Ceza Muhakemesi Hukuku Kısa Bilgiler

 

  1. İTİRAZ KANUN YOLUNA GİDİLEBİLEN BAZI MAHKEME KARARLARI
    • Görevsizlik
    • Yetkisizlik
    • Gözlem altına alınma
    • Tutuklama (tutuklamama-tutuklamanın devamı-salıverme talebinin reddi)
    • Adli kontrol
    • İddianamenin iadesi (sadece savcı itiraz edebilir)
    • Durma
    • Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
    • Hakimin reddi talebinin kabul edilmemesi
    • Eski hale getirme talebinin kabul edilmemesi
    • Disiplin hapsi

 

  1. HÜKÜM SAYILAN MAHKEME KARARLARI

(İTİRAZ DEĞİL, İSTİNAF VE TEMYİZ YOLUNA GİDİLEBİLEN KARARLAR)

  • Beraat
  • Ceza verilmesine yer olmadığı
  • Mahkûmiyet
  • Güvenlik tedbirine hükmedilmesi
  • Davanın reddi
  • Düşme
  • Adli yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik (kanun yolu bakımından hükümdür)

Hüküm olmamakla birlikte TEMYİZ yoluna gidilebilen karar: Geri verme hakkındaki mahkeme kararı

Hüküm olmamakla birlikte İSTİNAF yoluna gidilebilen karar: Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat konusundaki mahkeme (ağır ceza mahkemesi) kararı

III. SADECE HAKİM VEYA MAHKEME KARARIYLA YAPILABİLEN BAZI İŞLEMLER

(GECİKMESİNDE SAKINCA OLSA BİLE SAVCININ KARARIYLA YAPILAMAYAN BAZI İŞLEMLER)

  • Tutuklama
  • Adli kontrol
  • Gözlem altına alınma
  • Disiplin hapsi
  • Avukat bürolarında arama ve elkoyma
  • Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma
  • Şirket yönetimi için kayyım tayini
  • Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma (ağır ceza mahkemesince oy birliğiyle).
  • Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi (ağır ceza mahkemesince oy birliğiyle).
  • Teknik araçlarla izleme (ağır ceza mahkemesince oy birliğiyle).

                                                                    

  1. GECİKMESİNDE SAKINCA BULUNAN HALLERDE SAVCININ KARARIYLA YAPILABİLEN BAZI İŞLEMLER
    • Keşif
    • Arama[1]
    • Elkoyma (ancak 24 saat içinde hakimin onayına sunulur ve hakim 48 saat içinde karar vermezse geçersiz olur)
    • Postada elkoyma
    • Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması (ancak derhal ağır ceza mahkemesinin onayına sunar ve mahkeme oybirliği ile kararını en geç 24 saat içinde verir).
  1. SORUŞTURMA EVRESİNDE SAVCININ YAPABİLECEĞİ DİĞER İŞLEMLER
    • Gözaltına alma
    • Toplu suçlarda gözaltı süresinin uzatılması
    • Bilirkişi görevlendirme
    • Yemin verdirerek tanık dinleme
    • Tutuklu veya adli kontrol altındaki şüpheliyi re’sen serbest bırakma

 

  1. SÜRELER
  • Hakimin reddini istemede süre:

* Yasaklılık hallerinde – süre yok

* Şüphe hallerinde – sanığın sorgusu başlayıncaya kadar

  • Görevsizlik iddiasını ileri sürmede süre:

* Kural olarak süre yok

* Ancak alt dereceli mahkeme görevli ise – duruşma başlayıncaya kadar

  • Yetkisizlik iddiasını ileri sürmede süre – sanığın sorgusuna kadar
  • Şikayete bağlı suçlarda şikayetten vazgeçme – hüküm kesinleşinceye kadar
  • İddianamenin iadesi -15 gün
  • Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz -15 gün – en yakın ağır ceza mahkemesine
  • Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına itiraz – 15 gün – en yakın ağır ceza mahkemesine
  • İtiraz kanun yolu – 7 gün
  • İstinaf kanun yolu – 7 gün
  • Temyiz kanun yolu – 7 gün
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı:

* Sanığın aleyhine ise – 30 gün

* Sanığın lehine ise – süre yok

  • AİHM kararı sebebiyle yargılamanın yenilenmesi – 1yıl
  • Tanık, bilirkişi ve elkonulan eşyayı teslim etmeyenler hakkında verilebilen disiplin hapsi – 3 ay
  • Duruşmanın düzenini bozduğu için salondan çıkarılmak istenen kişinin buna direnç göstermesi veya karışıklıklara neden olması halinde hakkında verilebilen disiplin hapsi – 4 gün
  • Gözaltı süresi – yakalama anından itibaren 24 saat + yol süresi (yol süresi-en fazla 12 saat)
  • Toplu suçlarda gözaltı süresi – (24 saat +yol süresi) +1 gün +1 gün +1 gün
  • Tutukluk süresi:

* Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde – 1 yıl + 6 ay

* Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde – 2 yıl + 3 yıl

  • Tutukluluk halinin yeniden gözden geçirilmesi – en geç 30 gün içinde
  • Hakim veya mahkeme kararıyla yakalanan kişimin hakim veya mahkeme huzuruna çıkarılacağı süre – en geç 24 saat
  • Hakim kararı olmadan yapılan elkoyma – 24 saat içinde hakimin onayına sunulur; hakim kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklamazsa elkoyma ortadan kalkar.
  • İddianameli çağrı kağıdının sanığa tebliğiyle duruşma günü arasındaki en az süre – 1 hafta
  • Eski hale getirme talebi – 7 gün
  • Bilirkişinin görevini yerine getireceği süre – 3 ay + 3 ay
  • Gözlem altına alınma – 3 hafta (uzatılabilir, toplam süre 3 ay)
  • Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması – 2 ay + 1 ay + (örgütlü suçlarda + 1 ay+1 ay+1 ay)
  • Teknik araçlarla izleme 3 hafta +1 hafta (örgütlü suçlarda + 1 hafta + 1 hafta +1 hafta + 1 hafta)

 

 

 

 

 

VII. KAMU DAVASINI DÜŞÜREBİLEN (KALDIRABİLEN) KURUMLAR:

  • Genel af
  • Dava zamanaşımı
  • Önödeme
  • Şikâyetten vazgeçme
  • Uzlaşma
  • Sanığın ölümü

 

VIII. KAMU DAVASINI DÜŞÜRMEYEN KURUMLAR:

  • Özel af
  • Ceza zamanaşımı
  • Hükümlünün ölümü
  • Şüphelinin ölümü

 

  1. YER YÖNÜNDEN YETKİ KURALLARI BELİRLENİRKEN BAŞVURULAN ÖLÇÜTLER

** Türkiye’de işlenen suçlarda yetki 

1) Suçun işlendiği yer mahkemesi

– Teşebbüste son icra hareketinin yapıldığı yer mahkemesi

– Zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer mahkemesi

– Kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi

2) Şüpheli veya sanığın yakalandığı yer mahkemesi

3) Şüpheli veya sanığın yerleşim yeri mahkemesi

4) Şüpheli veya sanığın en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi

5) İlk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi

 

** Yabancı ülkede işlenip de Türkiye’de takip edilmesi gereken suçlarda yetki

1) Şüpheli veya sanığın yakalandığı yer mahkemesi

2) Şüpheli veya sanığın yerleşim yeri mahkemesi

3) Şüpheli veya sanığın en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi

4) Yargıtay’ın belirlediği yer mahkemesi (Adalet Bakanının istemi, Yargıtay Başsavcısının başvurusu üzerine)

— Türk diplomatların yabancı ülkede işlendikleri suçlarda yetki

Ankara mahkemesidir.

 

** Basılı eserle işlenen suçlarda yetki

1) Yayım yeri merkezi mahkemesi

+

2) Basıldığı yer mahkemesi

(eser birden çok yerde basılıyor ise)

 

** Basılı eserle işlenen şikayete bağlı hakaret suçunda yetki

1) Yayım yeri merkezi mahkemesi

+

2) Basıldığı yer mahkemesi

(eser birden çok yerde basılıyor ise)

+

3) Mağdurun yerleşim yeri veya oturduğu yer mahkemesi

(bu yerde eser dağıtılmış ise)

+

4) Mağdurun tutuklu veya hükümlü olduğu yer mahkemesi

(Mağdur suçun işlendiği yer dışında tutuklu veya hükümlü ise)

 

 

** Görsel ve işitsel yayınlarla işlenen suçlarda yetki

1) Yayın yeri merkezi mahkemesi

+

2) Mağdurun yerleşim yeri veya oturduğu yer mahkemesi

(bu yerde işitilmiş veya görülmüş ise)

 

** Gemilerde, uçaklarda ve trenlerde veya bunlarla işlenen suçlarda yetki

* Türk gemisi Türkiye dışında iken suç işlendiğinde

1) Geminin bağlama limanının bulunduğu yer mahkemesi

+

2) İlk uğradığı Türk limanının bulunduğu yer mahkemesi

 

* Türk uçağı veya treni Türkiye dışında iken suç işlendiğinde

1) Uçak veya Trenin kayıtlı olduğu yer mahkemesi

+

2) İlk uğradığı Türk havaalanı veya istasyonunda bulunan mahkeme

 

* Bir gemi, tren veya uçak Türkiye’de iken suç işlediğinde

İlk ulaştığı yer mahkemesi de yetkilidir.

(Suçun işlendiği yer mahkemesi zaten yetkili)

 

* Çevreyi kirletme suçu yabancı gemi tarafından yabancı ülkede işlendiğinde

1) Suçun işlendiği yere en yakın yer mahkemesi

+

2) İlk uğradığı Türk limanının bulunduğu yer mahkemesi

 

DİKKAT: Sanığın doğduğu yer, mağdurun doğduğu yer, ihbarın yapıldığı yer, şikayetin yapıldığı yer, sanığın nüfusa kayıtlı olduğu yer yetki kuralları belirlenirken başvurulan ölçütlerden değildir.

 

 

KISA SÜRELİ HAPİS CEZASININ SEÇENEK YAPTIRIMLARA ÇEVRİLMESİ, HAPİS CEZASININ ERTELENMESİ, HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI VE KAMU DAVASININ AÇILMASININ ERTELENMESİ

Cezanın ağırlığı

şartı

Sabıka şartı Denetim süresi Zararı giderme şartı Adli sicile işlenme Karar veren

merci

Seçenek yaptırımlara çevirme 1 seneye kadar hapis cezası

İstisnası: Basit taksirde süre yok, adli para cezasına çevrilebilir.

Aranmaz Yok Aranmaz İşlenir Mahkeme
Hapis cezasının ertelenmesi 2 seneye kadar hapis cezası

İstisnası: çocuklarda ve 65 yaşını bitirmiş olanlarda 3 seneden az hapis cezası

Daha önce kasıtlı bir suçtan 3 aydan fazla hapis cezası ile mahkûm olmamak  

1-3 sene

Kural olarak aranmaz.

Ancak mahkeme isterse aranır.

 

 

İşlenir

 

 

Mahkeme

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması 2 seneye kadar hapis cezası veya adli para cezası Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamak  

5 sene

 

Aranır

 

Kendine mahsus sicile işlenir.

 

Mahkeme

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi Suçun şikayete bağlı olup üst sınırının 1 seneden az hapis cezası gerektirmesi Daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası ile mahkûm olmamak  

5 sene

 

Aranır

 

Kendine mahsus sicile işlenir.

 

Savcı

 

 

[1] Savcıya erişilmiyorsa arama (konutta-kapalı alanlarda arama hariç) ve elkoyma kolluk amirinin kararıyla da yapılabilir.

İlgili Kategoriler

Hukuk Ders Notları


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.