasıdır. Antlaşmayla; a Almanya’ya askeri, s,yasa, ekonomik kısıtlamalar getirilir. (Almanya’nın yeniden güçlenmesini engelleme) Silahlanması yasaklanır. Almanya’da zorunlu askerlik kaldırılır. a Almanya tüm sömürgelerini kaybeder. Alsas- Loren’i Fransa’ya bırakır. Bu antlaşmada Almanya’ya ağır yaptırımların uygulanması, Alman halkının tepkisine ve II. Dünya Savaşı’nın başlamasına …

1918-Mondros Mütarekesi Osmanlı- İtilaflar 30 Ekim 1918’de imzalanan ve Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan çekildiği antlaşmadır. Osmanlı Devletinin fiilen sona erdiğini gösterir. Limni Adası’nın Mondros Limanı’nda Rauf Paşa ile İngiltere adına Amiral Carlthope arasında imzalanır. Sınırların korunması ve iç güvenliğin sağlanması için gerekli görülecek askeri kuvvetin dışındaki bütün Osmanlı ordusu hemen terhis edilecektir.Ordunun taşıt, araç …

1917-Saint-Jean De Maurienne Ant. (İngiltere- Fransa- İtalya) Dünya Savaşı devam ederken İngiltere, Fransa, İtalya arasında imzalanan g iz li antlaşmadır. Sykes­Picot Antlaşması’nın İngiltere- Fransa arasında imzalanmasına İtalya’nın tepki göstermesi üzerine imzalanır. Bu antlaşmayla; Antalya, Konya, İzmir,Aydın İtalyanlara bırakılır. Antlaşmanın kesinleşmesi görüşmelere katılmayan Rusya’nın onaylamasına bağlanır.Rusya kendi içindeki karışıklıkları bahane ederek antlaşmayı onaylamaz, bundan dolayı İtalya’nın …

1916-McMahon Antlaşması Araplar- İtilaflar I. Dünya Savaşı devam ederken İngilizlerin Mısır valisi McMahon ile Hicaz Emiri Şerif Hüseyin arasında imzalanan gizli antlaşmadır. İngilizler, Araplara savaş sonrasında bağımsız devlet vaadinde bulunarak yanlarına çekerler. Arapların Osmanlı’ya karşı İngilizlerle işbirliği yapması Ümmetçilik (İslamcılık) politikasının etkisini yitirdiğini gösterir.

1916- Sykes-Picot Ant. İngiltere- Fransa 1.Dünya Savaşı devam ederken İngiltere ve Fransa arasında imzalanır. İlk g izli antlaşmadır. Bu antlaşmayla Osmanlı’nın Arap topraklarını paylaşılmıştır. Adana, Antakya, Suriye, Lübnan Fransızlara, Irak İngilizlere bırakılacak Suriye, Musul ve Ürdün’de Arap Krallığı kurulacak ve koruyuculuğu İngiltere ve Fransa’ya bırakılacaktır. Filistin’de uluslar arası bir yönetim kurulacak

1915-Boğazlar Antlaşması İngiltere-Fransa-Rusya Dünya Savaşı devam ederken Rusya, İngiltere ve Fransa arasında imzalanan gizli antlaşmadır. Antlaşmaya göre Boğazlar ve İstanbul Ruslara bırakılır. Rusya’da diğer Osmanlı topraklarının İngiltere ve Fransa arasında paylaşılmasını kabul eder.  

1913-Atina  Antlaşması Osmanlı- Yunanistan Balkan Savaşı sonrasında Osmanlı- Yunanistan arasında imzalanır. Antlaşmaya göre: Yunanların Balkan savaşlarında ele geçirdiği topraklar ve Girit Yunanistan’a bırakılacak. Yunanistan’da kalan Türkler Yunanlılarla eşit olacak, Türklere mülkiyet , Türkçe eğitim, kendi müftülerini seçme hakkı verilecek.(Yunanistan’daki Türkleri azınlık konumuna düşer.) Ege Adalarının geleceği büyük devletlere bırakılacak (Büyük devletler kararlarını bir notayla 14 …

1913-İstanbul Antlaşması Osmanlı- Bulgaristan 1.Balkan Savaşı sonrasında Osmanlı- Bulgaristan arasında imzalanır. Antlaşmaya göre: Meriç nehri iki ülke arasında sınır olacak Edirne, Kırklareli, Dimetoka Osmanlılara bırakılacak Bulgaristan’da kalan Türkler isterlerse dört yıl içinde Osmanlı topraklarına göç edebilecek Bulgaristan’da kalan Türkler Bulgarlarla eşit olacak, Türklere mülkiyet , Türkçe eğitim, kendi müftülerini seçme hakkı verilecek.(Türklerin azınlık konumuna düşüp …

1913 BÜKREŞ ANTLAŞMASI (Bulgaristan-Romanya-Karadağ-Sırbistan-Yunanistan) (I.Balkan Savaşları sonrasında Londra Antlaşmasıyla Osmanlıdan alınan toprakları Balkan ulusları paylaşamazlar. Bulgaristan’ın daha fazla toprak aldığı gerekçesiyle Yunanistan,Sırbistan,Karadağ ve ilk savaşta olmayan Romanya Bulgaristan’a savaş ilan eder. II.Balkan savaşı çıkar. Bu esnada Osmanlı Devleti Doğu Trakya’yı( Edirne,Kırklareli) ele geçirir. Balkan ülkeleri kendi aralarında bu antlaşmayı imzalar.) Bulgaristan’ın Makedonya ve Dobruca toprakların …

1913 LONDRA ANTLAŞMASI (Osmanlı-Balkan Ülkeleri) (I.Balkan Savaşında Osmanlı Devleti Balkan ülkelerine Bulgaristan,Yunanistan,Sırbistan,Karadağ. yenilmesi sonrasında İngiltere’nin arabuluculuğuyla imzalanır. Midye-Enez çizgisinin batısındaki bütün topraklar Balkan ülkelerine bırakılacak. Arnavutluk Bağımsız olacak. Adaların geleceği büyük devletlere bırakılacak. Selanik,Güney Makedonya Girit bütün Trakya,Kavala,Dedeağaç Yunanistan’a bırakılacak. Orta ve Kuzey Makedonya sırbistan’a bırakılacak.

1911 UŞİ ANTLAŞMASI (Osmanlı-İtalya) (Trablusgarp Savaşında Osmanlı devletin’nin yenilmesi ve Balkan Savaşlarının çıkması üzerine İtalyayla imzalanır. ) Trablusgarp Bingazi İtalya’ya bırakılır.(Osmanlı Devletinin Kuzey Afrika hakimiyeti sona erer.) Balkan Savaşları esnasında koruma sıkıntısı nedeniyle geçici olarak Oniki Ada,İtalya’ya bırakılır. Trablusgarp halkı dini yönden Osmanlıya bağlı olacaktır. Trablusgarp ‘ın Duyun-u Umumiye olan borçlarını İtalya ödeyecektir. On iki …

1897 İSTANBUL ANTLAŞMASI (Osmanlı-Yunanistan) (1897 Osmanlı-Yunan (Dömeke) Savaşında Osmanlının Yunanistan’ı yenilgiye uğratması üzerine Avrupalıların arabuluculuğuyla imzalanır.) Girit osmanlı devletine bağlı kalacak fakat başına Yunan Kral sülalesinden biri geçecektir. (Girit’in Yunanistan’a bağlanması yolunda önemli bir adım)

1878 BERLİN ANTLAŞMASI (Osmanlı-Rusya) (1877-1878 Osmanlı Rus harbinde Osmanlı Devletinin yenilmesi sonrasında imzalanan yürürlüğe girmeyen 1878 Ayestefanos(Yeşilköy) Antlaşmasında Rusya,Osmanlı Devletine istediği şartları kabul ettirerek Balkanlar üzerinden sıcak denizlere inmek istemesine Almanya,Avusturya tepki gösterir.bundan dolayı Ayestefanos yürürlüğe girmez. yerine Berlin Antlaşması imzalanır.) Bulgaristan osmanlı Devletine bağlı prenslik haline gelecek.(Rusların Balkanlarda etkin olmasını engellemek.) Sırbistan,Romanya,Karadağ bağımsız olacak, …

1856 PARİS ANTLAŞMASI (Osmanlı-Rusya-İngiltere-Fransa-Prusya) (Kırım savaşından sonra savaşan taraflar Paris’te toplanır.Taraf olmamasına rağmen Prusya’da toplantıya katılır.Osmanlı Devleti,Paris Antlaşması öncesinde iyi koşullar elde edebilmek,azınlıklarla ilgili bir maddenin gündeme gelmesini engellemek,Avrupalı Devletlerin iç işlerimize karışmasını engellemek için Islahat Fermanı’nı ilan etmiştir.) Osmanlı Devleti,Avrupalı bir devlet sayılacak ve Osmanlı Devleti,Avrupa hukukundan yararlanacaktır.Osmanlı Devletinin toprak bütünlüğünün koruyucusu Avrupalı Devletler …

1829- Edirne Antlaşması Osmanlı- Rusya Yunanistan’a bağımsızlık verilir (Avrupalı devletler bölgede güçlü bir Osmanlı ve Kavalalı’dan ziyade küçük bir Yunanistan isterler.) Milliyetçilik hareketlerinden etkileneceği için Avusturya- Macaristan antlaşma maddelerine karşı çıkar. Sırbistan’a özerklik verilecektir. Osmanlı Devletinde ilk isyan eden topluluk Sırplar, ilk bağımsızlığa ulaşanlar Yunanlılardır.  

1840- Londra Antlaşması Osmanlı- İngiltere- Kavalalı 1.Mahmut, Kütahya Antlaşması’ndan memnun kalmamıştır. Bundan dolayı da Mısır’a saldırmıştır.Kavalalı, Osmanlı ordusunu Nizip Ovasında yenince İngiltere müdahale eder. İngiltere ‘nin baskısıyla Londra Antlaşması imzalanır. Buna göre:Cidde, Suriye ve Adana’nın yönetimi Osmanlılara geçer. Mısır’ın da Osmanlı Devleti’ne ait olduğu kabul edilir. Fakat yönetimi Kavalalı sülalesine bırakılır.  

1838-Balta Limanı Ant. Osmanlı- İngiltere İngiltere bu antlaşmayla Osmanlı Devleti’nden her türlü ticari ayrıcalığı alarak Osmanlı ülkesini açık pazar hale getirmiştir. Lonca teşkilatının çökerek Osmanlı ekonomisinin Avrupa’ya bağımlı hale gelmesine neden olur. Bu antlaşmaya göre İngiliz tüccarlara daha düşük gümrük vergisi uygulanacaktır.

1833- Hünkar İskelesi Antlaşması Osmanlı- Kavalalı Kavalalı Mehmet Ali Paşa ‘nın isyan ederek Kütahya ‘ya kadar gelmesi ve Avrupalı devletlerin tarafsız kalması üzerine II.Mahmut “Denize düşen yılana sarılır ” sözünden yola çıkarak Rusya ‘dan Kavalalı ‘ya karşı yardım ister. Antlaşmaya göre; Osmanlı Devleti bir saldırıya uğrarsa Rusya yardım gönderecek ancak masraflarını Osmanlı karşılayacaktır. Osmanlı devleti …

1809-Kala-i Sultani (Çanakkale) Antlaşması Osmanlı- İngiltere Fransa ‘nın hem Osmanlı Devleti ‘ni Rusya’yla savaşa teşvik etmesi hem de Tilsit Antlaşmasında Rusya’ya Osmanlı devletini paylaşma teklifinde bulunarak iki yüzlü politika uygulaması Osmanlı Devletini İngiltere ‘ye yakınlaştırmıştır. Bu antlaşmayla barış zamanlarında Boğazlardan hiçbir savaş gemisi geçmeyecektir.

1792–YAŞ ANTLAŞMASI (Osmanlı-Rusya) Osmanlı devleti bu antlaşma ile Kırım’ın bir Rus toprağı olduğunu kabul edecek. Dinyester Irmağı iki ülke arasında sınır kabul edilecek. Doğuda Osmanlı-Rus sınırı savaştan önceki şekliyle kalacak. (Bu antlaşmayla Gerileme dönemi sona erer,yıkılış dönemi başlar.)

  1774- K.Kaynarca Antlaşması Osmanlı-Rusta Osmanlı Devleti’nin XVIII. yüzyılda imzalamak zorunda kaldığı en ağır koşullu antlaşmadır. Madde 1:Kırım’a bağımsızlık verilecek ve Kırım hanları sadece dinî bakımdan Osmanlı halifesine bağlı olacaktı. Önemi: Osmanlı Devleti, ilk defa halkı tamamen Türk ve Müslüman olan bir toprağı kaybetmiştir. Rusya sıcak denizlere inme konusunda önemli bir adım atmıştır. Osmanlı Devleti …

1739 BELGRAT ANTLAŞMASI (Osmanlı-Avusturya-Rusya)1732- Ahmet Paşa Ant. Osmanlı- İran (Fransanın arabulucuğu ile imzalanır.) Belgrat ve Kuzey Sırbistan,Osmanlı Devletine geri verilecek. Kalesi yıkılmak şartıyla Azak,Ruslarda kalacak. Rus Çarı,protokol bakımından Avusturya ve Fransa kralına eşit sayılacaktır. (bu antlaşma Osmanlı Devletinin Batıda imzaladığı son kazançlı ve onurlu antlaşmadır. 30yıl sürecek olan bu antlaşma ile karadeniz’in bir Türk gölü …

1724- İstanbul Antlaşması Osmanlı- İran İran’daki iç karışıklıklardan yararlanmak isteyen Rusya’nın ve Osmanlı Devleti’nin İran’a saldırmaları ve iki ordunun karşı karşıya gelmesi tehlikesi üzerine imzalanan ilk Osmanlı-Rus ittifak antlaşmasıdır. Ruslar, Hazar Denizi kıyılarını,Dağıstan’ı alacak. Osmanlı Devleti Azerbaycan’ı ele geçirecek  

1718- Pasarofça Antlaşması Osmanlı- Avust- Venedik Kuzey Sırbistan, Belgrat, Banat, Avusturya’ya verilir. Mora, Osmanlılarda kalır. Dalmaçya kıyıları Venedik’e bırakılır. Bu antlaşma ile ilk kez Osmanlı Devleti, Avrupa’nın üstünlüğünü kabul etmiş ve Avrupai tarzda yenilikler yapılmaya başlanmıştır.Lale Devri başlar.Osmanlı Devleti kaybettiği toprakları alamayacağını ilk kez anlar. Belgrat’ın Avusturya’ya verilmesi Balkanlar için yeni bir tehlikenin doğmasına neden …

1711- Prut Antlaşması Osmanlı- Rusya Karlofça Antlaşmasının devamı niteliğindedir. Karlofça Antlaşmasına katılan Rus elçisi antlaşma yapma yetkisinin olmadığını bildirerek ülkesine geri döner. Rusya ile İstanbul Antlaşması imzalanır. Azak kalesi ve çevresi Ruslara bırakılacak (Karadeniz’e inme imkanı) Rusya, İstanbul’da daimi elçi bulunduracak Ruslar, Kudüs’ü serbestçe ziyaret edebilecek

1700-İstanbul Antlaşması Osmanlı- Rusya Rusya Lehistan’ın içişlerine karışmayacak, İsveç kralı ülkesine serbestçe dönebilecek , Ruslar elçisini İstanbul’dan geri çekecek, Azak Kalesi, Osmanlılara geri verilecek. Karlofça’yla kaybettiği yerler geri alma ümidini doğurmuştur.

1699-Karlofça Ant. Osm- Avust- Lehistan-Vend Temeşvar ve Belgrat hariç tüm Macaristan ve Erdel, Avusturya’ya bırakılacak. Ukrayna ve Podolya Lehistan’a bırakılacak. Mora ve Dalmaçya kıyıları Venedik’e bırakılacak. Antlaşma 25 yıl süreyle geçici olacak ve koruyuculuğu Avusturya’ya ait olacak. Kalofça Ant. Osmanlı Devleti batıda ilk kez batıda büyük çapta toprak kaybeder. Orta Avrupa üstünlüğü Avusturya ‘ya geçer. …

1672- Bucaş Ant. Osmanlı- Lehistan Ukrayna eskiden olduğu gibi Osmanlıya bağlı Kazakların yönetiminde kalacak. Podolya Osmanlı Devleti’ne bırakılacak. Lehistan Osmanlı Devleti’ne bağlı Kırım Hanlığı’na her yıl 22.000 düka altın verecek. Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti batıda en geniş sınırlara ulaşmıştır.

1664- Vasvar Ant Osmanlı – Avusturya Uyvar ve Novgrat kaleleri Osmanlılara bırakılacak. Zerinvar Kalesi Avusturya’ya bırakılacak, ancak Avusturya kaleyi tamir etmeyecek. Avusturya, Osmanlıya bağlı Erdel’in içişlerine karışmayacak. Avusturya Osmanlı Devleti’ne savaş tazminatı verecek.

1639- Kasr-ı Şirin Ant. Osmanlı-İran Azerbaycan ve Revan İran’a bırakılır. Bağdat Osmanlılarda kalır. Zağros Dağları sınır olarak kabul edilir. Günümüz Türkiye- İran sınırını çizen en eski antlaşmadır. Kalıcı olmasının nedeni doğal sınır olan Zağros Dağları’nın sınır kabul edilmesidir.

1621- Hotin Antlaşması Osmanlı- Lehistan Osmanlı- Lehistan sınırı eskisi gibi kalacak, Önceden olduğu gibi Lehistan Osmanlıya bağlı Kırım Hanlığına 40.000 altın vergi verecektir. Sultan II. (Genç) Osman bu sefer esnasında Yeniçeri Ocağı’ndaki bozulmayı görmüş sefer sonrasında ocağı kaldırmayı düşününce Yeniçerilerce öldürülmüştür.