Türk dilinin Tarih devirleri

TÜRK DİLİNİN TARİHİ DEVİRLERİ

ALTAY ÇAĞI

• Nazari ve karanlıktır.
• Türkçe ve diğer Altay dillerinin “Ana Altayca” olarak tasavvur edilen bir dile bağlı oldukları dönemdir.
• Türk-Moğol-Mançu-Tunguz dil birliği bu döneme tekabül eder.
• Altay dil birliğinin tarihini tespit etmek mümkün olmamakla birlikte yaklaşık olarak MÖ 9.000 olarak tahmin ediliyor.

EN ESKİ TÜRKÇE ÇAĞI

• Altay kuramına göre, Türkçenin Altaycadan ayrılıp bağımsız olmaya başladığı devirdir.
• Özellikle Sümerce ve Türkçe arasında kelime alış verişinin olduğu dönem olarak düşünülürse MÖ 5000-4000’li yıllar olduğu tahmin edilebilir.

İLK TÜRKÇE ÇAĞI

• Türk boylarının oluştuğu dönemdir.
• MÖ 10. MS 4. yy. tahmin edilir.
• Bu devirden, elde şahıs ve yer adları ile kimi araç gereç adları kalmıştır.
• Hun, Bulgar, Sabir, Hazar vb. Türk kavimlerinin dilleri bu devirde incelenir.
• Bu dönemde Türkçe, Eski Batı Türkçesi (Lir Türkçesi) ve Eski Doğu Türkçesi (Şaz Türkçesi) diye iki lehçeye ayrılır.

ESKİ TÜRKÇE ÇAĞI

• Türk dilini metinle takip edebileceğimiz devirdir.
• 6-10. Yy. arası kabul edilebilir.
• Köktürk ve Uygur olarak iki döneme ayrılır.
• Karahanlıcanın dil özellikleri göz önüne alınınca onu da bu döneme dahil edenler de vardır.

ORTA TÜRKÇE ÇAĞI

• Türklerin İslam’ı kabul etmesiyle birlikte dilde de meydana gelen gelişme ve değişmelerin yaşandığı 11-15. yy.lardır.
• Bu dönemde daha önce toplu halde yaşayan Türk boyları birbirinden ayrılarak yeni coğrafyalarda farklı yazı dilleri oluşmaya başlamıştır.
• Bu dönemin başlıca lehçeleri Türk dünyasının kuzeyinde Kuzey Türkçesi (Kıpçakça), doğusunda Doğu Türkçesi (Çağatayca) ve batısında Batı Türkçesi (Oğuzca) olarak üç büyük lehçeye ayrılır.
• Türk dili siyasi gelişmelere paralel olarak farklı kültür ve medeniyetlerle karşılaşmıştır.
• Ses, yapı ve kelime hazinesi bakımından büyük değişimlere uğramış.

YENİ TÜRKÇE ÇAĞI

• Türk dilinin 16. yy.dan itibaren 20. yy.a kadar oluşan gelişme ve değişmelerin yaşandığı dönemdir.
• Bu dönemde Türk dili, Oğuz (Osmanlı Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi),
• , Çağatay (Özbek Türkçesi ve diğer Orta Asya Türk lehçeleri) ve Kıpçak yazı dillerine sahip edebi eser yaratma olgunluğuna kavuşmuş ve geniş kitlelerce konuşulan küresel bir dil –uygarlık dili- olmuştur.

MODERN TÜRKÇE ÇAĞI

• Bugünkü canlı edebi lehçe ve şivelerdir.
• Türk dili bu dönemde sayısı 15’e ulaşan yeni yazı dillerine sahip olmuş, dünyada gerek konuşur sayısı gerekse coğrafi yaygınlık bakımından ilk on dil arasına girmiştir.
• Bilim, sanat ve edebiyat eserleri verme bakımından da gelişmesini sürdürmektedir.