Türkiye ekonomisi kısa notlar (hizmetler sektörü)

TÜRKİYE EKONOMİSİ KISA NOTLAR

Ekonomideki sektörleri

1.tarım

2.sanayi

3.hizmetler şeklinde sınıflandırılmaktadır.

Hizmet: gayri maddi ve görünmezdir

Mal: maddi ve görülebilirdir

Dünya Ticaret Örgütü hizmetler sektöründeki ekonomik faaliyetleri 12 başlık altında toplamıştır

Ticari hizmetler

İletişim hizmetleri

İnşaat ve mühendislik hizmetleri

Dağıtım hizmetleri

Eğitim hizmetleri

Çevre hizmetleri

Mali hizmetler

Sağlığa ilişkin hizmetler

Turizm ve hizmetleri

Eğlence, kültür ve spor hizmetleri

Ulaşım (taşımacılık) hizmetleri

Diğer Hizmetler

Hizmetler alt sektörleri içinde ulusal gelire katkı bakımından en hızlı gelişen alt sektör ticarettir.

2011 yılında ekonomik faaliyetlere göre GSYH içinde en büyük pay %72.5 ile hizmetler sektörüne aittir.

Toptan ticaret yapan işletmeler arasında:

İlk sırada gıda maddeleri

İkinci sırada dokuma-giyim eşyası ve mobilya

Üçüncü sırada ise kereste ve yapı malzemesi ticareti yapan işyerleri gelmektedir

Cumhuriyet’in ilk yıllarında daha çok demiryollarına, 1950’li yıllardan sonra ise karayollarına önem verilmiştir.

Ekonominin büyümesi ve pazar için üretim yapabilmesi, ulaştırma ile haberleşme hizmet alt sektörlerinin gelişimine bağlıdır.

Yurtiçi yük taşımalarının %90’nı karayolları ile yapılmaktadır. Ucuz ve güvenli demiryollarının payı %3, denizyolları nın payı ise %6,3’tür.

Günümüzde karayolları, devlet, il ve köy yolları olmak üzere üç kısma ayrılmıştır.

Osmanlı Devleti’nde ilk defa İzmir-Aydın hattının (130 km) açılmasıyla gerçekleşmiştir, bunu 10 Ocak 1867 tarihinde 193 kilometrelik İzmir-Turgutlu hattı izlemiştir.

Osmanlı Dönemi’nde inşa edilen Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde kalan demiryolları nın uzunluğu yaklaşık 4.136 km’dir

Cumhuriyet Dönemi’nde yabancıları n ellerindeki demiryolları 25 Mayıs 1924 tarihinde çıkarılan 506 sayılı Yasa ile millileştirilmiş ve Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdüriyeti Umumiyesi kurulmuştur.

Günümüzde dış ticarete konu olan malların %80’inin taşınması denizyolu ile yapılır.

Türkiye’de yurtdışı yük taşımacılığında 1.SIRADA karayolları, ikinci sırada denizyolları, gelmektedir.

Lozan Anlaşması ile Türkiye kendi kıyıları ve Türk kara sularında gemi işletme hakkını ( kabotaj hakkı) yabancılardan almıştır.

Denizcilik sektörüne finansman sağlamak amacıyla DENİZBANK kurulmuştur.

Türkiyede illerin % 40 ının denize kıyısı vardır.

Elleçleme: Gümrük gözetimi altındaki eşyanın asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi, büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapların yenilenmesi veya tamiri, havalandırılması, karıştırılması ve benzeri işlemlerine denir

01.03.1956 de yerli ve yabancı sermayeli  Türk Hava Yolları (THY) Anonim Ortaklığı kurulmuştur

Havayolları Devlet İşletme Dairesi 01,03,1956 da kuruldu (milli savunma bkn.bağlı)

Türkiye’de ilk boru hattı 1966’da Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından

Batman-Dörtyol (İskenderun Körfezi) arasında döşenmiş ve işletmeye açılmıştır.

Türkiye-Irak Petrol Boru Hattının inşasına 1974’te başlanmış, hat 25 Mayıs 1977’de işletmeye açılmıştır.

Karadeniz petrollerini Akdeniz’e taşıyacak boru hattı Trans Anadolu Petrol Boru Hattıdır 

Mavi Akım Rusya’dan Türkiye’ye doğal gaz nakletmek için Karadeniz geçişli boru hattıdır (17 Kasım 2005 tarihinde açılmıştır.)

Kazak ve Kafkasya doğal gazını Türkiye’den Avrupa’ya taşıyacak olan Nabucco Hattıdır

PTT 13 Temmuz 1953 de İDT ye dönüştürülmüştür

inşaat sektörü içinde konut, en önemli olanıdır. Türkiyede toplam yapı üretiminde konut % 90 paya sahiptir.

2011 yılında inşaat sektörünün GSMH içindeki payı %5,9’dur.

1972-2011 döneminde Türk müteahhitleri en fazla Rusya Federasyonu’nda (%17,7), daha sonra Libya (%12,9) ile Türkmenistan’da (%10,9) iş almışlardır.

Turizm konusunda devlet yapısı içinde ilk örgütlenme, 1934 yılında çıkarılan İktisat Vekaleti Teşkilatı ve Vazifeleri Hakkında 2450 sayılı Yasa ile başlamıştır , 1937 yılına kadar İktisat Vekaleti içindeki Dış Ticaret Dairesi Türk Ofisi içinde yürütülmüştür. 1938 yılında Türk Ofisi’nin içindeki yayın ve propaganda servisi, Turizm Müdürlüğü’ne dönüşmüştür

OECD ülkeleri içinde yabancı turist girişi bakımından son 5 yılda %20,6 artışla en hızlı gelişen ülke Türkiye’dir.

Türkiye, en büyük 20 turizm varış noktası içinde

dünya turizm pazarında turist girişleri açısından %3 ile 7.sırada

turizm gelirleri açısından ise %2,3 pay ile 10. sıradadır

2010 da Türkiye’ye en çok turist gönderen ülke Almanya Rusya Federasyonu ve İngiltere dir

Yurt dışı çıkışlarından fon alınmasına 2001 yılında yeniden başlanmış fon miktarı 1 Nisan 2007 de 15 tl ye indirilmiştir.

İlgili Kategoriler

İktisat Ders Notları


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.