TÜRKİYE EKONOMİSİ SON DÖRT ÜNİTE
-Türkiyede oluşturulan ilk kapsamlı istikrar programı: 4 agustos 1958 istikrar kararlarıdır.
- Küresel krız Lehman Brothers ın iflası ile patlak vermiştr.
- Temel faaliyet alanı para ve paranın ikamesi olarak menkul degerlerin alım satımı olan bankalar Mevduat bankalarıdır .
- Katılım bankaları yatırımlara kaynak ve teknik yardım saglayan finansal araclardır .
- 2010 yılında türkiyeye en cok ziyaretcı gonderen ülke sıralaması
Almanya -Rusya -Ingıltere
- Rusyadan Türkiyeye dogal gaz nakletmek icin acılan karadenız gecıslı boru hattı Mavi Akım dır.
-Demır yollarının insası Bayındırlık bakanlıgı tarafından yapılır.
- Türkiye kabotaj hakkını Lozan Barıs Anlasmasıyla almıstır.
-Bir ülkenin kendi karasuları içinde kalan deniz çevresini kullanma hakkına KABOTAJ denir.
- Mal ulasımında en ucuz tasıma seklı Deniz taşımacılıgıdır
- 2011 yılında ekonomık faalıyetlere gore GSYH ıcınde en buyuk pay Hızmetler sektörune aıttır.
-Türkiye cumhuriyeti sınırları ıcınde osmanlı devletı donemınde hızmete acılan ılk demir yolu hattı İzmir - Aydın .
- 1915 sayımına gore osmanlı sanayısınde Türkler sermayedar olarak % 15 oranında yer tutar.
- 17 subat 1923 Izmır de toplanan Türkıye Iktısat Kongresınde Atatürk iktisafiyatın onemınden bahsederken belırtmek ıstedıgı Sanayilesmedir.
-1924 yılında Türkıye iş Bankası
-1925 yılında Sanayı ve Maadın bankası
- 1929 yılında etkılı Gümrük korumacılıgı baslatılmıs
-1932 yılında Inhısarlar Umum Müdürlugu kurulmustur.
-En çok turist çeken ülke ispanya italya fransa
-Toptan ticareti yapan işletmeler ve sıraları
1. sırada gıda maddeleri
2. sırada dokuma-giyim eşyası ve mobilya
3. sırada kereste ve yapı malzemesi
-Devletçilik politikası sanayileşmeyi hızlandırmak için bir alternatif olarak doğmuş ve devlet öncülüğünde planlı sanayileşmeyi hedef almıştır.
-Devlet öncülüğünde planlı sanayileşmenin ilk örneği 1934 birinci beş yıllık sanayi planıdır.
-24 Ocak 1980 kararları ile ithal ikameci sanayileşme terk edilip ihracata ağırlık ve öncelik veren sanayileşme politikası benimsenmiştir
-Konvertibilite dövizle yapılan işlemlerdir.
-Turquality devlet destekli ilk ve tek markalaşma programıdır.
-Konut üretimi Türkiye de toplam yapı üretiminde % 90 lık paya sahiptir.
-Türkiye de türkiye petrolleri anonim ortaklığı tarafından kurulan ilk boru hattı BATMAN DÖRTYOL 1966 .
-Merkez bankacılığı dünyada ilk kez ingiltere de ortaya çıkmıştır 1694.Ülkemizde ise 1863 te ingiliz ve fransız sermayesi ile kurulan OSMANLI BANKASI ile başlamıştır.
-T.C Merkez bankası 1932 de fiilen göreve başlamıstır.
-Dünyada en büyük ekonomik daralmaya yol açan olay 2008 küresel kriz dir.Krizin kaynagı olarak ABD gösterilir.
-Türkiye'nin ithalat yaptığı ülkeler RUSYA -ALMANYA- ÇİN- ABD- İTALYA
-2010 yılında en fazla ihracat MOTORLU KARA TAŞITLARI .... En fazla ithalat MİNERAL YAKIT VE YAĞLAR DIR.
-Cumhuriyet döneminde ilk dış borç DEMİRYOLLARI VE HAYDARPAŞA LİMANININ kamulaştırılması için alınmıstır.
-Osmanlıda ilk dış borç İNGİLTERE 1854 ... T.C ilk dış borç ABD 1930.
Türkiye Ekonomisi kısa not 5.8.üniteler
TÜRKİYE EKONOMİSİ FİNAL KISA NOTLAR
Dar anlamda emek ve sermayeyi kullanarak ham madde ve yarı mamul maddeleri işleyerek mamul madde haline getiren tüm üretim faaliyetleridir.
Geniş anlamda müteşebbisin kurduğu, mal ve hizmet üreten ve gelir getiren faktörlerin bileşimidir.
Türkiye’de sanayi sektörü, DPT tarafından:
Madencilik / İmalat sanayi / Enerji olaraksınıflandırılmıştır.
Milli iktisat dönemi: Birinci Dünya Savaşı’nın çıktığı yıla (1914) kadar olan süredir
1915 sayımına göre ise Osmanlı sanayisinde sermayedar ve işçi dağılımı.
Sermayedar İşçi
Türkler % 15 % 15
Rumlar % 50 % 60
Ermeniler % 20 %18
Yahudiler % 95 %10
Cumhuriyet’in ilk yıllarında izlenen temel ekonomi politikası ilke olarak özel girişim eliyle serbest piyasa şartlarında sanayileşmeyi esas almaktadır
17 Şubat 1925 tarihinde tarımda Aşar Vergisi Birinciİktisat Kongresi’nin önerileri doğrultusunda kaldırıldı ( 1924 yılında devletgelirlerinin % 25’ i aşar vergisinden sağlanmaktaydı)
Türkiye Cumhuriyeti’nde ilk defa sanayi sayımı 1927 yılında, yapılmıştır( sayıma göre üretilen değerin % 65’i tarım ve sanayisektöründen kaynaklanmaktadır.)
Osmanlıda ilk enerji üretim birimi #Adana’da ( 1902) kuruldu. Daha sonra 2. #İstanbul’da (1913)
1924 yılında Türkiye İş Bankası, 1925 yılında Sanayive Maadin Bankası kurulmuştur
I.BeşYıllık Sanayi Planı(1934-1938) kamu yatırımlarınıntümünü kapsayan bir plandır. Amacı ithaledilmekte olan tüketim malları üretiminde belli artışlar sağlamaktır. Etibankve Sümerbank kuruldu
1950-1960 dönemi #alt #yapı #yatırımcılığı dönemi olarak bilinir. Önemli karayolları, su, liman, enerji projeleri bu dönemdegerçekleştirilmiştir.
1980 Tüketim malları içinde ilk sırayı %20 oranı ile gıda sanayi almıştır.
Ara mallarında petrol %10’luk bir yer tutmuş,
yatırım malları içinde ise en büyük pay %15 le madeni eşya sanayine aittir
2011yılında ortalama net elektrik tüketiminin:
% 46’sı Sanayide
% 24’ü Meskenlerde
% 14’ü Ticarethanelerde
% 4’ü Resmi kurumlarda
% 12’i Diğer kesimlerde tüketilmektedir. Toplam tüketimin%14’ünü kayıplar oluşturmaktadır
Türkiye’de sanayinin %50’si Marmara, %20’si Ege Bölgesi’nde yoğunlaşmıştır
En çok patent başvurusu yapan ülkeler ABD, Japonya veAlmanya’dır.
Türkiye’de 2011yılında patent başvuru sayısı 541’dir.
Milli Korunma Kanunu : 18 Ocak 1940 yılında gıda zorluklarınıgidermek üzere çıkarılmış olup hükümete üretim ve dağıtım ile ilgili özelyetkiler vermiştir.
1953 yılındasanayi sektöründeki % 19,2 lik büyümeye Cumhuriyet döneminde bir daharastlanılmamıştır.
İthal ikamesi 1980 yılına kadar özellikle Dayanıklıtüketim malları sanayinde büyük ölçüde uygulanmıştır
Sınai mal ihracatına önem verilen, ancak bu gelişmeninsanayileşmede stratejik değişikliklere yol açmadığı plan Dördüncü Beş YıllıkKalkınma Planıdır
Cumhuriyetin ilk yıllarında hükümetin sanayicilerikorumak için getirdiği uygulamalar
-İç vergilerden muaf tutmak
-Prim ödemek
-Ucuz kredi sağlayarak
-İthal mallar üzerine tüketim vergisi koymak
Sanayi sektörü içinde en önemli alt sektör imalat sektörüdür
1952-1957 döneminde sanayi sektörünün ortalama büyümehızı % 12,5 dir
Savaş yıllarında stokçuluk ve spekülasyondan çok parakazananlardan vergi almak için 1942 yılında çıkarılan vergi Varlık Vergisi dir
TÜRKİYE EKONOMİSİ 6.ÜNİTE
Ekonomideki sektörleri
1. tarım
2.sanayi
3.hizmetlerşeklinde sınıflandırılmaktadır.
Hizmet: gayri maddi ve görünmezdir
Mal: maddi ve görülebilirdir
Hizmetler alt sektörleriiçinde ulusal gelire katkı bakımından en hızlı gelişen alt sektör ticarettir.
2011 yılında ekonomik faaliyetlere göre GSYH içinde en büyük pay %72.5 ile hizmetler sektörüne aittir.
Toptan ticaret yapan işletmeler arasında:
İlk sırada #gıda maddeleri
İkinci sırada dokuma-#giyim eşyası ve mobilya
Üçüncü sırada ise #kereste ve yapı malzemesi ticareti yapan işyerleri gelmektedir
Cumhuriyet’in ilk yıllarında daha çok demir yollarına,1950’li yıllardan sonra ise karayollarına önem verilmiştir.
*****Yurtiçi yük taşımalarının%90’nı karayolları ile yapılmaktadır. Ucuz ve güvenli demiryollarının payı %3,denizyolları nın payı ise %6,3’tür.
Osmanlı Devleti’nde ilk defa #İzmir-#Aydın #hattının (130 km) açılmasıyla gerçekleşmiştir,
Osmanlı Dönemi’nde inşa edilen Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde kalan demiryollarının uzunluğu yaklaşık _4.136 km’dir
Günümüzde dış ticarete konu olan malların _%80’inin taşınması denizyolu ileyapılır.
Türkiye’de yurtdışı yük taşımacılığında 1.SIRADA karayolları, ikinci sırada denizyolları, gelmektedir.
Lozan Anlaşması ile Türkiye kendi kıyıları ve Türkkara sularında gemi işletme hakkını ( kabotaj hakkı) yabancılardan almıştır.
#Elleçleme: Gümrük gözetimi altındakieşyanın asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi,büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapların yenilenmesi veya tamiri,havalandırılması, karıştırılması ve benzeri işlemlerine denir
Türkiye’deilk boru hattı 1966’da TürkiyePetrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından
Batman-Dörtyol (İskenderun Körfezi) arasında döşenmiş ve işletmeye açılmıştır.
Türkiye-IrakPetrol Boru Hattının inşasına 1974’te başlanmış, hat 25 Mayıs 1977’de işletmeye açılmıştır.
Karadeniz petrollerini Akdeniz’e taşıyacak boru hattı Trans Anadolu Petrol Boru Hattıdır
Mavi Akım Rusya’dan Türkiye’ye doğalgaz nakletmek için Karadeniz geçişli boru hattıdır (17 Kasım 2005 tarihindeaçılmıştır.)
Kazakve Kafkasya doğal gazını Türkiye’den Avrupa’ya taşıyacak olan Nabucco Hattıdır
İnşaat sektörü içinde konut, en önemli olanıdır. Türkiyede toplam yapı üretiminde konut % 90 paya sahiptir.
2011yılında inşaat sektörünün GSMH içindeki payı %5,9’dur.
1972-2011döneminde Türk müteahhitleri en fazla #Rusya#Federasyonu’nda (%17,7), daha sonra #Libya (%12,9) ile #Türkmenistan’da(%10,9) iş almışlardır.
OECDülkeleri içinde yabancı turist girişi bakımından son 5 yılda %20,6 artışla enhızlı gelişen ülke Türkiye’dir.
Türkiye,en büyük 20 turizm varış noktası içinde
dünyaturizm pazarında turist girişleri açısından %3 ile 7.sırada
turizmgelirleri açısından ise %2,3 pay ile 10. sıradadır
2010da Türkiye’ye en çok turist gönderen ülke #Almanya #Rusya #Federasyonu ve #İngiltere dir
TÜRKİYE EKONOMİSİ 7.ÜNİTE
Bankacılık sektörü:
Merkez bankası
Mevduat bankaları
Katılım bankaları
Kalkınma ve yatırım bankalarıdır.
Merkez bankalarının en önemli görevi, para politikası araçlarından yararlanarak politika yapıcılara yardımcı olmak, fiyat istikrarınısağlamak ve enflasyonu kontrol altında tutmaktır.
Merkez bankacılığı dünyada ilk kez 1694 de İngilterede ortaya çıkmıştır.
TCMB’ nin temel görevleri şunlardır:
*Açık piyasa işlemleri yapmak
*Hükümetle birlikte Türk Lirası’nın (TL) iç ve dışdeğerini korumak için gerekli tedbirleri almak
TL’nin yabancı paralar ile altın karşısındaki kurrejimini belirlemek
*TL’nin yabancı paralar karşısındaki değerininbelirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı iledövizlerin TL ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak
Disponibilite: Mevduat kabul eden bankaların taahhütlerine karşılık olarak nakit veyakolaylıkla nakde çevrilebilir (likiditesi yüksek) değerler bulundurma zorunluluğuna denir
*Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Banka’ya(TCMB) aittir.
*Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.
#Mevduat #Bankaları :Temel faaliyet alanı, para ve paranın ikamesi olarak menkul değerlerin alım ve satımı olan bankalara mevduat ya da ticaret bankalarıdır.
#Katılım #Bankaları: Hizmet tanımını faizsiz bankacılık olarak yapankatılım bankaları, parayı ticarete doğrudan konu olan bir meta şeklindegörmeyen, onu ticarette mübadelenin yapılmasına imkân tanıyan bir araç olarakele alan bir finansal aracı türüdür faiz yerine kâr-zarar ortaklığına dayalıbir anlayış vardır
#Kalkınma #Bankası: gelişmekte olan ülkelerde sermaye yetersizliği içindeki firmalara veya büyük sanayifirmalarının yapacağı yatırımlara kaynak ve teknik yardım sağlayarak ekonomik kalkınmayı hızlandırma amacı güden finansal aracılara denir.
Yatırım #Bankası: Gelişmiş ülkelerde atıl fonlara sahip kurumsal yatırımcılara fonlarını menkul değer alım ve satımı ile değerlendirmelerinde aracılık ve danışmanlık yapan, işletmeleredoğrudan kredi vermeyen ancak işletmelerin orta ve uzun vadeli fongereksinimlerini karşılayan finansal aracılara denir.
Ekonomik krizler, reel sektör krizleri ve finansal krizler olarak
Borç krizleri: Bir ülkenin kamu veya özel kesime ait dış borçlarıyla kamunun iç borçlarını ödeyememe durumudur
Borsa krizleri: Menkul kıymet borsalarında görülen aşırı dalgalanmalardır
Para krizleri: Ulusal paranındeğerinde ortaya çıkan büyük çaplı dalgalanmalar
İkiz kriz: Para veyabankacılık krizlerinden birinin ortaya çıkmasının ardından her iki krizinbirlikte yaşandığı durumu ifade etmek için kullanılır. 1990’lı yılların ikinciyarısında görülen #Asya krizi gibi
Ortodoks istikrar politikaları fiyat istikrarının sağlanmasında sıkı para, sıkı maliye ve sabit kur politikalarını kullanır.
–Türkiye’de ilk kapsamlı istikrar programı 4 Ağustos 1958’de alınan kararlardır
4 Ağustos 1958 kararları kapsamında yapılan düzenlemeler
*döviz alım işlemlerinde dolar başına vergi alınması kararlaştırılmıştır
*Bütçe dengesinin sağlanması amacıyla kamu harcamalarında kısıntı yapılmış,
*KİTürünlerine zam yapılmış ve KİT’lerin Merkez Bankası kaynaklarıyla finansmanına sınırlamalar getirilmiştir.
*dışborçlar ertelenmiş ve yeni bir ödeme planına bağlanmıştır (moratoryum)
*Dış ticarette serbestleşmeye gidilmiş, bu kapsamda ithalat üçer aylık programlara bağlanmış, ham madde ve ara malı ithalatına öncelik verilmiş, ihracatta ise fiyat kontrollerinde bürokratik işlemlerin hafifletilmesine yönelik düzenlemeler yapılmıştır.
*Emisyon hacmi kısıtlanmıştır.
______
24Ocak 1980 Kararları’nın
daha önceki istikrar tedbirlerinden önemli bir farkı, ithal ikameci sanayileşmenin terk edilerek ihracata dayalı sanayileşme benimsenmiş olmasıdır
bu kararlar kapsamında;
*Yüzde 48,6’lık bir devalüasyon yapılmış, dolar kuru 47,1 TL’den 70 TL’ye yükseltilmiştir. 1 Mayıs 1980’den itibaren günlük kur uygulamasına geçilmiştir.
*Dövizalım satımları serbest bırakılmıştır.
*Fiyatların piyasa koşullarında belirlenmesi hedefi doğrultusunda Fiyat Saptama-Kontrol Koordinasyon Komitesi kaldırılmıştır. Bu sayede mal ve hizmet piyasaları ileüretim faktörleri piyasalarında fiyatların arz ve talep koşullarında belirlenmesi amaçlanmıştır.
*Kredi ve vadeli mevduat faiz oranları serbest bırakılmıştır. 1980 öncesi uygulanan negatif reel faiz uygulamasından vazgeçilmiştir. 1983 yılında ise faiz oranlarını belirleme yetkisi TCMB’ye verilmiştir.
* Kamu sektörünün küçültülmesi amacı doğrultusunda özelleştirme politikası gündeme alınmış, kamu tarafından üretilen malların kapsamı daraltılmış, kamu harcamalarında kesintiye gidilmiştir.
*tarım ürünlerinde destekleme alımları sınırlandırılmış, sübvansiyonların kapsamı daraltılmış, KİT’lerin kendi ürünlerinin fiyatlarını belirlemelerine izin verilmiştir.
*Dışticarette serbestleşme hedefine yönelik olarak ihracat artışı sağlamak amacıyla ihracat kredileri, ihracata yönelik yeni teşvikler, ihracatta vergi iadesi uygulaması, yeni vergi muafiyeti ve istisnalar uygulamaya konmuştur.
*Yabancı sermayeyi teşvik için yeni düzenlemeler yapılmış,
****5 Nisan Kararları, içeriği itibarıyla hem ortodoks hem heterodoks özellikler göstermektedir
1997 yılı, Güneydoğu Asya Krizi olmuştur
9 Aralık1999’da 2000-2002 dönemini kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı (9 Aralık1999 Kararları) yürürlüğe konmuştur. Programın amacı, ekonomide kibelirsizlikleri gidererek ve enflasyon beklentisini azaltarak reel faizler ile enflasyonda düşüş sağlamak ve ekonomik büyümeyi hızlandırmaktır.
2001’de ekonomik büyüme -%9,5 olarak gerçeklemiş, ekonomi ciddi bir şekilde daralmıştır
Türk bankacılık sektörünün sıkıntıları
Bankaların pasiflerindeki yabancı para ağırlığı (döviz pozisyon açığı)
Yasal altyapının finansal serbestleşmeyi takip edememesi
Bankaların küçük ölçekli olması ve öz kaynaklarının yeterli olmaması
Kamu bankalarının görev zararlarının artması
Özel bankaların önemli kısmının holding ya da grup bankası olması
2008 ve Sonrasında Devam Eden Küresel Ekonomik Kriz: Sebepleri ve Sonuçları
Mortgage Krizi olmuştur
dünyanın en büyük yatırım bankalarından Lehman Brothers Eylül 2008’de iflas etmiştir.
2000’li yılların başından beri uluslararası para piyasalarında aşırı bollaşan likiditenin küresel çapta kurumaya başlamasıdır.
Asimetrik bilgi sorunu krizin ortaya çıkmasında önemli bir faktör olmuştur. Asimetrik bilgi, en basit ifadesiyle, alacaklı ve borçlu taraflardan birinin diğerine göre daha fazla bilgiye sahip olması ve bundan karşı tarafı haberdar etmemesidir.
Küresel Kriz Karşısında Türkiye’de Alınan Tedbirler
Para politikası kapsamında alınan tedbirleri
Bankaların birbirlerinden dolar ve Avro üzerinden borç alıp vermelerine imkân sağlanmıştır.
Bankaların bilanço büyüklükleri dikkatealınarak döviz ve efektif piyasalarında işlem yapma limitleri yükseltilmiştir.
MB döviz alım yerine, döviz satım ihalelerine başlamış ve bankalar arası dövizpiyasasında, döviz likiditesi akışının artırılması sağlanarak finansal sistemdeki akışkanlığı ve kredi piyasalarının etkin çalışmasını destekleyici uygulamalara başlanmıştır.
Yabancı para zorunlu karşılık oranı %11’den %9’a indirilmiş,TL mevduatlarını ve kredileri teşvik etmek amacıyla,yabancı para zorunlu karşılıklara faiz ödenmesine son verilmiş, TL zorunlukarşılıkların faiz oranı ise artırılmıştır.
Hissesenedi kazançlarında yerli yatırımcıya uygulanan %10’luk stopaj sıfıra indirilmiş
Yurt dışı tedarikçilerden sağlanan kredilerde stopaj oranı %5’e indirilmiş
Gelişmişlik düzeyini dikkate alarak iller düzeyinde farklı vergi indirimi uygulamasına gidilmiş
Türkiye Ekonomisi 8.ünite
________________
Ödemeler bilançosu ülkenin belli süre (genellikle 1yıl) içinde diğer ülkelerle yapmış olduğu ekonomik işlemlerin ne yönde değiştiğini göstermektedir
Türkiyede ödemeler bilançosu verilerini MERKEZ BANKASI hazırlar esa alınan para birimi dolardır
_________
Ödemeler bilançosunu belirleyen en önemli iktisadi unsurlar:
Milli gelir
Yabancı ülkelerin gelir seviyesi
Döviz kurları
Yurtiçi ve yurtdışı faiz oranları farklılığıdır.
*****Cari açık analizlerinde doğrudan yabancı sermaye yatırımları, portföy akımları, dış krediler, dış ticaret akımları ve döviz rezervleri önemli parametrelerdir.
*****Yabancı doğrudan yatırımların en önemli unsurlarından birisi ÖZELLEŞTİRME uygulamalarıdır.
Cari açık genelde milli gelirin oranı olarak ifadeedilir. 2011 yılında cari açık milli gelirin % 9,82 sini oluşturmaktadır.
*****DÜVEL-İ MUAZZAMA : Osmanlıda İngiltere, Almanya,Fransave Rusya gibi büyük devletlere verilen isimdir
******Osmanlı devleti 1838-1864 döneminde ticaret anlaşmaları ile dış etkilere açılmıştır. İhracatta tarım ürünleri ve madenler ağırlıktadır.
1923-1932 DÖNEMİ DIŞ TİCARET AÇIĞI : bu dönemde en çok açığın verildiği yıl ==1929’dur.
ithal mallarında gümrük vergilerinin % 16 dan % 40 çıkarılması etkili olmuştur.
____
Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’nin payına düşen borçların 1929 yılında ödenmeye başlandı
Özel kesimde iflasa yol açan neden TL ‘nin değer kaybıdır.
1932 yılında TAKAS OFİSLERİ kurulmuştur.
Kliring işlemleri : 1934 yılında kurulan DIŞ TİCARET OFİSİ tarafından yürütülmektedir.
Altın stoku 1932-1945 döneminde fazladır.
1946-1962 DÖNEMİ DIŞ TİCARET AÇIĞI:7 eylül 1946 develüasyon yapılmıştır
1947 yılında yatırım mallarının payı % 32 tüketimmallarının payı % 29
1962 yılında ise yatırım mallarının payı % 45,1tüketim mallarının payı 7,3 hammaddelerin payı % 47,8 dir
1956 yılında dolar yükselmiş, ticari banka kredileri sınırlandırılmış ve faizler yükselmiştir. Sorunların devam etmesi nedeniyle 1958 istikrar önlemleri alınmış
Bu önlemler arasında tl devalüe edilmiş, ithalata serbesti getirilmiş, bütçe harcamaların kısıtlama, kit ürünlerine zam yapılmıştır.
1980-2011Dönemi Dış Ticaret İhracatın ithalatı karşılama oranı bu dönem için yıllık ortalama yüzde 63,7 dolayındadır
Türkiye’de ithalatta ağırlık sermaye ve ara mallarındadır
2011 yılında ithalatımızın %88’i sermaye (yatırım)malı ve ara malından (ham maddeden ) oluşmaktadır.
Dış ticaretimizin yarıdan fazlası OECD ülkeleri ile gerçekleştirilmektedir. 2011 yılı itibarıyla ürün ihracat ve ithalatımızın %53’ü bu ülkelerle gerçekleşmiştir
Türkiye’nin ihracatında en fazla paya sahip olan ülkeler
Almanya (%10,1) , İngiltere (%6,4), İtalya (%5,7)
Türkiye’nin
ithalatında en fazla paya sahip olan ülkeler
Rusya (%11,6), Almanya (%9,5) , Çin (%9,3)
––––––––––
2010 yılı toplam ithalat içerisinde en büyük pay % 20 ile mineral yakıtlar ve mineral yağlardır.
2010 yılında ihraç edilen ürünlere BEC sınıflamasına göre bakıldığında toplam ihracatın %33,7’si sanayi için işlem görmüş ham maddeler, %10,3’ü yarı dayanıklı tüketim maddeleridir
________
Finans hesabında doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve krediler yer almaktadır.
Türkiye ekonomisine en fazla kaynak girişi
1-bankaların ve firmalar sektörünün yurt dışından sağladıkları krediler yoluyla İkinci 2-2-tahvil ihracı ile meydana gelmektedir.
3-Hissesenedi piyasası
1951Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu
5821sayılı Yasa yeniden düzenlenerek 1954 yılında 6224 sayılı Yasa olarak tekrar yürürlüğe girmiştir.
1954yılındaki Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu
2003yılında Doğrudan Yabancı Sermaye Kanunu çıkarılmıştır.
Dünyada en fazla doğrudan yatırım çeken ülke ABD’dir.
==Osmanlı ilk dış borcunu 1854 de almıştır (Kırım Savaşı’nın etkisiyle Galata Bankerlerinin aracılığı ile ) . Cumhuriyetin kuruluşuna kadar 41adet dış borç anlaşması imzalamıştır.
==1881 tarihindeki Muharrem Kararnamesi iledış borçlarda yeniden yapılanmaya gidilmiş ve Düyun-u Umumiye İdaresi kurulmuştur.
Osmanlıborçlarının 84.597.495 altın lirasını (%65,4) yeni devlete yüklemiştir
=Cumhuriyet rejimi ilk dış borçlanmasını demiryollarının ve Haydarpaşa limanının kamulaştırılmasınıyapmak amacıyla yapmıştır.
Kamu kesimi dış borç stokunda iki başlıca borçlanma şekli vardır.
Kredi bulma yoluyla borçlanma ve tahvil ihraç ederek borçlanma.
#Efektif kur; sadece nakit döviz işlemleri için geçerli kurdur.
#Döviz kuru ise efektif kurun aksine döviz cinsinden çek, senet, poliçe ve hazine bonosu gibi ödeme araçlarını da kapsamaktadır.
#Diğer ülke paralarına serbestçe ve kolaylıkla çevrilebilen dövizlere, konvertibl dövizve yapılan bu işleme konvertibilite denir
#Türkiye’de döviz işlemleri temel üç piyasada yapılmaktadır.
=1-Serbest döviz piyasası
=2-TCMB denetimindeki döviz ve efektif piyasası
=3-Bankalararası döviz piyasasıdır.
##Şubat2001 krizinden sonra Türkiye dalgalı kur sistemine geçmiştir.
==Para ikamesi: Özellikle kriz dönemlerinde tasarruf aracı, işlem aracı, ölçü birimi olarak ulusal paradan yabancı paraya doğru bir yönelmeyi ifade etmektedir.
==Bir yıl içinde bir ülkenin yerlileri ile yabancılar arasında yapılan ödemelerin sistematik bir şekilde tutulduğu belgeye =ödemeler dengesi DENİR
#2011 yılı verileri-ne göre Türkiye’nin ihracatında en büyük paya sahip #kalem motorlu kara taşıtları ‘dır
Dar anlamda emek ve sermayeyi kullanarak ham madde ve yarı mamul maddeleri işleyerek mamul madde haline getiren tüm üretim faaliyetleridir.
Geniş anlamda müteşebbisin kurduğu, mal ve hizmet üreten ve gelir getiren faktörlerin bileşimidir.
Türkiye’de sanayi sektörü, DPT tarafından:
Madencilik / İmalat sanayi / Enerji olaraksınıflandırılmıştır.
Milli iktisat dönemi: Birinci Dünya Savaşı’nın çıktığı yıla (1914) kadar olan süredir
1915 sayımına göre ise Osmanlı sanayisinde sermayedar ve işçi dağılımı.
Sermayedar İşçi
Türkler % 15 % 15
Rumlar % 50 % 60
Ermeniler % 20 %18
Yahudiler % 95 %10
Cumhuriyet’in ilk yıllarında izlenen temel ekonomi politikası ilke olarak özel girişim eliyle serbest piyasa şartlarında sanayileşmeyi esas almaktadır
17 Şubat 1925 tarihinde tarımda Aşar Vergisi Birinciİktisat Kongresi’nin önerileri doğrultusunda kaldırıldı ( 1924 yılında devletgelirlerinin % 25’ i aşar vergisinden sağlanmaktaydı)
Türkiye Cumhuriyeti’nde ilk defa sanayi sayımı 1927 yılında, yapılmıştır( sayıma göre üretilen değerin % 65’i tarım ve sanayisektöründen kaynaklanmaktadır.)
Osmanlıda ilk enerji üretim birimi #Adana’da ( 1902) kuruldu. Daha sonra 2. #İstanbul’da (1913)
1924 yılında Türkiye İş Bankası, 1925 yılında Sanayive Maadin Bankası kurulmuştur
I.BeşYıllık Sanayi Planı(1934-1938) kamu yatırımlarınıntümünü kapsayan bir plandır. Amacı ithaledilmekte olan tüketim malları üretiminde belli artışlar sağlamaktır. Etibankve Sümerbank kuruldu
1950-1960 dönemi #alt #yapı #yatırımcılığı dönemi olarak bilinir. Önemli karayolları, su, liman, enerji projeleri bu dönemdegerçekleştirilmiştir.
1980 Tüketim malları içinde ilk sırayı %20 oranı ile gıda sanayi almıştır.
Ara mallarında petrol %10’luk bir yer tutmuş,
yatırım malları içinde ise en büyük pay %15 le madeni eşya sanayine aittir
2011yılında ortalama net elektrik tüketiminin:
% 46’sı Sanayide
% 24’ü Meskenlerde
% 14’ü Ticarethanelerde
% 4’ü Resmi kurumlarda
% 12’i Diğer kesimlerde tüketilmektedir. Toplam tüketimin%14’ünü kayıplar oluşturmaktadır
Türkiye’de sanayinin %50’si Marmara, %20’si Ege Bölgesi’nde yoğunlaşmıştır
En çok patent başvurusu yapan ülkeler ABD, Japonya veAlmanya’dır.
Türkiye’de 2011yılında patent başvuru sayısı 541’dir.
Milli Korunma Kanunu : 18 Ocak 1940 yılında gıda zorluklarınıgidermek üzere çıkarılmış olup hükümete üretim ve dağıtım ile ilgili özelyetkiler vermiştir.
1953 yılındasanayi sektöründeki % 19,2 lik büyümeye Cumhuriyet döneminde bir daharastlanılmamıştır.
İthal ikamesi 1980 yılına kadar özellikle Dayanıklıtüketim malları sanayinde büyük ölçüde uygulanmıştır
Sınai mal ihracatına önem verilen, ancak bu gelişmeninsanayileşmede stratejik değişikliklere yol açmadığı plan Dördüncü Beş YıllıkKalkınma Planıdır
Cumhuriyetin ilk yıllarında hükümetin sanayicilerikorumak için getirdiği uygulamalar
-İç vergilerden muaf tutmak
-Prim ödemek
-Ucuz kredi sağlayarak
-İthal mallar üzerine tüketim vergisi koymak
Sanayi sektörü içinde en önemli alt sektör imalat sektörüdür
1952-1957 döneminde sanayi sektörünün ortalama büyümehızı % 12,5 dir
Savaş yıllarında stokçuluk ve spekülasyondan çok parakazananlardan vergi almak için 1942 yılında çıkarılan vergi Varlık Vergisi dir
TÜRKİYE EKONOMİSİ 6.ÜNİTE
Ekonomideki sektörleri
1. tarım
2.sanayi
3.hizmetlerşeklinde sınıflandırılmaktadır.
Hizmet: gayri maddi ve görünmezdir
Mal: maddi ve görülebilirdir
Hizmetler alt sektörleriiçinde ulusal gelire katkı bakımından en hızlı gelişen alt sektör ticarettir.
2011 yılında ekonomik faaliyetlere göre GSYH içinde en büyük pay %72.5 ile hizmetler sektörüne aittir.
Toptan ticaret yapan işletmeler arasında:
İlk sırada #gıda maddeleri
İkinci sırada dokuma-#giyim eşyası ve mobilya
Üçüncü sırada ise #kereste ve yapı malzemesi ticareti yapan işyerleri gelmektedir
Cumhuriyet’in ilk yıllarında daha çok demir yollarına,1950’li yıllardan sonra ise karayollarına önem verilmiştir.
*****Yurtiçi yük taşımalarının%90’nı karayolları ile yapılmaktadır. Ucuz ve güvenli demiryollarının payı %3,denizyolları nın payı ise %6,3’tür.
Osmanlı Devleti’nde ilk defa #İzmir-#Aydın #hattının (130 km) açılmasıyla gerçekleşmiştir,
Osmanlı Dönemi’nde inşa edilen Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde kalan demiryollarının uzunluğu yaklaşık _4.136 km’dir
Günümüzde dış ticarete konu olan malların _%80’inin taşınması denizyolu ileyapılır.
Türkiye’de yurtdışı yük taşımacılığında 1.SIRADA karayolları, ikinci sırada denizyolları, gelmektedir.
Lozan Anlaşması ile Türkiye kendi kıyıları ve Türkkara sularında gemi işletme hakkını ( kabotaj hakkı) yabancılardan almıştır.
#Elleçleme: Gümrük gözetimi altındakieşyanın asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi,büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapların yenilenmesi veya tamiri,havalandırılması, karıştırılması ve benzeri işlemlerine denir
Türkiye’deilk boru hattı 1966’da TürkiyePetrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından
Batman-Dörtyol (İskenderun Körfezi) arasında döşenmiş ve işletmeye açılmıştır.
Türkiye-IrakPetrol Boru Hattının inşasına 1974’te başlanmış, hat 25 Mayıs 1977’de işletmeye açılmıştır.
Karadeniz petrollerini Akdeniz’e taşıyacak boru hattı Trans Anadolu Petrol Boru Hattıdır
Mavi Akım Rusya’dan Türkiye’ye doğalgaz nakletmek için Karadeniz geçişli boru hattıdır (17 Kasım 2005 tarihindeaçılmıştır.)
Kazakve Kafkasya doğal gazını Türkiye’den Avrupa’ya taşıyacak olan Nabucco Hattıdır
İnşaat sektörü içinde konut, en önemli olanıdır. Türkiyede toplam yapı üretiminde konut % 90 paya sahiptir.
2011yılında inşaat sektörünün GSMH içindeki payı %5,9’dur.
1972-2011döneminde Türk müteahhitleri en fazla #Rusya#Federasyonu’nda (%17,7), daha sonra #Libya (%12,9) ile #Türkmenistan’da(%10,9) iş almışlardır.
OECDülkeleri içinde yabancı turist girişi bakımından son 5 yılda %20,6 artışla enhızlı gelişen ülke Türkiye’dir.
Türkiye,en büyük 20 turizm varış noktası içinde
dünyaturizm pazarında turist girişleri açısından %3 ile 7.sırada
turizmgelirleri açısından ise %2,3 pay ile 10. sıradadır
2010da Türkiye’ye en çok turist gönderen ülke #Almanya #Rusya #Federasyonu ve #İngiltere dir
TÜRKİYE EKONOMİSİ 7.ÜNİTE
Bankacılık sektörü:
Merkez bankası
Mevduat bankaları
Katılım bankaları
Kalkınma ve yatırım bankalarıdır.
Merkez bankalarının en önemli görevi, para politikası araçlarından yararlanarak politika yapıcılara yardımcı olmak, fiyat istikrarınısağlamak ve enflasyonu kontrol altında tutmaktır.
Merkez bankacılığı dünyada ilk kez 1694 de İngilterede ortaya çıkmıştır.
TCMB’ nin temel görevleri şunlardır:
*Açık piyasa işlemleri yapmak
*Hükümetle birlikte Türk Lirası’nın (TL) iç ve dışdeğerini korumak için gerekli tedbirleri almak
TL’nin yabancı paralar ile altın karşısındaki kurrejimini belirlemek
*TL’nin yabancı paralar karşısındaki değerininbelirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı iledövizlerin TL ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak
Disponibilite: Mevduat kabul eden bankaların taahhütlerine karşılık olarak nakit veyakolaylıkla nakde çevrilebilir (likiditesi yüksek) değerler bulundurma zorunluluğuna denir
*Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Banka’ya(TCMB) aittir.
*Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.
#Mevduat #Bankaları :Temel faaliyet alanı, para ve paranın ikamesi olarak menkul değerlerin alım ve satımı olan bankalara mevduat ya da ticaret bankalarıdır.
#Katılım #Bankaları: Hizmet tanımını faizsiz bankacılık olarak yapankatılım bankaları, parayı ticarete doğrudan konu olan bir meta şeklindegörmeyen, onu ticarette mübadelenin yapılmasına imkân tanıyan bir araç olarakele alan bir finansal aracı türüdür faiz yerine kâr-zarar ortaklığına dayalıbir anlayış vardır
#Kalkınma #Bankası: gelişmekte olan ülkelerde sermaye yetersizliği içindeki firmalara veya büyük sanayifirmalarının yapacağı yatırımlara kaynak ve teknik yardım sağlayarak ekonomik kalkınmayı hızlandırma amacı güden finansal aracılara denir.
Yatırım #Bankası: Gelişmiş ülkelerde atıl fonlara sahip kurumsal yatırımcılara fonlarını menkul değer alım ve satımı ile değerlendirmelerinde aracılık ve danışmanlık yapan, işletmeleredoğrudan kredi vermeyen ancak işletmelerin orta ve uzun vadeli fongereksinimlerini karşılayan finansal aracılara denir.
Ekonomik krizler, reel sektör krizleri ve finansal krizler olarak
Borç krizleri: Bir ülkenin kamu veya özel kesime ait dış borçlarıyla kamunun iç borçlarını ödeyememe durumudur
Borsa krizleri: Menkul kıymet borsalarında görülen aşırı dalgalanmalardır
Para krizleri: Ulusal paranındeğerinde ortaya çıkan büyük çaplı dalgalanmalar
İkiz kriz: Para veyabankacılık krizlerinden birinin ortaya çıkmasının ardından her iki krizinbirlikte yaşandığı durumu ifade etmek için kullanılır. 1990’lı yılların ikinciyarısında görülen #Asya krizi gibi
Ortodoks istikrar politikaları fiyat istikrarının sağlanmasında sıkı para, sıkı maliye ve sabit kur politikalarını kullanır.
–Türkiye’de ilk kapsamlı istikrar programı 4 Ağustos 1958’de alınan kararlardır
4 Ağustos 1958 kararları kapsamında yapılan düzenlemeler
*döviz alım işlemlerinde dolar başına vergi alınması kararlaştırılmıştır
*Bütçe dengesinin sağlanması amacıyla kamu harcamalarında kısıntı yapılmış,
*KİTürünlerine zam yapılmış ve KİT’lerin Merkez Bankası kaynaklarıyla finansmanına sınırlamalar getirilmiştir.
*dışborçlar ertelenmiş ve yeni bir ödeme planına bağlanmıştır (moratoryum)
*Dış ticarette serbestleşmeye gidilmiş, bu kapsamda ithalat üçer aylık programlara bağlanmış, ham madde ve ara malı ithalatına öncelik verilmiş, ihracatta ise fiyat kontrollerinde bürokratik işlemlerin hafifletilmesine yönelik düzenlemeler yapılmıştır.
*Emisyon hacmi kısıtlanmıştır.
______
24Ocak 1980 Kararları’nın
daha önceki istikrar tedbirlerinden önemli bir farkı, ithal ikameci sanayileşmenin terk edilerek ihracata dayalı sanayileşme benimsenmiş olmasıdır
bu kararlar kapsamında;
*Yüzde 48,6’lık bir devalüasyon yapılmış, dolar kuru 47,1 TL’den 70 TL’ye yükseltilmiştir. 1 Mayıs 1980’den itibaren günlük kur uygulamasına geçilmiştir.
*Dövizalım satımları serbest bırakılmıştır.
*Fiyatların piyasa koşullarında belirlenmesi hedefi doğrultusunda Fiyat Saptama-Kontrol Koordinasyon Komitesi kaldırılmıştır. Bu sayede mal ve hizmet piyasaları ileüretim faktörleri piyasalarında fiyatların arz ve talep koşullarında belirlenmesi amaçlanmıştır.
*Kredi ve vadeli mevduat faiz oranları serbest bırakılmıştır. 1980 öncesi uygulanan negatif reel faiz uygulamasından vazgeçilmiştir. 1983 yılında ise faiz oranlarını belirleme yetkisi TCMB’ye verilmiştir.
* Kamu sektörünün küçültülmesi amacı doğrultusunda özelleştirme politikası gündeme alınmış, kamu tarafından üretilen malların kapsamı daraltılmış, kamu harcamalarında kesintiye gidilmiştir.
*tarım ürünlerinde destekleme alımları sınırlandırılmış, sübvansiyonların kapsamı daraltılmış, KİT’lerin kendi ürünlerinin fiyatlarını belirlemelerine izin verilmiştir.
*Dışticarette serbestleşme hedefine yönelik olarak ihracat artışı sağlamak amacıyla ihracat kredileri, ihracata yönelik yeni teşvikler, ihracatta vergi iadesi uygulaması, yeni vergi muafiyeti ve istisnalar uygulamaya konmuştur.
*Yabancı sermayeyi teşvik için yeni düzenlemeler yapılmış,
****5 Nisan Kararları, içeriği itibarıyla hem ortodoks hem heterodoks özellikler göstermektedir
1997 yılı, Güneydoğu Asya Krizi olmuştur
9 Aralık1999’da 2000-2002 dönemini kapsayan Enflasyonla Mücadele Programı (9 Aralık1999 Kararları) yürürlüğe konmuştur. Programın amacı, ekonomide kibelirsizlikleri gidererek ve enflasyon beklentisini azaltarak reel faizler ile enflasyonda düşüş sağlamak ve ekonomik büyümeyi hızlandırmaktır.
2001’de ekonomik büyüme -%9,5 olarak gerçeklemiş, ekonomi ciddi bir şekilde daralmıştır
Türk bankacılık sektörünün sıkıntıları
Bankaların pasiflerindeki yabancı para ağırlığı (döviz pozisyon açığı)
Yasal altyapının finansal serbestleşmeyi takip edememesi
Bankaların küçük ölçekli olması ve öz kaynaklarının yeterli olmaması
Kamu bankalarının görev zararlarının artması
Özel bankaların önemli kısmının holding ya da grup bankası olması
2008 ve Sonrasında Devam Eden Küresel Ekonomik Kriz: Sebepleri ve Sonuçları
Mortgage Krizi olmuştur
dünyanın en büyük yatırım bankalarından Lehman Brothers Eylül 2008’de iflas etmiştir.
2000’li yılların başından beri uluslararası para piyasalarında aşırı bollaşan likiditenin küresel çapta kurumaya başlamasıdır.
Asimetrik bilgi sorunu krizin ortaya çıkmasında önemli bir faktör olmuştur. Asimetrik bilgi, en basit ifadesiyle, alacaklı ve borçlu taraflardan birinin diğerine göre daha fazla bilgiye sahip olması ve bundan karşı tarafı haberdar etmemesidir.
Küresel Kriz Karşısında Türkiye’de Alınan Tedbirler
Para politikası kapsamında alınan tedbirleri
Bankaların birbirlerinden dolar ve Avro üzerinden borç alıp vermelerine imkân sağlanmıştır.
Bankaların bilanço büyüklükleri dikkatealınarak döviz ve efektif piyasalarında işlem yapma limitleri yükseltilmiştir.
MB döviz alım yerine, döviz satım ihalelerine başlamış ve bankalar arası dövizpiyasasında, döviz likiditesi akışının artırılması sağlanarak finansal sistemdeki akışkanlığı ve kredi piyasalarının etkin çalışmasını destekleyici uygulamalara başlanmıştır.
Yabancı para zorunlu karşılık oranı %11’den %9’a indirilmiş,TL mevduatlarını ve kredileri teşvik etmek amacıyla,yabancı para zorunlu karşılıklara faiz ödenmesine son verilmiş, TL zorunlukarşılıkların faiz oranı ise artırılmıştır.
Hissesenedi kazançlarında yerli yatırımcıya uygulanan %10’luk stopaj sıfıra indirilmiş
Yurt dışı tedarikçilerden sağlanan kredilerde stopaj oranı %5’e indirilmiş
Gelişmişlik düzeyini dikkate alarak iller düzeyinde farklı vergi indirimi uygulamasına gidilmiş
Türkiye Ekonomisi 8.ünite
________________
Ödemeler bilançosu ülkenin belli süre (genellikle 1yıl) içinde diğer ülkelerle yapmış olduğu ekonomik işlemlerin ne yönde değiştiğini göstermektedir
Türkiyede ödemeler bilançosu verilerini MERKEZ BANKASI hazırlar esa alınan para birimi dolardır
_________
Ödemeler bilançosunu belirleyen en önemli iktisadi unsurlar:
Milli gelir
Yabancı ülkelerin gelir seviyesi
Döviz kurları
Yurtiçi ve yurtdışı faiz oranları farklılığıdır.
*****Cari açık analizlerinde doğrudan yabancı sermaye yatırımları, portföy akımları, dış krediler, dış ticaret akımları ve döviz rezervleri önemli parametrelerdir.
*****Yabancı doğrudan yatırımların en önemli unsurlarından birisi ÖZELLEŞTİRME uygulamalarıdır.
Cari açık genelde milli gelirin oranı olarak ifadeedilir. 2011 yılında cari açık milli gelirin % 9,82 sini oluşturmaktadır.
*****DÜVEL-İ MUAZZAMA : Osmanlıda İngiltere, Almanya,Fransave Rusya gibi büyük devletlere verilen isimdir
******Osmanlı devleti 1838-1864 döneminde ticaret anlaşmaları ile dış etkilere açılmıştır. İhracatta tarım ürünleri ve madenler ağırlıktadır.
1923-1932 DÖNEMİ DIŞ TİCARET AÇIĞI : bu dönemde en çok açığın verildiği yıl ==1929’dur.
ithal mallarında gümrük vergilerinin % 16 dan % 40 çıkarılması etkili olmuştur.
____
Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’nin payına düşen borçların 1929 yılında ödenmeye başlandı
Özel kesimde iflasa yol açan neden TL ‘nin değer kaybıdır.
1932 yılında TAKAS OFİSLERİ kurulmuştur.
Kliring işlemleri : 1934 yılında kurulan DIŞ TİCARET OFİSİ tarafından yürütülmektedir.
Altın stoku 1932-1945 döneminde fazladır.
1946-1962 DÖNEMİ DIŞ TİCARET AÇIĞI:7 eylül 1946 develüasyon yapılmıştır
1947 yılında yatırım mallarının payı % 32 tüketimmallarının payı % 29
1962 yılında ise yatırım mallarının payı % 45,1tüketim mallarının payı 7,3 hammaddelerin payı % 47,8 dir
1956 yılında dolar yükselmiş, ticari banka kredileri sınırlandırılmış ve faizler yükselmiştir. Sorunların devam etmesi nedeniyle 1958 istikrar önlemleri alınmış
Bu önlemler arasında tl devalüe edilmiş, ithalata serbesti getirilmiş, bütçe harcamaların kısıtlama, kit ürünlerine zam yapılmıştır.
1980-2011Dönemi Dış Ticaret İhracatın ithalatı karşılama oranı bu dönem için yıllık ortalama yüzde 63,7 dolayındadır
Türkiye’de ithalatta ağırlık sermaye ve ara mallarındadır
2011 yılında ithalatımızın %88’i sermaye (yatırım)malı ve ara malından (ham maddeden ) oluşmaktadır.
Dış ticaretimizin yarıdan fazlası OECD ülkeleri ile gerçekleştirilmektedir. 2011 yılı itibarıyla ürün ihracat ve ithalatımızın %53’ü bu ülkelerle gerçekleşmiştir
Türkiye’nin ihracatında en fazla paya sahip olan ülkeler
Almanya (%10,1) , İngiltere (%6,4), İtalya (%5,7)
Türkiye’nin
ithalatında en fazla paya sahip olan ülkeler
Rusya (%11,6), Almanya (%9,5) , Çin (%9,3)
––––––––––
2010 yılı toplam ithalat içerisinde en büyük pay % 20 ile mineral yakıtlar ve mineral yağlardır.
2010 yılında ihraç edilen ürünlere BEC sınıflamasına göre bakıldığında toplam ihracatın %33,7’si sanayi için işlem görmüş ham maddeler, %10,3’ü yarı dayanıklı tüketim maddeleridir
________
Finans hesabında doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve krediler yer almaktadır.
Türkiye ekonomisine en fazla kaynak girişi
1-bankaların ve firmalar sektörünün yurt dışından sağladıkları krediler yoluyla İkinci 2-2-tahvil ihracı ile meydana gelmektedir.
3-Hissesenedi piyasası
1951Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu
5821sayılı Yasa yeniden düzenlenerek 1954 yılında 6224 sayılı Yasa olarak tekrar yürürlüğe girmiştir.
1954yılındaki Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu
2003yılında Doğrudan Yabancı Sermaye Kanunu çıkarılmıştır.
Dünyada en fazla doğrudan yatırım çeken ülke ABD’dir.
==Osmanlı ilk dış borcunu 1854 de almıştır (Kırım Savaşı’nın etkisiyle Galata Bankerlerinin aracılığı ile ) . Cumhuriyetin kuruluşuna kadar 41adet dış borç anlaşması imzalamıştır.
==1881 tarihindeki Muharrem Kararnamesi iledış borçlarda yeniden yapılanmaya gidilmiş ve Düyun-u Umumiye İdaresi kurulmuştur.
Osmanlıborçlarının 84.597.495 altın lirasını (%65,4) yeni devlete yüklemiştir
=Cumhuriyet rejimi ilk dış borçlanmasını demiryollarının ve Haydarpaşa limanının kamulaştırılmasınıyapmak amacıyla yapmıştır.
Kamu kesimi dış borç stokunda iki başlıca borçlanma şekli vardır.
Kredi bulma yoluyla borçlanma ve tahvil ihraç ederek borçlanma.
#Efektif kur; sadece nakit döviz işlemleri için geçerli kurdur.
#Döviz kuru ise efektif kurun aksine döviz cinsinden çek, senet, poliçe ve hazine bonosu gibi ödeme araçlarını da kapsamaktadır.
#Diğer ülke paralarına serbestçe ve kolaylıkla çevrilebilen dövizlere, konvertibl dövizve yapılan bu işleme konvertibilite denir
#Türkiye’de döviz işlemleri temel üç piyasada yapılmaktadır.
=1-Serbest döviz piyasası
=2-TCMB denetimindeki döviz ve efektif piyasası
=3-Bankalararası döviz piyasasıdır.
##Şubat2001 krizinden sonra Türkiye dalgalı kur sistemine geçmiştir.
==Para ikamesi: Özellikle kriz dönemlerinde tasarruf aracı, işlem aracı, ölçü birimi olarak ulusal paradan yabancı paraya doğru bir yönelmeyi ifade etmektedir.
==Bir yıl içinde bir ülkenin yerlileri ile yabancılar arasında yapılan ödemelerin sistematik bir şekilde tutulduğu belgeye =ödemeler dengesi DENİR
#2011 yılı verileri-ne göre Türkiye’nin ihracatında en büyük paya sahip #kalem motorlu kara taşıtları ‘dır
-
- Benzer Konular
- Cevaplar
- Görüntü
- Son mesaj
-
- 0 Cevaplar
- 5590 Görüntü
-
Son mesaj gönderen alipurtas
-
- 1 Cevaplar
- 8067 Görüntü
-
Son mesaj gönderen efee
-
- 0 Cevaplar
- 5351 Görüntü
-
Son mesaj gönderen selin
-
- 1 Cevaplar
- 5119 Görüntü
-
Son mesaj gönderen Mert Ali
-
- 1 Cevaplar
- 5091 Görüntü
-
Son mesaj gönderen Mert Ali
-
- 0 Cevaplar
- 4356 Görüntü
-
Son mesaj gönderen Mert Ali
-
- 1 Cevaplar
- 4697 Görüntü
-
Son mesaj gönderen Mert Ali
-
- Bilgi
-
Kimler çevrimiçi
Bu forumu görüntüleyen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 13 misafir