Avrupa insan hakları mahkemesi ve Türkiye


***AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ VE TÜRKİYE

*Türkiye II.Dünya Savaşı’nın felaketlerin bir daha yaşanmaması ve demokrasi, insan haklarına saygı ortak değerleri temelinde yükselen bir Avrupa idealini hedefleyen AVRUPA KONSEYİNE kuruluşundan itibaren **1949** yılında üye olmuştur.

*Avrupa konseyi bünyesinde 1950 yılında hazırlanan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ ne ( AİHS ) 1954’ de taraf olmuştur.

*Türkiye 28.01.1987 yılında bireysel başvuru hakkını, 22.01.1990 yılında ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ nin ( AİHM ) zorunlu yargı yetkisini tanımıştır.

  • TÜRKİYE BUGÜN RUSYA’ DAN SONRA HAKKINDA EN ÇOK BİREYSEL BAŞVURUDA BULUNAN ÜLKEDİR.

***TÜRKİYE’NİN AİHM ÖNÜNDEKİ TEMEL İNSAN HAKLARI SORUNLARI

*** Türkiye anayasa ve yasalarından kaynaklanan yapısal sorunları yanında uygulamadaki bir çok eksiklikleri nedeni ile AİHM önünde4 31.12.2011 yılına kadar TOPLAM 2.404 kez insan haklarını ihlal etmekten mahkum olmuştur.

* Bu sayı TÜRKİYE ‘ yi AİHM’ ni İHLAL EDEN DEVLET KONUMUNA GETİRMEKTEDİR.

  • TÜRKİYE 15.950 başvuru ile RUSYA’ dan sonra hakkında en çok bireysel başvuru yapılan devlettir.

* TÜRKİYE hakında verilen insan hakları ihlali kararları genelde ağır insan hakkı ihlalleri olarak nitelendirilen yaşam hakkı ve işknece ve kötü muamele yasağının ihlali alanlarında söz konusu omaktadır.

  • Ancak tutuklama ve yargılma süresinin uzunluğu, mülkiyet hakkının ve ifade özgürlüğünün ihlali iddiaları çerçevesinde yapılan bireysel başvurular da AİHM’ nin en çok ihlal karar verdiği diğer sorunlu alanları oluşturmaktadır. TÜRKİYE’ NİN ÖZELLİKLE 2001 ANAYASA DEĞİŞİKLİĞNDEN İTİBAREN, GERÇEKLEŞTİRDİĞİ HUKUK REFORMU SÜRECİ ESASEN AİHM İÇTİHATLARI DOĞRULTUSUNDA ULUSAL MEVZUATIN UYUMSALLAŞTIRILMASI SÜRECİDİR.

İnsannın en temel hakkı olan yaşam hakkı ve insanlık onurunu zedeleyen ve bir insanlık suçu oluşturan işkence yasağıma aykırı eylemler AĞIR İNSAN HAKLARI İHLALLERİ kategorisini oluşturur.

****AĞIR İNSAN HAKLARI İHLALLERİ KATEGORİSİ : YAŞAM HAKKI VE

İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE YASAĞI

* 1990 lı yıllarda TÜRKİYE ‘ ye karşı yapılan bireysel başvuruların çoğunluğunu oluşturan bu kategori, TÜRKİYE’ nin hayata geçirdiği reformlar, özellıklede uygulamadan kaynaklanan sorunların giderilmesi ile 2000’ li YILLARDAN İTİBAREN ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALMIŞTIR.

**** ÖRNEK OLAY 1 : YAŞAM HAKKI VE DEVLETİN POZİTİF YÜKÜMLÜLÜKLERİ

: KAYA / TÜRKİYE ( 19.2.1998 ) KARARI :

* NOT : Yaşam hakkının korunması özellikle öldürmeme yükümlülüğünü içerir,

* * Yaşam hakkının korunması özellikle öldürmeme yükümlülüğünü ve meydana gelmiş bir ölüm olayında etkin soruşturma yapılması zorunluluğunu içerir.

—- Kaya davasında Tütkiye kişinin ölümünün güvenlik kuvvetleri ile girilen bir çatışma sonucu meydana geldiği ileri sürülmüştür.Ancak Kaya’ nın ölümü üzerine hiçbir resmi soruşturma yapılmamıştır.

AİHMlayla ilgili etkin bir soruşturma yapılmaması nedeni le AİHS’ nın yaşsam hakkını düzenleyen 2. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.

Etkin ve tarafsız sorusturma eksikliği sonucu yaşam hakkının ihlal edilmiş olması AİHM’ nin bu konuda Türkiye ‘ ye karşı vermiş olduğu kararların ortak noktasıdır.

ÖRNEK OLAY 2 : YAŞAM HAKKI ORANTISIZ GÜÇ KULLANIMI : EVRİM ÖKTEM /

TÜRKİYE ( 4.2.2009 ) KARARI

**Olayda 14 yaşındaki başvurucunun pankart asan gtöstericilere karşı havaya ve yere uyarı ateşi açan ve takip eden polislerin silahından çıkan bir kurşunla tesadüfen yaralanması söz konususur.

AİHM ateşli silahlara başvuran güvenlik görevlilerine ilişkin orantılılık ilkesini ve olayın özelliklerini geğerlendirdiriği tüm kararlarında ortak nokta karşı tarafında bir silahlı saldırıda bulunması, güvenlik görevlerinin ise hem kendi hemde başkalarının hayatlarını tehlikeye sokmamak çabası içinde ölüme istemeden sebebiyet vermeleridir.

ÖRNEK OLAY 3 : AKSOY / TÜRKİYE ( 18.12.1996 ) KARARI

*Olayda başvurucu 14 gün gözaltında kaldıktan sonra savcının önüne gözle görülebilir yara ve izlerle çıkartılmış, ayrıca ellerini kullanamadığını da görülmüştür.

BU DAVA AİHM ‘ NİN İŞKENCE OLARAK NİTELENDİRDİĞİ İLK OLAY OLMAÖZELLİĞİNİ TAŞIR.

*** İNSANIN EN TEMEL HAKKI OLAN YAŞAM HAKKI İLE İNSANLIK ONURUNU

ZEDELEYEN VE BİR İNSANLIK SUÇU OLUŞTURAN İŞKENCE YASAĞINA AYKIRI

EYLEMLER AĞIR İNSAN HAKLARI KATEGORİSİNİ OLUŞTURUR.

***ÖRNEK OLAY 4 : TUTUKLULUK SÜRESİNİN UZUNLUĞU VE TAZMİNAT SORUNLARI

** TÜRKİYE ‘ NİN AİHM ÖNÜNDEKİ SORUNLARINA ÇARĞICI ÖRNEKLERDEN

BİRİDE UZUN TUTUKLULUK SÜRELERİDİR.

Benzer Yazılar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir