7.sınıf tarih dersi notları

İKİ KURŞUN VE 20 MİLYON ÖLÜ

  1. Yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti:
    Osmanlı Devleti, XX. yy’a gelindiği zaman siyasî ve askeri üstünlüğünü kaybetmiş ve ayakta kalabilmek için uluslararası denge siyaseti izlemiştir.

Avrupa’da ortaya çıkan Fransız İhtilali, Sanayi İnkılâbı Osmanlı Devleti’ni olumsuz etkilemiştir. Fransız İhtilali ile birlikte milliyetçilik akımları, Osmanlı Devleti’ndeki azınlıklar arasında yayılmış ve Osmanlı içerisinde birçok ayaklanma çıkmıştır.

Sanayi İnkılâbı ile Avrupa’da fabrikalar kurulmuş üretim artmış, mallar hızla ve ucuz bir şekilde piyasaya sürülmüştür. Üretilen malları satmak için pazar arayışına gidilmiş ve böylece sömürgecilik yarışı başlamıştır. Bu durumda Osmanlı Devleti hammadde ve pazar açısın­ın önemli bir konumdaydı. Osmanlı Devleti’ne giren ucuz mallar Osmanlı ekonomisini: olumsuz etkilemiştir. Sömürgecilik, bir devletin başka milletleri, toplulukları siyasi ve ekonomik egemenliği altına alarak güçlenmek istemesi

Osmanlı Devleti dünyadaki ekonomik gelişmelere ayak uyduramamıştır. Kapitülas­yonların sürekli hale gelmesinden sonra eko­nomik olarak dışa bağımlı hale gelinmiştir.

Osmanlı Devleti askeri, ekonomik ve si­yasi alandaki çöküşü önlemek için Tanzimat ve Islahat Fermanları yayınlanmış fakat başarı el­de edilememiştir. Bunun yanında 1876 yılında 1. Meşrutiyet, 1908 yılında II. Meşrutiyet ilan edilmiştir. Meşruti yönetime geçişin tam anla­mıyla sağlanamaması, ülke içerisinde karışık­lıklara neden olmuştur. Bu karışıklıklardan ya­rarlanan Avusturya, Bosna-Hersek’i işgal et­miş, Bulgaristan bağımsızlığını ilân etmiş, İtal­ya ise Trablusgarb’ı işgale başlamıştır.

Trablusgarb Savaşı (1911-1912)

Uşi Antlaşması (1912):

Trablusgarb ve Bingazi İtalyanlara bırakıl­mıştır. Böylece Osmanlı Devleti, Kuzey Afrika’daki son toprağını da kaybetmiştir.

BALKAN SAVAŞLARI (1912-1913)

  1. BALKAN SAVAŞI

Londra Antlaşması (1913)

  • Midye-Enez hattının batısında kalan topraklar, Balkan devletlerine bırakılmıştır.
  1. BALKAN SAVASI

Osmanlı devleti, kaybetmiş olduğu Edirne ve Kırklareli’ni geri almıştır.

  1. BALKAN SAVAŞI’NDAN SONRA YAPILAN ANTLAŞMALAR

Bükreş Antlaşması (10 ağustos 1913)

İstanbul Antlaşması (10 eylül 1913)

Atina Antlaşması (14 kasım 1913)

Balkan Savaşlarının Genel Sonuçları

Osmanlı Devleti Balkan topraklarındaki hâkimiyetini kesin olarak kaybetti.

Bugünkü batı sınırımız büyük ölçüde bel­li oldu.

  1. DÜNYA SAVAŞI(1914-1918)

     Savaşın Sebepleri

  1. Sömürge rekabeti: Sanayi İnkılabı sonu­cunda gelişen sömürgecilik anlayışı ile devletlerin hem sanayileri için gerekli olan ham maddeyi bul­mak hem de ürettikleri malları satmak için sömür­ge arayışına başlamaları,
  2. Almanya – Fransa çekişmesi: Fran­sa’nın 1871 yılında Almanya’nın eline geçen taş kömürü yataklarıyla ünlü Alsas – Loren bölgesini geri almak istemesi,
  3. Balkanlardaki çekişme: İngilizlerin Bal­kanlarda Rusları serbest bırakması ve Rusya’nın Panslavizm politikası ile Avusturya – Macaristan imparatorluğu içerisinde yaşayan Slav ve Orto­doks asıllı milletleri kendi yanına çekmek istemesi,
  4. Devletlerarası bloklaşma: Avrupa dev­letlerinin çıkarları doğrultusunda kendi aralarında bloklaşmalarıdır.

Bunlar;

  • Üçlü İtilaf (Anlaşma) Devletleri: İngilte­re, Fransa, Rusya,
  • Üçlü İttifak (Birleşme) Devletleri: Al­manya, Avusturya – Macaristan imparatorluğu İtalya’dır.

Savaşın Başlaması ve Gelişmesi

  1. Dünya Savaşı’nı başlatan olay, 28 Ha­ziran 1914’te Saraybosna’yı ziyaret eden Avusturya – Macaristan veliahdının, bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesidir. Bunun üzerine, 28 Temmuz 1914’te Avusturya, Sırbistan’a savaş ilan etti. Böylece I. Dünya Savaşı fiilen başlamış oldu Bunun üzerine Rusya, Almanya, İngiltere ve Fransa savaşa girdiler, İtalya önce tarafsız kaldı sonra da itilaf Devletlerinin yanında savaşa girdi.

    OSMANLI DEVLETİ KİMİN YANINDA

    Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na girmesini istemeyen İtilaf Devletleri bu nedenle Osmanlı Devleti’ne kapitülasyonları kaldırmayı ve ekonomik alanda yardım etmeyi vaadettiler. An­cak Almanya, Osmanlı Devleti’nin kendi yanında savaşa girmesini sağlamak amacıyla Osmanlı devlet adamları ile gizli görüşmelere başladı.

     Osmanlı Devleti savaşın başlamasıyla birlikte tarafsızlığını ilan etti. Trablusgarp ve Bal­kan Savaşlarından yenik çıkan Osmanlı Devleti yeni bir savaşa hazır değildi.

Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesinin Sebepleri

  1. Kaybettiği yerleri geri almak istemesi,
  2. İngiliz, Fransız ve Rus sömürgesi altında yaşayan Müslüman milletleri bağımsızlıklarına kavuşturmak istemesi,
  3. Siyasi yalnızlıktan kurtulmak istemesi,
  4. İngiltere, Fransa ve Rusya’nın Osmanlı Devleti’ne karşı düşmanca politikalar izlemesidir.

Osmanlı Devleti’nin Almanya yanında sa­vaşa katılmasında;

  1. Savaşa Almanya’nın yanında girerse önemli kazançlar elde edeceğini düşünmesi,
  2. Osmanlı subaylarının Almanya’ya duy­dukları hayranlık etkili oldu.

3- 2 Ağustos 1914’te Osmanlı Devleti ile Al­manya arasında gizli bir antlaşma yapıldı. Daha sonra Goben ve Breslav zırhlılarının Türk suları­na sığınarak Rus limanlarını bombalamaları üze­rine Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’na resmen girmiş oldu (12 Kasım 1914).

Osmanlı Devleti’nin Savaştığı Cepheler
Kendi Sınırları İçinde Kendi Sınırları Dışında
– Kafkas Cephesi

– Kanal Cephesi

– Irak Cephesi

– Çanakkale Cephesi

– Hicaz – Yemen Cephesi

– Suriye – Filistin Cephesi

– Makedonya Cephesi

– Galiçya Cephesi

– Romanya Cephesi

Mustafa Kemal I. Dünya Savaşı’nda sırasıyla Çanakkale Cephesi, Kafkas Cephesi ve Suriye Cephesi’nde görev almıştır.

ÇANAKKALE GEÇİLMEZ

Yıl 1915. İngiltere’nin başını çektiği İtilaf kuvvetleri, Çanakkale boğazını zorlayarak İstanbul’u işgal etmek, Rusya’ya yardım sağlamak ve savaşı kısa yoldan bitirmek amacıyla harekete geçerler.

18 Mart 1915’teki deniz harekâtında hüsrana uğrayan İtilaf Devletleri 25 Nisan günü GeliboluYarımadası’na asker çıkarırlar ve sekiz buçuk ay sürecek kara muharebeleri başlamış olur.

15 Şubat: Kraliyet donanması Kumkale’den saldırıya geçti.

18 Mart: Müttefik devletler, mayınlara çarpmak suretiyle altı gemisini kaybetti.

25 Nisan: Anzak askerleri hücuma geçti.

6 Ağustos: Müttefik devletler yeniden saldırıya geçti.

Müttefik devletler Çanakkale Boğazını geçeceklerine ve hedeflerine ulaşabileceklerine inanıyorlardı.

Tarihin belki de en kanlı, en dramatik ve Türklerin kahramanlık destanlarıyla dolu bu savaşlar, İngiliz, Avusturalyalı, Yeni Zelandalı ve Fransız birliklerinin amaçlarına ulaşamayıp geri çekilmeleriyle son bulur.

19 Mayıs 1915 tarihinde Anzak Cephesini yarmak için başlattığımız cephe saldırısı ve Avustral­yalıların, Boyun mevkiini ele geçirmek için 7 Ağustos 1915 tarihinde yaptıkları karşı saldırı savaşların en ölümcül olaylarıdır.

Tarihin en büyük savunma savaşlarından biri Gelibolu Yarımadası’nda yapıldı. Genç, Tümen komutanı Mustafa Kemal’in azmi düşmana ilerleme imkânı vermedi. 25 Nisan 1915ten itibaren yan düşman saldırılarına karşı 19.Tümen Komutanı Mustafa Kemal önce Arıburnu sonra Conkbayırı, Kireçtepe ve Anafartalar’da düşmanı yenilgiye uğrattı. Bu zaferler Arıburnun’da Mustafa Kemal’in ‘’Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve başka komutanlar gelebilir.” emriyle bütünleşen Türk askerinin eseridir.

Çanakkale Savaşı’nın Nedenleri

İtilaf Devletleri’nin, zor durumda bulunan Rusya’ya erzak ve cephane yardımını boğazlar yoluyla sağlamak istemesi.

İstanbul’u alarak Osmanlı Devleti’nin savaş dışı bırakılmak istemesi.

Balkan Devletleri’ni kendi yanlarında savaşa sokarak Balkanlarda Almanlara karşı yeni bir cephe açmak istenmesi.

Çanakkale Savaşı’nın Sonuçları

Dünya Savaşı’nın uzamasında etkili oldu.

İngiltere ve Fransa’dan yardım alamayan Rusya’da karşılıklar çıktı. Çarlık Rusyası yıkıldı.

Mustafa Kemal’in Türk halk tarafından tanımasına neden oldu.

Bu zafer, kurtuluş savaşımızın güç kaynağı oldu

1914’te başlayan I. Dünya savaşı dört yıl sürdü. Amerikan kuvvetlerinin savaşa girmesiyle Almanların batı cephesi çöktü. Böylece Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan ve Osmanlı Devleti’nin içinde yer aldığı İttifak Devletleri yenildi.

  1. Dünya Savaşı’nın Sonuçları:

 ABD’nin savaşa girmesi ile savaş, İtilaf Devletleri lehine sonuçlanmıştır.

  Milyonlarca insan hayatını kaybetmiş, dünya barışı tehlikeye girmiştir.

Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti,Rus Çarlığı Alman İmparatorluğu yıkıldı.İmparatorlukların yerine milli devletler kuruldu.

Litvanya, Çekoslovakya, Polonya, Macaristan, Türkiye devletleri kuruldu,

Dünya barışını korumak için Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti) kuruldu,

Dünyaya faşizm, sosyalizm gibi düşün­ce akımları yayılarak, yeni yönetim şekilleri or­taya çıkmıştır.

Dünyadaki siyasi ve askeri güç dengele­ri değişmiştir.

Dünya Savaşı’ndan en karlı çıkan devletler İngiltere ve Fransa oldu,

DÜNYA BARIŞI NASIL KORUNACAK?

Wilson İlkeleri (8 Ocak 1918)

Wilson ilkeleri görünürde dünya barışını sağlamaya yöneliktir. Fakat sömürgeci dev­letler bu ilkeleri kendi lehlerine çevirmişlerdir. Bunun yanında Wilson ilkelerine uymayarak, kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmiş­ler ve dünya barışını tehlikeye sokmuşlardır.

Paris Barış Konferansı (18 Ocak 1919)

  • I. Dünya Savaşı sonucunda, yenilen dev­letlerin durumlarını görüşmek ve yapılacak olan barış antlaşmalarının esaslarını tespit için kon­ferans düzenlenmiştir.
  • Bu konferansta barış görüşmelerinin ya­pılması beklenirken, Osmanlı Devleti’nin top­rakları paylaşılmış, Batı Anadolu toprakları, Yunanistan’a bırakılmıştır.

Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

  • Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşından yenik çıktıktan sonra, ölüm fermanı olan Mond­ros Ateşkes Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır.
  • İtilaf Devletleri savaş devam ederken, Osmanlı Devleti’nin topraklarını kendi araların­da paylaşmışlardı. Artık Mondros Antlaşması ile birlikte, Osmanlı Devleti’nin toprakları res­men işgale hazır hale gelmiştir.

İtilaf Devletleri’nin, bu ateşkes antlaşma­sından sonra Anadolu’yu işgallere başlama­sı asıl emellerini ortaya koymuştur.

  1. Dünya Savaşı Sonunda Yapılan Barış Antlaşmaları

Versay Antlaşması: Almanya ile İtilaf Devletleri arasında

Sen Jermen Antlaşması: Avusturya ile İtilaf Dev­letleri arasında

Nöyyi Antlaşması Bulgaristan ile İtilaf Devletleri arasında

Triyanon Antlaşması: Macaristan ile İtilaf Devletleri arasında

Sevr Antlaşması: Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır.(10 Ağustos 1920)

ÖNEMLİ! Ancak İtilaf Devletleri I. Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’ni aralarında nasıl paylaşacaklarına karar veremediklerinden Sevr Antlaşması hazırlanıncaya kadar ön antlaşma olan Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladılar.

İlgili Kategoriler

7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.