Medeni hukuk 2

[Şenay.yerli]

189
GİRİŞ
Vekâlet sözleşmesi de hizmet ve eser sözleşmesi gibi iş görme borcu doğuran sözleşmeler grubunda yer
alır. Vekâlet sözleşmesi, vekile müvekkilin menfaatine ve iradesine uygun bir sonuca yönelen bir iş
görmeyi bir zaman kaydına tâbi olmaksızın ve nispeten bağımsız olarak yapma borcunu, sonucun elde
edilmemesi rizikosu ona ait olmak üzere yükleyen bir sözleşmedir.
Vekâlet sözleşmesinden farklı olarak, kefalet sözleşmesi kişisel teminat borcu doğuran
sözleşmelerdendir. Kefalet sözleşmesinde kefil, alacaklıya karşı, borçlunun borcunu ifa etmemesi halinde
bundan kişisel olarak sorumlu olmayı üstlenir. Kefalet sözleşmesi, tek tarafa borç yükleyen, fer’i, tali bir
sözleşmedir. Bir kefaletin geçerliliği geçerli bir asıl borcun bulunması, kefil olma ehliyetinin varlığı, irade
sakatlığının bulunmaması, şekil şartlarına uyulmuş olması ve sorumlu olunacak miktarın gösterilmesi
koşullarına bağlıdır. Kefalet sözleşmesi, adi kefalet, müteselsil kefalet, birlikte kefalet, kefile kefalet ve
rücua kefalet olmak üzere çeşitli türlere ayrılır.
VEKÂLET SÖZLEŞMESİ
Kavramsal Belirlemeler
1. Vekâlet sözleşmesi, vekile müvekkilin menfaatine ve iradesine uygun bir sonuca yönelen bir iş
görmeyi bir zaman kaydına tâbi olmaksızın ve nispeten bağımsız olarak yapma borcunu, sonucun elde
edilmemesi rizikosu ona ait olmak üzere yükleyen bir sözleşmedir.
2. Vekâlet ile temsil yetkisi birbiriyle ilişkili, fakat birbirinden farklı kavramlardır. Vekâlet, iç ilişkiye;
temsil dış ilişkiye ilişkindir. Vekâlet eksik iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir; temsil yetkisi tek
taraflı bir işlemle verilir. Vekâlet, vekil için bir hukuksal yüküm (işgörme borcu) doğurur; temsil
yetkisi ise, temsilciye bir hak (başkasının alanında hüküm ve sonuçlar doğuracak hukuksal işlem
yapma hakkı) bahşeder. Vekâlet sebebe bağlı (illî) bir işlemdir; temsil yetkisi ise, hukukî sebepten
bağımsızdır (soyuttur).
3. Vekâletin öğeleri, iş görme, işin müvekkilin menfaatine ve iradesine uygun olarak yapılması, vekilin
edim sonucundan değil, edim fiilinden sorumlu olması, vekilin bağımsız iş görmesi, ücretsiz olarak
veya bir ücret karşılığı iş görme ve anlaşmadır.
4. Anlaşma için tarafların iradeleri arasında uyuşma gerekli ve yeterlidir. Herhangi bir şekil aranmaz.
a. İrade açıklaması kural olarak açık olmalıdır. Ancak hazır olmayanlar arasında sözleşmenin
örtülü irade açıklamasıyla (susma yoluyla) kurulması da mümkündür (TBK 503). Vekil, kimi
durumlarda, icabı derhal reddetmezse vekâlet sözleşmesi susma yoluyla kurulmuş sayılır. Bu
durumlar: İşi görme için vekilin resmî sıfatı varsa (mahkemece atanan avukatlar veya
bilirkişiler), vekil mesleği gereği bu türden işleri görmekteyse (bankalar, avukatlar, hekimler,
doktorlar, mimarlar), vekil bu türden işleri kabul edeceğini ilân etmişse (özel ders veren ve bunu
ilân ya da tabelayla herkese açıklayanlar).
b. Kendi çıkarına görülen bir işe sessiz kalma, iş tamamlandıktan sonra vekâlet ücretini ödeme,
tamamlanan işin doğurduğu sonuçlarından yararlanma gibi durumlarda, bir iş görmeye dair
iradesini açıklamamış olsa da, çıkarına iş görülen kişi ile iş gören arasında vekâlet sözleşmesinin
Vekâlet Sözleşmesi –
Vekâletsiz İşgörme –
Kefalet Sözleşmesi