Enerji Yönetimi Ders Notları


ENERJİ YÖNETİMİ

Enerji Yönetimi kavramı ilk defa ikinci dünya savaşı sonrası bir İngiliz bilim adamı

tarafından kullanılmıştır. Genelde binalar için kullanılmıştır. 1973 petrol krizinden

sonra bu kavram sanayide de kullanılmaya başlamıştır. Dünyada Sanayinin Enerjiyi

Verimli Kullanma Gereksinimi 3 Zaman Diliminde İncelenebilir;

– 1973 Petrol Krizi Sonrası,

– 1980’lerde yaşanan Teknolojik

Gelişmeler,

– 1990’larda Gelişen Enerji ve Çevre

Bilinci,

Küreselleşen dünyada sürdürülebilirlik, iklim değişikliği, gün geçtikçe artan enerji talebi ve

enerji maliyetlerindeki artış, zorlaşan rekabet koşulları,enerji konusunda yaşananlar; tüm

dünyada olduğu gibi ülkemizde de var olan enerji kaynaklarının etkin kullanımını zorunlu

kılmakta, bu nedenle de enerji verimliliği, enerji tasarrufu konuları ön plana çıkmaktadır.

Enerji konusunda ele alınan bu kavramlar sonuç olarak da Enerji Yönetiminin önemi ortaya

koymaktadır.

Enerji yönetimi, enerji verimliliğinin iyileştirilmesinin yanı sıra, enerji kullanılan bölümlerin

ekipman bazına kadar incelenmesi sonucunda maliyetlerin azaltılması fırsatlarının ortaya

çıkarılmasına da yardımcı olabilir. Enerji yönetimi; mühendislik, yönetim, insan ilişkileri gibi

çok değişik disiplinleri kapsar ve çoğu kere hammadde, işgücü ve ekipmanların daha iyi

kullanımına yardımcı olur.

İşletmelerde enerji giderlerinin büyüklüğü birçok kere karından çok daha fazla olabilmektedir.

Bu nedenle enerji girdilerini etkin bir şekilde yönetebilmek için yönetim bölümleri veya

birimleri olmalı tesis düzeyinde organizasyonlar kurulmak zorundadır. Diyebiliriz ki enerji

giderlerini dikkate almayan, enerji departmanı bulunmayan işletmeler rekabet ortamında ciddi

sıkıntılarla karşılaşabilecek veya saf dışı kalabileceklerdir. Bu nedenle sadece ülkelerin değil,

her işletmenin de mutlaka bir enerji politikası olmak zorundadır.

Her yönetim sisteminde olduğu gibi enerji yönetim sisteminde de planla, uygula, kontrol et,

önlem al sıralamasında PUKO döngüsünü temel olarak alınmaktadır. Ancak enerji verimliliği

çalışmalarının odak noktası enerji yönetimi kavramıdır. Diğer yönetim faaliyetlerine benzer

olarak enerji yönetimi; planlama, koordinasyon ve kontrol gibi birbirinden bağımsız

olduklarında etkisiz kalabilecek işlevlerin, bir araya gelerek oluşturduğu bir bütün olduğu

unutulmamalıdır. Bu nedenle enerji yönetiminde başarı sağlamak için mutlaka bütünsel bir

yaklaşımla düşünülmeli, birbirini etkileyen unsurlar belirlenmeli ve sürekliliğin sağlanması

gerekmektedir.

Enerji yönetimi. Enerji kaynaklarının ve enerjinin verimli kullanılmasını sağlamak üzere

yürütülen; eğitim, etüt, ölçüm, izleme, planlama, uygulama faaliyetleri bütünüdür.

Enerji verimliliği çalışmaları bir

konuya yönelik olarak yapılarak

tamamlanacak çalışmalar

değildir. Bu çalışmalar bütünsel

bir yaklaşımla düşünülmeli,

birbirini etkileyen unsurlar

belirlenmeli ve sürekliliğin

sağlanması gerekmektedir.

Belli bir programa bağlı

olmadan yürütülen çalışmalarda

basit işletme tedbirleriyle enerji

verimliliğinde %10′a varan

oranlarda iyileşmeler

sağlanabilmektedir. Enerji

yönetimi ile enerji verimliliği çalışmalarına süreklilik kazandırıldığı gibi, iyileşme oranı daha

üst değerlere çıkabilmektedir.

Başarılı enerji yönetimi uygulamaları sayesinde enerji kullanımında verimliliğin daha da

arttığına dair pek çok örnek bulunmaktadır. Enerji kullanımını azaltmaya yönelik tedbirleri

almış olanlar, artık daha fazla rekabetçi olmanın diğer yollarını aramaktadır. Enerji yönetimi

rekabet gücünü de artırmanın en etkili yöntemlerinden birisi olduğundan, enerji yönetimi

sistemlerini oluşturan işletmelerin sayısı her geçen gün artmaktadır. İşletme yönetimleri artık

iyi bir enerji yönetim planını oluşturup uygulamadıkları sürece, ekonomik anlamda önemli

kayıplara uğradıklarının farkına varmaya başlamışlardır.

Bu anlamda “Enerji Yönetimi” ürün ve hizmet kalitesinden, güvenlikten veya çevresel tüm

koşullardan fedakarlık etmeksizin ve üretimi azaltmaksızın enerji kaynaklarının ve enerjinin

daha verimli ve rasyonel kullanımı doğrultusunda yapılandırılmış ve organize edilmiş

disiplinli bir çalışmadır. Şekilde enerji tasarrufu odak noktası olmak üzere enerji verimliliğine

katkıda bulunan enerji yönetiminin önemli bileşenleri gösterilmektedir. (A.Ü. , s. 45)

Enerji yönetimi için gereklilikler, enerji yönetim planının oluşturulması ile başlar, Enerji

kayıtlarının oluşturulması, dışarıdan alınacak hizmetlerin belirlenmesi, gelecekteki enerji

ihtiyacını değerlendirme, finansman kaynaklarını belirleme, tavsiyelerde bulunma, tavsiyeleri

uygulama, ilgili birimlerle ve kişilerle irtibat sağlama, bilinçlendirme için iletişim stratejileri

planlama ile devam eder ve programın etkinliğini değerlendirmesiyle son bulur.

İşletmelerde, tükettikleri enerjiyi etkin ve verimli kullanabilmek, enerjiye enerji maliyetlerinin

ekonomi üzerindeki yükünü hafifletmek için aşağıdaki gibi bileşenlerden oluşan bir enerji

yönetim sistemi oluşturabilirler.

ENERJİ YÖNETİMİ BİLEŞENLERİ

I. ENERJİ YÖNETİM SİSTEMİ OLUŞTURULMASI

Yönetimin Katkı ve Desteği Enerji Yöneticileri Enerji Muhasebesi – İzleme-
Hedefleri Oluşturma ve Raporlama Etkin Bilinçlendirme-Eğitim

II. ENERJİ ETÜTLERİ

Ön Enerji Etüdü-Detaylı Enerji Etüdü ile tasarruf potansiyellerinin belirlenmesi.

III. EYLEM PLANI HAZIRLANMASI

Uygulamaların Kısa-Orta -Uzun Önceliklendirilmesi,

IV. UYGULAMALAR

I- Enerji yönetim sistemi oluşturulması:

Üst Yönetimin katkı ve desteği:

Öncelikle yönetimin ve işletme sahiplerinin desteklemediği hiçbir şey başarıya ulaşamaz.

Enerji yönetimi ile ilgili faaliyetlerin üst yönetim düzeyinde başlaması şarttır. Eğer kuruluşun

en üst düzeydeki yetkilileri konuya gereken önemi vermezlerse, alt kademelerde yapılan

çalışmaların önemi kalmaz. Üst yönetim enerji yönetimi ve verimliliği konusunda

yönlendirici olmasa bile teşvik edici, denetleyici, zamanında ve doğru kararlar verici organ

olduğundan, enerji sorununun temel sorumlusu durumundadır. Üst yönetimin sorumluluğu,

özellikle daha önce, enerji yönetimi programı başlatılmamış yerler için çok daha önemlidir.

Bu gibi durumlarda enerji yönetimi ve denetimini başlatmak, işlerliğini, kalıcılığını, başarısını

ve tüm çalışanların katkısını sağlamak gerekir. Enerji Verimliliğinde de başarı elde etmek için

işletme sahiplerinin ve üst yönetimin istekli olması, inanması ve kararlı olması çok önemlidir.

(Enerji verimliliği ile enerji giderleri için ödenen tutarların %10 ila %40 arası geri

kazanılabileceğini bilmeli ve desteklemelidir.)

Enerji yöneticisi:

Enerji yönetim ekibinin ve sorumlusunun pozisyonunun, yönetimdeki kilit aktörlere ve

gerçekleşen güncel olaylar hakkında bilgiye erişime imkan sağlayacak şekilde olması gerekir.

Örneğin, enerji yönetim ekibi enerji projelerinin planlanmasında kaynak kullanılabilirliği

veya yönetimin diğer öncelikleri konularında bilgiye sahip olmalıdır. Enerji yönetim ekibinin

ve sorumlusunun pozisyonu aynı zamanda yönetimin bu pozisyona verdiği önemin ve

desteğin de bir göstergesidir.

Bir enerji yönetimi programında en önemli unsur, üst yönetimin katkı ve desteğidir. Ancak,

bundan daha da önemlisi ve bu desteğin de göstergesi olan enerji yönetim ekibinin ve

sorumlusunun tayin edilmesidir.

Bu pozisyon için seçilmiş olan kişinin enerji yönetimi açısından neler yapılması gerektiğini

bilen bir vizyona sahip olması gerekir. Teknik bilginin yanı sıra, idari yetenekler enerji

yönetim ekibi sorumlusunun maharetleri arasında olmalıdır.

Enerji yönetim ekibi sorumlusunun enerji konularından anlayan bir mühendis olması ve aynı

zamanda başrolü üstlenmesi ve tüm çabayı tek başına ortaya koyması gerektiği yönünde bir

eğilim vardır. Geçmişte bu tür kişilerin bireysel gayretleri ile çok şeyler de başarılmıştır.

Ancak tesisteki herkesin programa dahil edilmesi daha üretken ve kalıcı bir yöntemdir. Bu

doğrultuda, idari yapının geliştirilmesi için yapılacak çalışmalar, enerji yönetim ekibi

sorumlusunun yapabileceği en önemli işlerdendir.

İdeal bir enerji yönetim ekibi sorumlusunda bulunması gerekli özellikler vardır. Bu

özelliklerin çoğuna sahip olan bir kişi enerji yönetim ekibi sorumlusu işini yürütebilir. Enerji

yönetimi kapsamında, işletme yönetimi adına enerji yönetim ekibi tarafından yerine

getirilecek belli başlı görevler aşağıdaki gibidir:

Enerji Yönetimi Kapsamında, İşletme Yönetimi Adına Enerji Yönetim Ekibi

Tarafından Yerine Getirilecek Belli Başlı Görevler

– Enerji yönetimi konusunda hedef ve öncelikleri tanımlayan, işletmenin veya tüzel

kişiliğin enerji politikasının taslağını hazırlamak ve yönetimin onayına sunmak,- Enerji

yönetimi faaliyetleri ile ilgili kişileri faaliyetlerden haberdar etmek,- Tüketim

alışkanlıklarının iyileştirilmesine, gereksiz ve bilinçsiz kullanımın önlenmesine yönelik

önlemleri ve prosedürleri belirlemek, tanıtımını yapmak ve çalışanların bilgi ve bilinç

düzeyini artırıcı eğitim programları düzenlemek,- Enerji tüketen sistemler, süreçler

veya ekipmanlar üzerinde yapılabilecek tadilatları belirlemek ve uygulanmasını

sağlamak,- Enerji etütlerin yapmak veya yaptırmak, verimlilik artırıcı projeler

hazırlamak veya hazırlatmak ve uygulanmasını sağlamak,- Enerji tüketen ekipmanların

verimliliklerini izlemek, bakım ve kalibrasyonlarını zamanında yapmak,- Yönetime

sunulmak üzere, enerji ihtiyaçlarının ve verimlilik artırıcı uygulamaların planlarını,

bütçe ihtiyaçlarını, fayda ve maliyet analizlerini hazırlamak,

– Enerji tüketimini ve maliyetlerini izlemek, değerlendirmek ve periyodik raporlar

üretmek,

– Enerji tüketimlerini izlemek için ihtiyaç duyulan sayaç ve ölçüm cihazlarını temin

etmek, montaj ve kalibrasyonlarını zamanında yapmak,

– Özgül enerji tüketimini, mal veya hizmet üretimi ile enerji tüketimi ilişkisini, enerji

maliyetlerini, işletmenin enerji yoğunluğunu izlemek ve bunları iyileştirici öneriler

hazırlamak,

– Enerji kompozisyonunun değiştirilmesi ve alternatif yakıt kullanımı ile ilgili

imkanları araştırmak, çevrenin korunmasına, çevreye zararlı salımların azaltılmasına ve

sınır değerlerin aşılmamasına yönelik önlemleri hazırlayarak bunları uygulamak,

– Enerji ikmal kesintisi durumunda uygulanmak üzere petrol ve doğal gaz kullanımını

azaltmaya yönelik alternatif planlar hazırlamak,

– Enerji kullanımına ve enerji yönetimi konusunda yapılan çalışmalara ilişkin, yasalar

gereği ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına verilecek bilgileri hazırlamak ve yönetime

sunmak,

– Toplam ve birim ürün veya fayda başına karbondioksit salımlarını ve enerji

verimliliği tedbirleri ile azaltılabilecek salım miktarlarını belirlemek.

– Enerji yönetimi sistemlerinin, TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi-Kullanım

Kılavuzu ve Şartlar Standardına uygun şekilde oluşturulmasını ve işletilmesini

sağlamaktır.

Enerji muhasebesi:

İşletmelerde enerji israfına yol açan sistem ve bölümlerin ortaya çıkartılması için tüketilen

enerji ve gerçekleştirilen üretimle ilgili tüm bilgilerin bölüm sorumluları tarafından eksiksiz

enerji yönetimi sorumlusu veya sorumluları ile paylaşılmalıdır. Enerji yöneticisi tüm bu

ölçme ve izlemelerden sorumlu olmalıdır. Enerji tüketimi yapılan bölümlerde çalışan bölüm

sorumluları için kendi bölümleri ile ilgili izleme ve hedefler oluşturulması önemlidir.

Enerji Muhasebesi diğer maliyet muhasebesi hesaplamaları gibi yönetim açısından son derece

önemli bir yöntemdir. Bu yöntem tesise;

• Enerji kullanımının ve maliyetlerin kontrolünde,

• Kısa ve uzun vadede tesisin enerji kullanım eğiliminin belirlenmesinde,

• Bütçe ve plan hazırlıklarının yapılmasında,

• Yatırımların karlılığını ortaya çıkararak yönetimin enerji tasarrufu için daha fazla kaynak

ayırmasına destek teşkil etmesinde faydalar sağlar. Enerji Muhasebesin gerekliliği aşağıdaki

tabloda belirtilmiştir:

Enerji Muhasebesin Gerekliliği

1- Enerji maliyetinin belirlenerek enerji kullanımının daha dikkatli olarak kontrol

altında tutulması ve işletme karlılığının yükseltilmesinde ilk adımı teşkil eder.

2- Sağlıklı bir enerji muhasebesi yönetime, enerji girdileri hakkında bilgi veren temel

kaynak olarak değerlendirilebilir ve yönetime işletme karının yükseltilmesi

çalışmalarında en büyük yardımı sağlar.

3- Enerji Muhasebesi, planlı bir sistem içinde genel enerji verimliliğinin arttırılması

için disiplinli bir yönetim şekli ile enerji tüketiminin dikkatle ölçülmesi ve rapor

edilmesi şeklinde de açıklanabilir. Söz konusu Muhasebe Sisteminin dikkatle

uygulanması ile kısa veya uzun periyotlarda enerji maliyeti ve verimlilikteki değişimler

ve bu değişimlerin nedenleri belirlenebilir.

4- Sağlıklı bir enerji muhasebesi yönetime, enerji girdileri hakkında bilgi veren temel

kaynak olarak değerlendirilebilir ve yönetime işletme karının yükseltilmesi

çalışmalarında en büyük yardımı sağlar.

5- Enerji Muhasebesinde en önemli kavramlardan biri de, “birim üretim başına enerji

tüketimi” olarak da açıklanan “Özgül Enerji Tüketimi” kavramıdır. Bu kavram (Energy

Intensity) Enerji Yoğunluğu olarak da adlandırılmaktadır. Bu değerin hesaplanması

üreticiye, birim üretim başına enerji tüketiminin aynı sektörde çalışan yurt içi ve yurt

dışı firmalarla karşılaştırma yapma olanağını sağlar.

Bir işletmede üretilen ürün ve hizmet maliyetleri; hammadde, işçilik, işletme giderleri ve

enerji maliyetlerinin toplamından oluşur. Genellikle enerji, ayrı bir kalem olarak dikkate

alınmaz ve basit bir şekilde toplam maliyetlere dahil edilir. Oysa enerji maliyetleri işletmenin

özelliğine bağlı olarak bazen toplam maliyetlerin oldukça önemli bir kısmını teşkil edebilir.

Buna rağmen çoğu kere işletme yöneticileri tarafından bu durum önemsenmez.

Enerji muhasebesinin aşamaları;

Bu işlem için tesisin çalışma alanı, üretim şekli ve kapasitesi göz önünde bulundurularak tesis

yapısına uygun bir Enerji Muhasebesi Sistemi geliştirilir. Sistemin aşamaları genel olarak

aşağıdaki gibidir:

Enerji Muhasebesinin Aşamaları

1- Enerji tüketimi yüksek ekipmanların tüketimlerinin kolayca ve sürekli takip edilmesini

sağlayacak standart bir format geliştirilmelidir. Bu format;

• rapor periyodu,

• enerjinin türü; gaz, sıvı veya elektrik, üretim bölümü / üretim prosesi,

• tüketilen enerji miktarı; ton petrol, m3 gaz, kWh elektrik

• üretim miktarı ve birimi,

• özgül enerji tüketimi gibi bölümleri içermelidir.

2- Gerekli bilgilerin sağlanması için bir prosedür geliştirilmelidir, çoğu kez özgül enerjinin

belirlenmesi için üretim miktarını ve tüketilen enerjiyi ölçecek cihazlar gerekebilir.

3- Gerekli verilerin toplanmasında ve rapor edilmesinde sorumlu kişiler belirlenmelidir.

4- Elde edilen bilgiler incelenerek değerlendirilmelidir.

5- Veri analizlerine bağlı olarak enerji tüketiminin azaltılıp tesisin daha verimli çalışması için

harekete geçilmelidir

İzleme, hedeflerin oluşturulmalı ve raporlama;

Enerji tüketen sistemler İzlenebilir ve ölçülebilir hale getirilmeli ve hedefler oluşturulmalıdır.

İzleme ve hedef oluşturma sistemi ile enerji maliyetleri kontrol edilir. Bu sistem, enerji

tüketim bilgileri için tablolar hazırlanmasının ötesinde, enerji tüketim bilgilerinin

değerlendirilerek izlenmesini de kapsar. Böylece enerjinin ve enerji kaynaklarının daha

verimli ve rasyonel kullanılması sağlanır. Bu sistem içinde, enerji maliyetinin kontrol

edilebilmesi için, çeşitli bölümlerdeki enerji performansı hakkında bilgilere de ihtiyaç vardır.

Bu bilgiler ve gerekiyorsa ölçümler belirli zamanlarda alınarak değerlendirilir.

İzleme ve hedef oluşturma sisteminin en önemli parçası, bilgilerin üst yönetime güvenilir ve

etkili bir şekilde sunulmasıdır. Enerji maliyetleri kontrol edilecekse sistemin çalışmasından

sorumlu olanlar nerede ve ne zaman müdahalenin gerekli olduğunu bilmelidir. Yönetime

verilen raporların kolayca anlaşılabilmesi için bilgiler olabildiğince özlü, kısa, sade ve

anlaşılır şekilde açık olmalıdır. (A.Ü. )

Etkin bilinçlendirme-eğitim:

Enerji yönetim ekibinin işinin en büyük kısmı işletmedeki kişilere eğitimler verilmesini

sağlamaktır. Eğitim faaliyetleri ile enerji yönetiminde ve enerji verimliliğinde önemli faydalar

sağlanabilir. Çalışanlar kurumsal yapının bir parçasıdır ve enerji yönetimi programının en

büyük kullanılmamış doğal kaynaklarıdır. Enerji yönetimi için çalışanların fikirlerine

başvuran bir yapı ve yöntem, enerji yönetimi programını daha üretken hale getirir. Tüm

personel ve yönetimi kapsamalı ve tekrarlanmalı Yöneticilerle çalışan personel bu konuda

eğitilerek enerji verimliliği bilinci ve farkındalık geliştirilmeli ve konu ile ilgili alışkanlıklar

oluşturulmalıdır.

II- Enerji etütleri ile tasarruf potansiyellerinin ve önlemler belirlenmesi:

İşletmelerin enerji kayıplarını tespit etmek ve geri kazanmak amacıyla enerji taramalarını

yaptırmaları gerekmektedir. İşletmelerine yaptıracakları Enerji Etüdü çalışmaları ile enerjiyi

nerelerde, ne kadar verimlilikle kullandıklarını öğrenebilirler.

Enerji etütleri; Enerji tasarruf odaklarının tespit edilmesi, ön görüşme, veri toplama, gerekli

ölçümlerin yapılması ve ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesi, tasarruf odaklarına yönelik

yatırımlarla ilgili ekonomik analizlerin hazırlanması, raporlama aşamalarından oluşur.

Enerji Etütleri; Enerji verimliliği bilinci oluşturmak, enerji yönetim sistemi oluşturmak,

tasarruf noktalarını tespit etmek, tasarruf ve yatırım potansiyellerini belirlemek için yaptırılır.

Enerji etüdü nedir ve neden yapılır? Enerji etüdü; enerji tasarruf potansiyellerini, enerji

atıklarını ve sera gazı emisyonlarını belirlemek, bunlarla ilgili geri kazandırıcı veya önleyici

tedbirleri teknik ve ekonomik boyutları ile ortaya koymak amacıyla yapılır. Enerji etütleri

kapsamında aşağıdaki etüt profilleri yıllık bazda ele alınır:

Enerji Etütleri Kapsamında, Etüt Profilleri

Girdi Profili:

Atık Profili:

Kayıp-Kaçak

Profili:

Verimsizlik

Profili:

İsraf Profili:

Emisyon

Profili: Girdi profilindeki enerji türleri bazında sera gazı miktarları.

Enerji Yönetim

Profili:

İşletmeye veya binaya giren enerji türleri (doğal gaz, akaryakıt,

kömür, elektrik, buhar/sıcak su, vb.), birim enerji büyüklükleri

(girdilerin kWh cinsinden birim ağırlığının veya hacminin

taşıdığı enerji miktarları), kullanım miktarı – zaman grafikleri.

Isıtma/soğutma sistemlerinden, enerji çevrim sistemlerinden

veya üretim prosesinden çıkan değerlendirilebilir enerji

atıklarının, türleri (baca gazı, sıcak gaz/su, buhar, vb), oluşum

nedenleri, miktar – zaman grafikleri.

Binalardaki ve ekipmanlardaki ısı yalıtımı yetersizlikleri,

ekipmanlardaki buhar/gaz/su/yakıt kaçakları/sızıntıları ve

elektrik sistemlerindeki uyumsuzluklar nedeniyle kaybedilen ve

önlenmesi mümkün olan enerji miktarları.

Enerji verimsiz ekipman veya proses uygulaması nedeniyle boşa

harcanan ve önlenmesi mümkün olan enerji miktarları.

Isıtma, soğutma, aydınlatma, ofis ihtiyaçları ve benzeri alanlarda

gereğinden fazla kullanılan, beklemede olan veya boşa çalışan

ekipmanlar üzerinden israf edilen enerji miktarları.

İşletmedeki enerji yöneticisinin/yönetim biriminin, uygulanan

prosedürlerin, çalışanların bilinç düzeyinin ve enerji yönetimine

üst yönetici bakışının yeterliliği.

Enerji etüdünün adımları:

1-Ön Etüt: İşletmedeki veya binadaki etüt profilleri, belgeler, görüşmeler, gözlemler ve

gerektiğinde noktasal ölçümler yardımıyla analiz edilir. Önleme ve/veya geri kazanma

potansiyelleri tahmin edilir. Bunlar için uygulanabilecek önlemler, yaklaşık maliyetleri ve

geri kazanım süreleri ile birlikte belirlenir. Enerji yönetim profilinde gözlenen yetersizliklerin

giderilmesi için öneriler geliştirilir. Detaylı etüt kapsamına alınması gerekli görülen

çalışmalar ve çalışma programı tespit edilir. Ön etüt çalışmaları ön etüt raporu ile birlikte en

fazla on iş günü içerisinde tamamlanır.

2-Ön Etüt Brifingi: İşletmenin üst yöneticisinin de aralarında bulunduğu yöneticilere ve üst

yönetimin belirlediği çalışanlara bir gün süreyle ön etüt brifingi verilir. Bu brifingde; enerji

verimliliğinin fayda ve maliyetleri ile birlikte genel tanıtımı, dünyadaki ve Türkiye’deki örnek

uygulamalar, ön etüt sonuçları ve alınabilecek önlemler hakkında bilgiler verilir ve yararlı

dokümanlar dağıtılır, brifinge katılanların soruları cevaplandırılır ve görüşleri alınır, detaylı

etüde ihtiyaç duyulduğu ve bu etüdün sonuçlarına göre de VAP hazırlanabileceği belirtilir ve

üst yönetimin kararı talep edilir.

3-Detaylı Etüt: Ön etüt sonuçlarına göre detaylı etüt kapsamına alınması uygun bulunan

konularda işletme şartlarında ölçümler ve hesaplamalar yapılarak önleme ve/veya geri

kazanma potansiyelleri en fazla ± %10’luk yanılma oranı ile tahmin edilir. Ön etüt ve detaylı

etüt sonuçları kullanılarak uygulanabilecek önlem seçenekleri teknik ve ekonomik özellikleri

ile analiz edilir. Bu kapsamda, en uygun önlemler seçilmek suretiyle daha sonra

hazırlanabilecek verimlilik arttırıcı projeleri yönlendirici bilgiler ortaya konulur.

4-Raporlama: Ön etüt ve detaylı etüt raporlarının formatları 06.02.2009 tarih ve 27133 sayılı

Resmî Gazete’ de yayımlanan “5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu Kapsamında Yapılacak

Yetkilendirmeler, Sertifikalandırmalar, Raporlamalar ve Projeler Konusunda Uygulanacak

Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” ile belirlenmiştir.

Etüt ve projelendirmede aşağıdaki konulara öncelik verilir:

Etüt ve Projelendirmede Öncelik Verilen Konular

a) Yakma sistemlerinde yanma kontrolü ve optimizasyonu ile yakıtların verimli yakılması,

b) Isıtma, soğutma, iklimlendirme ve ısı transferinde en yüksek verimin elde edilmesi,

c) Sıcak ve soğuk yüzeylerde ısı yalıtımının standartlara uygun olarak yapılması, ısı üreten,

dağıtan ve kullanan tüm ünitelerin yalıtılarak istenmeyen ısı kayıplarının veya kazançlarının

en aza indirilmesi,

ç) Atık ısı geri kazanımı,

d) Isının işe dönüştürülmesinde verimliliğin arttırılması,

e) Elektrik tüketiminde kayıpların önlenmesi,

f) Elektrik enerjisinin mekanik enerjiye veya ısıya dönüşümünde verimliliğin artırılması,

g) Otomatik kontrol uygulamaları ile insan faktörünün en aza indirilmesi,

ğ) Kesintisiz enerji arzı sağlayacak girdilerin seçimine dikkat edilmesi,

h) Makinaların enerji verimliliği yüksek olan teknolojiler arasından, standardizasyon ve kalite

güvenlik sisteminin gereklerine dikkat edilerek seçilmesi,

ı) İstenmeyen ısı kayıpları veya ısı kazançları en alt düzeyde olacak şekilde

projelendirilmesi ve uygulamanın projeye uygun olarak gerçekleştirilmesinin sağlanması,

i) İnşa ve montaj aşamasında enerji verimliliği ile ilgili ölçüm cihazlarının temin ve monte edilmesi,

j) Yenilenebilir enerji, ısı pompası ve kojenerasyon uygulamalarının analiz edilmesi,

k) Aydınlatmada yüksek verimli armatür ve lambaların, elektronik balastların, aydınlatma

kontrol sistemlerinin kullanılması ve gün ışığından daha fazla yararlanılması,

l) Enerji tüketen veya dönüştüren ekipmanlar için ilgili mevzuat kapsamında tanımlanan asgari

verimlilik kriterlerinin sağlanması,

m) Camlamada düşük yayınımlı ısı kontrol kaplamalı çift cam sistemlerinin kullanılması.

III – Eylem planları:

İşletmeler enerjiyi daha verimli kullanarak, belki de bugüne kadar farkında bile olmadıkları

ciddi kazanımlar elde edebilmektedir. Detaylı Etüt raporuna göre önceliklendirme yapılmalı,

kısa, orta ve uzun vadede uygulama kararları değerlendirilmelidir. Planlar detaylı etüt

çalışmalarına dayanmalıdır. Detaylı Etüt raporundan elde edilecek sonuçlara göre yapılacak

yatırımlarını, geri dönüş süreleri ile değerlendirerek, elde edilecek sonuçlarla yatırımlarını da

daha bilinçli ve doğru bir şekilde yapabileceklerdir.

Enerji Verimliliği Uygulama Projelerini geri dönüş sürelerine göre aşağıdaki gibi üç başlık

altında toparlayabiliriz:

Enerji Verimliliği Uygulama Projelerini Geri Dönüş Sürelerine Göre Uygulamalardan

Bazı Örnekler

Basit İşletme Önlemleri

Çok az bir masrafla

veya hiç masrafsız

olarak uygulanabilecek

ve geri ödeme süresi

kısa olan

uygulamalardır.

Tüm kaçakların onarımı, Optimum yanma veriminin

sağlanması ve sürdürülmesi, Boruların bakımı ve ekipmanların

yalıtımı, Buhar kapanlarının bakımı ve onarımı, Sık sık buhar

kondensat geri dönüşü kontrolü, Enerji tüketiminin üretimle

birlikte izlenmesi vb.

Proses İyileştirme Projeler

Genellikle geri ödeme

süreleri 1-3 yıl

arasında olan

projelerdir.

Büyük İkame Projeleri

Geri ödeme süreleri 3

yıldan fazla olan

projelerdir

IV. Uygulama:

Enerji verimliliği uygulamalarında tartışmasız mevcut en verimli ve en iyi teknolojilerin

kullanılmasına dikkat edilmelidir. Enerji yönetimi uygulamaları kapsamında, enerji

verimliliği ile ilgili projelerin çoğu çok az bir harcama ile veya hiç harcamasız olarak

uygulanabilir. Ancak, bazı projeleri uygulamak için büyük miktarda sermaye yatırımı da

gerekebilir. Enerji verimliliği için yapılabilecek yatırımlar da, yapılan diğer yatırımlar gibi

(kapasite artırımı, proses ekipmanının modernizasyonu, yeni binalar v.s.) ekonomik açıdan

aynı esaslara göre değerlendirilmelidir. Genel olarak enerji verimliliği yatırımları mali açıdan

diğer yatırımlara göre daha caziptir. Bazı enerji verimliliği yatırımlarının mevcut enerji

fiyatlarına göre o anda cazip olmadığı görülse bile, gelecekte enerji fiyatlarının daha fazla

artması sonucunda ekonomik hale dönüşebileceği unutulmamalıdır.

Enerji maliyeti, toplam üretim ve işletme maliyeti içinde küçük bir paya sahipmiş gibi

görünebilir. Fakat parasal olarak, tesisin kârıyla karşılaştırıldığında, enerji harcamalarının

büyüklüğü daha iyi anlaşılabilir.

Bir enerji yönetimi programı uygulanmaya başlanırken göz önüne alınması gereken

noktalardan bazıları aşağıda verilmiştir:

Bir Enerji Yönetimi Programı Uygulanmaya Başlanırken Göz Önüne Alınması

Gereken Noktalardan Bazıları

• Tüketilen enerjinin parasal değeri nedir?

• Enerji maliyeti toplam maliyetin yüzde kaçıdır?

• Enerji tüketimini ve maliyetini devamlı olarak kim gözden geçirir veya kaydeder veya

değerlendirir?

• İşletmenin büyüklüğü ne kadardır? (işçilerin sayısı, bölümler, fiziksel alanı nedir)

• Kaç tane değişik ürün veya hizmet üretilir?

• Kaç tane farklı enerji tüketim ekipmanı vardır?

• Şirketin organizasyon yapısı ve üretim işlemleri nasıldır, şirketin alt birimleri veya farklı

sahalarındaki enerji tüketimini izlemek için ne gibi güçlükler mevcuttur?

• Gerek duyulan cihaz ve ekipmanların maliyeti ne olabilir?

• Enerjiyi izleme ve enerji verimliliğini iyileştirmede rol oynayacak en iyi pozisyonda olan

kişi kimdir?

• Enerji tasarruf miktarı ne olabilir?

• Tasarruflar şirketin mevcut kazançları ile nasıl karşılaştırılabilir?

Isı Eşanjörleri, Ekonomizer, Kondensat dönüş sistemleri,

Güç faktörü düzeltilmesi, Otomatik yanma kontrol sistemleri,

Yüksek verimli aydınlatma sistemleri, Yüksek verimli motorlar,

Değişken hız sürücüler, Soft starter uygulamaları vb.

Yeni kazan alınması, kojenerasyon sistemi vb.

Enerji yönetim programının elemanları (Smith, 1997). (ÖZBAKIR)

AŞAMA

AŞAMANIN

GRUP

İSMİ

NO

Yönetimin

Kesin Kararı

1

(Taahhüdü)

2 Etüt ve Analiz

Programın

3

Yürütülmesi

AŞAMA

SIRA

AÇIKLAMA

NO

1.1 Yönetimin, bir enerji yönetim programına kesin karar

vermesi

1.2 Bir enerji yönetim koordinatörünün (en I erji yöneticisinin)

atanması

1.3 Asıl tesis ve departman temsilcilerinden oluşan bir enerji

yönetim komitesinin oluşturulması

2.1 Yakıt ve enerji kullanımının geçmişe yönelik değerlerinin

gözden geçirilmesi

2.2 Tesis içinde enerji taraması yapılması

Ön analizler yapılması, projelerin incelenmesi, veri

tablolarının oluşturulması ve ekipmanların teknik

2.3

özelliklerinin çıkarılması

2.4 Enerji etüt planlarının oluşturulması

2.5 Enerji etütlerinin (a) prosesler, (b) tesisat ve ekipmanı

kapsayacak şekilde yapılması

2.6 Etüt sonuçlarına dayalı olarak yıllık enerji kullanımının

hesaplanması

2.7 Geçmişe yönelik kayıtların kıyaslanması

Enerji yönetim seçeneklerini değerlendirmek için analiz ve

simülasyon aşaması (mühendislik hesapları, ısı ve kütle

2.8

balansı, teorik verim hesapları, bilgisayar analizi ve

simülasyon)

2.9 Seçilen enerji yönetim seçeneklerinin ekonomik analizi (Geri

ödeme süresi, iç kârlılık oranı ve benzerleri)

3.1 Organizasyon ve her bir tesis için enerji verimlilik hedeflenin

saptayın.

3.2 Yatırım ihtiyaçlarını ve öncelikleri belirleyin.

3.3 Ölçme ve raporlama yöntemlerini kurun, gerektiğinde izleme

ve kaydetme cihazlarını monte edin.

3.4 Yöneticiler için rutin raporlama yöntemleri oluşturun ve

sonuçları herkese duyurun.

3.5 Sürekli olarak personelin ilgisini çekin ve dikkati sağlayın.

3.6 Tüm enerji yönetim programını periyodik olarak gözden

geçirin ve sonuçları değerlendirin.

Benzer Yazılar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir