Kategori «Türkçe Ders Notları»

2018 TÜRKÇE ALAN SORULARI 1.*Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşan bir metin taslağı oluşturup bu bölümlerde yazacaklarınızı, tespit ettiğiniz konu ve an fikir etrafında belirleyiniz. *Yeni öğrendiğiniz kelimelerden yararlanarak günlük hayattan örnekler veriniz. *Anlatımı desteklemek için grafik, tablo vb. görsellerden yararlanınız. Bu etkinlik yönergesi aşağıdaki kazanımlardan hangisini gerçekleştirmeyi yöneliktir? A)Hikaye edici metin yazar. B)Formları yönergelerine …

Okuma, okumak işi demektir, iş ismidir. Okumak, Türkçe Sözlük’te şöyle tanımlanmıştır: “1.Yazıya geçirilmiş bir metne bakarak bunu, sessizce çözümleyip anlamak veya aynı zamanda seslere çevirmek: Ben sizin yazınızı kolaylıkla okurum. Eski yazıyı bilenler gittikçe azalıyor. 2.Bu biçimde yazılmış olan bir metnin iletmek istediği şeyleri öğrenmek: Yazılardan bıkmışım tek satır öğrenmeyeyim. 3.Bir konuyu öğrenmek için okulda, …

Dil: İnsanların duygu, düşünce ve isteklerini anlatmak için kullandıkları ses ya da işaretler sistemidir. Dilbilgisi : Biş dili oluşturan sesleri, kelimeleri, cümleleri ve bunlarla ilgili kuralları inceleyen bir bilimdir. Dünya Dilleri Arasında Türkçenin Yeri: Yeryüzünde iki binden fazla dil incelenmiştir. Buna göre Diller üç gruba ayrılır Tek Heceli Diller Bitişken (Eklemeli) Diller Bükümlü (Çekimli) diller …

MECAZ ANLAM:  Bir sözcüğün gerçek anlamı dışında yepyeni bir anlamda kullanılmasıdır. * Adamın tarladaki bütün ekinleri yandı. ( gerçek) * Partide çektiğimiz bütün resimler yanmış. ( yan) * Bu sınavı kazanamazsan yandın (mecaz) * Balkona astığım çamaşırlar kurumamış.(gerçek) * Hazan mevsiminde kurumuş yapraklar gibi.(yan) * Senin aşkın da beni kuruttu be güzelim. (mecaz) * Caminin …

TERİMSEL ANLAM (TERİM): Bilim sanat, spor, ya da çeşitli meslek dallarıyla ilgili özel kavramları karşılayan sözcüklerdir. * Nota müziğin anahtarı gibidir. * Rakip takım birazdan penaltı atışı yapacak. * Marmara fay hattı tehlikeli sinyaller veriyor. * Güreşçimiz, finalde rakibini tuşla yendi. * Matematik öğretmenimiz tahtaya bir doğru çizmemizi istedi. * Şiirde aynı eklerin ya da …

EŞ ANLAMLI ( ANLAMDAŞ) SÖZCÜKLER:  Yazılışları farklı ancak anlamları aynı olan sözcüklere denir. *  siyah —- kara  ,   *  beyaz—– ak,   * zengin—-varlıklı, *  zengin— varlıklı,  * fakir—-yoksul , * rüzgar—- yel, * üzüntü—–keder,   *  öykü—hikaye,  * eser— yapıt, * edebiyat— yazın,  * cümle—- tümce * kelime— sözcük

ZIT (KARŞIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER: Anlam bakımından birbirinin tersi olan sözcüklerdir. * Sana çirkin dediler düşmanı oldum güzelin. * Ağlarım harta geldikçe gülüştüklerimiz. * Kışın soğuğunu yaşadıkça yazın sıcağını arar oldum. * Aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık. * Yaşlı insanları görünce gençliğimin kıymetini anlıyorum. NOT:  Zıt anlamlılık ile olumsuzluk birbiriyle karıştırılmamalıdır. * Tanzimat romanında iyiler …

SESTEŞ ( EŞSESLİ) SÖZCÜKLER:  Yazılışları ve okunuşları aynı ancak anlamları farklı olan sözcüklere denir. * Yılanı gören at birden şaha kalktı. *  Mutfaktaki pislikleri çöpe at. *  Al bayrağıma sarılı cansız bedenimi al. * Gül: “Gül.” dedi, bülbüle. * Kalem böyle çalınmıştır yazıma    Yazım kışıma uymaz, kışım yazıma * Kırda yaptığımız piknikte yanımıza kır …

SOMUT VE SOYUT ANLAMLI SÖZCÜKLER: Varlığını beş duyu beş duyu organıyla algılayabildiğimiz  kavramlar somut; beş duyu organımızdan  hiçbiriyle algılayamadığımız, varlığını sadece akıl ve mantık  yürütme  yoluyla  kabul  ettiğimiz  kavramlar   soyuttur. * çiçek, ağaç, ses, koku, hava, göl, ev, rüzgar, ışık(somut) * ruh, akıl, vicdan, akıl, acıma, üzüntü, aşk, inanç( soyut ) ÖZELLİK 1:  Somut anlamlı …

 NİTELİK  VE  NİCELİK   ANLAMLI SÖZCÜKLER:  Bir şeyin nasıl olduğunu , ne gibi özellikler taşıdığını anlatan  sözcüklere  nitelik  anlamlı  sözcükler denir. Bir şeyin   sayılabilen, ölçülebilen   ya  da  azalıp  çoğalabilen durumunu bildiren sözcüklere nicelik  anlamlı  sözcükler denir. * Az  ileride  birkaç  kişi  seni  bekliyor.   ( nicel ) * Bugün oldukça kötü bir zaman geçirdim.  ( nitel ) …

GENEL VE ÖZEL ANLAMLI SÖZCÜKLER: Karşıladıkları varlığın tamamını belirten sözcüklere genel anlamlı  sözcükler  denir. Tek  bir  varlığı  karşılayan sözcüklere ise özel anlamlı sözcükler denir. Varlıkların genelden özele doğru sıralanışı : Varlık- canlı- hayvan- keçi- Ankara keçisi. * Çocuk, geleceğin teminatı olduğundan ben çocuğumun iyi yetişmesini istiyorum. ( 2. si 1. sine göre daha özel) * …

Fiillerle İlgili Pratikler Fiiller, iş ,oluş, durum ve hareket bildiren sözcüklerdir. ÖRNEK: “Yürü, gidelim; bu iş olmaz.” dedi     Fiillerin sonuna “-mek, -mak” ekleri getirildiğinde anlamlı olur . ÖRNEK: Bu akşam kardeşinin yanına var .(eylem) *Kardeşimin güzel bir evi var. (isim)    Fiiller anlamlarına göre üçe ayrılır: 1) Nesne alan, iş yani hareket bildiren ve …

Pratik Dil Bilgisi Notları 1.Sözcüğün türü, görevi, işlevi, çeşidi sorulursa sözcüğün isim mi, zarf mı, sıfat mı,zamir mi ,edat mı… olduğuna bakılacağını; 2.Sıfatların isimleri, zarfların genellikle fiilleri nitelediğini (güzel kız: sıfat ; güzel konuş:zarf ); 3.Sıfatların mutlaka ilgili olduğu isimden önce gelmesi gerektiğini ( kötü insan: sıfat); 4.Niteleme sıfatlarının önündeki isim düşerse sıfatın adlaşmış sıfat …

Bağlaçlar Cümleleri veya aynı görevdeki sözcükleri birbirine bağlayarak aralarında anlam ilgisi kuran sözcüklere denir. “İLE” –  “VE”  BAĞLAÇLARI Aynı görevdeki sözcükleri birbirine bağlar. —Evin ve bahçenin kapısı açıktı.(Tamlayan) —Bu radyo Adana’da ve Mersin’de yayın yapıyor.(D.T) —Akşam arkadaşıma gideceğim ve her şeyi anlatacağım. —Cehennemle cenneti bu dünyada yaşadık.(Nesne) —Evle okul arasında mekik dokuyor.(Tamlayan) —Annesiyle babası yarın …

Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Çeşitli amaçlara yönelik olarak gerçekleştirilen anlatımın etkileyici olması için çeşitli yöntemlere başvurulur.İşte,anlatımı gerçekleştirirken başvurulan bu yöntemlere “anlatım biçimleri” diyoruz.  Anlatım biçimlerini şöyle sıralayabiliriz: 1)Açıklayıcı Anlatım, 2)Öyküleyici Anlatım (Hikaye Etme) 3)Betimleyici Anlatım (Tasvir Etme) 4)Tartışmacı Anlatım A) AÇIKLAYICI ANLATIM: Herhangi bir konu hakkında bilgiler vermek,bir şeyler öğretmek amacına yönelik anlatım biçimidir. …

TÜRK DİLLERİNİN ESERLERİ KÖKTÜRKÇE KÖKTÜRKLER ÇAĞINA AİT YAZITLAR BUGUT (MAHAN KAĞAN) YAZITI: ÇOYRIN YAZITI HOYTU TAMİR ONGİN YAZITI KÖL İÇ ÇÖR YAZITI İHE-AŞETE YAZITI TONYUKUK YAZITI (BAYIN ÇOKTO) BİRİNCİ ORHUN (KÖL TİGİN YAZITI) İKİNCİ ORHUN (BİLGE KAĞAN YAZITI) NALAYHA YAZITI İHE NUR YAZITI HANGİDAY YAZITI TALAS YAZITLARI UYGUR TÜRKÇESİ DÖNEMİ ESERLERİ KÖKTÜRK HARFLİ UYGUR YAZITLARI …

TÜRK DİLİNİN TARİHİ DEVİRLERİ ALTAY ÇAĞI Nazari ve karanlıktır. Türkçe ve diğer Altay dillerinin “Ana Altayca” olarak tasavvur edilen bir dile bağlı oldukları dönemdir. Türk-Moğol-Mançu-Tunguz dil birliği bu döneme tekabül eder. Altay dil birliğinin tarihini tespit etmek mümkün olmamakla birlikte yaklaşık olarak MÖ 9.000 olarak tahmin ediliyor. EN ESKİ TÜRKÇE ÇAĞI Altay kuramına göre, Türkçenin …

ADLAR (İSİMLER) Bütün sözcük türleri,iki gruba ayrılarak değerlendirilir. A)Ad Soylu Sözcükler: 1) Ad (İsim) 2) Sıfat (Önad) 3) Zamir (Adıl) 4) Zarf (Belirteç) 5) Edat (İlgeç) 6) Bağlaç 7) Ünlem B)FİİLLER (Eylemler) 1)Adlar: Varlıkları ya da kavramları karşılayan,onları tanımamızı sağlayan sözcüklere “ad” denir.Bir kelimeye  -mek, -mak  ya da  -ma, -me olumsuzluk ekini getiremiyorsak o kelime …

Yapım ve Çekim Ekleri ekler_ve_sozcuk_yapisi A) İSİM ÇEKİM EKLERİ: 1) Çokluk Eki: İsimlerin sayı bakımından çokluğunu bildirirler. *elmalar,çocuklar ,öğrenciler. 2)Hal Ekleri:- i,-e,-den,-de  ekleridir. *Kitabı ver (belirtme hali) *Yola bak  (Yönelme hali) *Evden geliyorum  (Çıkma hali) *Sende kaldı  (Bulunma hali) *Sıradan insanlarla işim olmaz.(Sıfat yapmıştır ve bu yüzden yapım eki olmuştur) *Bunlar gözde çocuklardır.(Sıfat yapmıştır ve …

Yazım Kuralları 1) “ki” bağlacının ve “-ki” ekinin yazımı: Türkçede  üç çeşit “ki” vardır:Bağlaç olan“ki”,sıfat yapan  “–ki” ve zamir olan(ilgi zamiri) “–ki” dir.Bağlaç olan “ki” daima ayrı yazılır.Sıfat yapan “–ki” ve zamir olan “-ki” eklendiği sözcüğe bitişik yazılır. Dilimizdeki bu üç farklı “-ki”yi birbiriyle karıştırmamak için şu pratik yöntemleri uygulayın. *Cümle içerisinde –ki’den sonra –ler …

A acayip acente acımtırak açgözlü açık hava açık oturum açık sözlü açıkgöz açıortay ada çayı adamakıllı adım başı aerobik AET’nin aforoz ağaçkakan ağır kanlı ağırbaşlı ağırsıklet ağız birliği ağız dolusu ağustos böceği Akdeniz’in doğusu aklı sıra aklıselim akordeon akort etmek aksesuar akşamüstü akupunktur alaca karanlık albeni alçak basınç alçakgönüllü alelacele alelacele alem (bayrak) âlem (evren) …

Zamirler İsimlerin yerine kullanılan sözcüklerdir.Bütün zamirler sıfatlardan farklı olarak isim çekim eki alabilir.  A)Kişi (Şahıs) Zamirleri: Sadece insan isimlerinin yerini alan zamirlerdir. *Ben, sen, o;biz, siz, onlar. *Görüyorum beni okşayan gözlerindeki geceyi. *Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın? * “Bana kucaklarında seni getiriyorlar; Ben de sonra o seni getiriyorum sana.” *Mavi denizlerin ötesinde bulacağım seni …

Zarflar (Belirteçler) Fiilerin fiilimsilerin sıfaların ya da kendisi gibi zarf olan sözcüklerin anlamlarını “yer-yön, ölçü-miktar, durum, zaman ve soru” kavramlarıyla açıklayan sözcüklerdir. 1)DURUM ZARFLARI Fiilleri veya fiilimsileri, nitelik, sebep, kesinlik, olasılık, yineleme, yaklaşıklık gibi anlamlarla belirten zarflardır.Fiile nasıl sorusunu sorarak buluruz. *Manş denizini yüzerek geçti (N) *Bu gece yıldızlar pırıl pırıl yanıyordu (N) *Öfkeyle kalkan, …

Fiiller (Eylemler) Bir oluşu, bir durumu veya bir kılışı kip ve kişiye bağlayarak anlatan sözcüklere denir. Pratik olarak ismi fiilden ayırmak için –me, -ma  olumsuzluk ekini ya da –mak ,-mek mastar ekini kullanırız.Eğer bir kelimenin sonuna –ma ,-me olumsuzluk ekini ya da –mak ,-mek  mastar ekini getirebiliyorsak o kelime fiil demektir.Getiremiyorsak o kelime isim soylu …

“de” bağlacının ve “de” bulunma durum ekinin yazımı: “de” “da” bağlacı da tıpkı “ki” bağlacı gibi ayrı bir sözcük olduğu için daima ayrı yazılır.Bulunma durum eki olan “-de,-da, -de,-ta” ise eklendiği sözcüğe bitişik yazılır. “de,da” bağlacıyla “-de,-da,-te,-ta” ekleri birbiriyle karıştırılmamalıdır.Pratik olarak birbirinden şu şekilde ayırt ederiz:Cümle içerisinde cümleden “de”yi çıkartırız,eğer cümlenin yapısında bir bozukluk olmuyorsa …

1) “ki” bağlacının ve “-ki” ekinin yazımı: Türkçede üç çeşit “ki” vardır: Bağlaç olan“ki”,sıfat yapan “–ki” ve zamir olan(ilgi zamiri) “–ki” dir.Bağlaç olan “ki” daima ayrı yazılır.Sıfat yapan “–ki” ve zamir olan “-ki” eklendiği sözcüğe bitişik yazılır. Dilimizdeki bu üç farklı “-ki”yi birbiriyle karıştırmamak için şu pratik yöntemleri uygulayın. *Cümle içerisinde –ki’den sonra –ler çokluk …

TÜRK DİLİ (DÜŞÜNCE YAZILARI) YAZILI ANLATIM TÜRLERİ Duygu, düşünce ve hayallerin sözlü ya da yazılı olarak, etkileyici bir şekilde anlatma isteği edebiyatın doğmasına neden olmuştur. Edebiyatın oluşumu içerisinde yazının biçim ve içerik özelliklerine o yazının türü denmektedir. Bilgi verme amacı güden yazılardır. MAKALE: Bilim, fen konularıyla siyasal, ekonomik ve toplumsal, kültürel konuları açıklayıcı veya yorumlayıcı …

TÜRK DİLİ (YAZIM KURALLARI) Yazım Kuralları Konu Anlatımı Anlatılmak istenenin, yazı dilinde, karışıklığa yol açmadan, her okuyanın anlayacağı biçimde aktarılması için ortaya konan kurallardır. Bu kuralların başlıcaları şunlardır: Büyük Harflerin Kullanımı Cümleler, dizeler büyük harfle başlar. Dün hava çok güzeldi. Annemizden izin alıp dışarı çıktık. Bir ılık bahar yağmuru yağar, Alır kirleri bir bir üzerimizden. …

YAZIM (İMLÂ) KURALLARI 1. Büyük Harflerin Yazımı Yazıda cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar. Sanat, toplumun gelişmesine yardımcı olur. Düşünce üretimine katkıda bulunur. İnsanı disipline eder. Şiirdeki mısraların her birinin ilk harfi büyük harfle başlar. Uzak çok uzağız şimdi ışıktan Çocuk sesinden gür ve sarmaşıktan Dönmeyen gemiler olduk açıktan Adımızı soran arayan var mı Gazete …

TÜRK DİLİ 2(NOKTALAMA İŞARETLERİ) Nokta (.) Cümlenin sonuna konur. “Çocuklar bahçede oynuyor.” Kısaltmaların sonuna konur. “Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır.” (doktor) Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur. (-ıncı, -inci anlamında) “Yarışmada 1. olmuş.” (birinci) Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. “Yazar, 10.10.1973 tarihinde doğmuş.” Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden …

TÜRK DİLİ(KOMPOZİSYON BİLGİSİ) Kompozisyon Nasıl Yazılır? Başarılı ve güzel bir yazı yazmak için bilinmesi gerekenleri, sırasıyla şöyle gösterebiliriz: 1. Bilgi birikimi 2. Konu seçme 3. Plân yapma 4. Başlık bulma 5. Paragraf bilgisi 6. Dilin kurallarını bilme 7. Yazma 8. Yazının okunması ve düzeltilmesi 1. BİLGİ BİRİKİMİ Üniversite eğitimiyle bir meslek için hazırlık yapılır, o …

ANLATIM BOZUKLUKLARI Her cümle belli bir düşünceyi, duyguyu aktarmak için kurulur. Bu cümlenin, ifade edeceği anlamı açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya koyması gerekir. Ayrıca cümle mümkün olduğunca gereksiz unsurlardan arındırılmış olmalıdır bu cümle. İşte bu özelliği göstermeyen cümleler, anlatım bakımından bozuktur. Gereksiz Sözcüklerin Kullanılması Cümlede gereksiz sözcük kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Bir cümlede gereksiz …

NOKTALAMA İŞARETLERİ ÜÇ NOKTA 1983/ ÖYS, Soru 35: almak, taşımak, kazmak…gibi (Y) TDK’nin 11. baskısında da aynı yanlış var: hasta olmak…gibi (Y) yaşlı olmak, hasta olmak gibi. (D) almak, taşımak, kazmak … (D) İKİ NOKTA “ EŞİTTİR” “ BAŞKASINDAN AKTARIYORUM” Albert Camus basınla ilgili şöyle diyor: “ Özgür basın iyi ya da kötü olabilir; ama, …

          İYİ KONUŞMACININ NİTELİKLERİ              “BİR KONUŞMA, GELECEĞİMİZİ BERBAT EDEBİLİR YA DA BİZİ ZİRVEYE ÇIKARABİLİR.”              İYİ HATİP, İYİ SİYASETÇİ OLUYOR.       OSMAN BÖLÜKBAŞI….             ARABİSTAN, YUNANİSTAN HİTABETİN          MERKEZİ, USTALAR AMERİKA’DAN.        “KONUŞ, KİM OLDUĞUNU SÖYLEYEYİM”   1)DİLİ DOĞRU KULLANMAK     Doğru Anlatım    İyi Anlatım (doğru + açık+ akıcı + …

DİL VE ANLATIM METİNLERİN SINIFLANDIRILMASI   Bir konunun veya duygu veya düşüncelerin noktalama işaretlerine bağlı olarak oluşturulmasıyla ortaya çıkan kelimelerin bütününe metin denir.    Duygu yoğunluğu taşıyan ve estetik hazzın ön plana çıktığı metinlere ise edebi metin denir. METİNLERİN SINIFLANDIRILMASINDA Kİ ETKENLER -Metin in gerçeklikle ilişkisi -Metin in yazılış amacı -Metin in içeriği -Dil in …

ANLATIM BOZUKLUKLARI : Anlam Bakımından Anlatım Bozuklukları Gereksiz Sözcük Kullanımı : Bir cümlede anlamları aynı olan veya anlamca biri , diğerini içeren sözcüklerin birlikte kullanılması , “ Anlatım Bozukluğuna ” yol açar. – Kulağıma eğilerek alçak sesle bir şeyler fısıldadı. – Bu yol , yaya yürümekle bitecek gibi değil. – Onlar , iki yıldır karşılıklı …