KPSS Vatandaşlık bilgisi notları-Temel haklar ve ödevler

vatandaslik-bilgisi-ders-notlari

TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER

Kişinin hak ve hürriyetleri üç başlık altında ele alınmıştır. “koruyucu haklar” “isteme hakları” “siyasi hak ve ödevler”

Koruyucu Haklar: Devletin, kişiye ait bu hakları korumak zorunda olmasından ve müdahale edememesinden dolayı koruyucu haklar olarak adlandırılmış, negatif statülü haklar da denilir.

İsteme Hakları: Daha çok devletten istenen haklar da denilen isteme haklarına pozitif statü hakları da denilir.

Siyasi Hak ve Ödevler: aktif statü hakları da denilen bu haklar ile yurttaşlar devlet yönetimine katılırlar.

  • Kişinin Hakları Ödevleri
  • Kişi dokunulmazlığı
  • Zorla çalıştırma yasağı
  • Kişi hürriyeti ve güvenliği
  • Özel hayatın gizliliği
  • Konut dokunulmazlığı
  • Haberleşme hürriyeti
  • Yerleşme ve seyahat hürriyeti(Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hakim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.(2010 anayasa değişikliği)
  • Din ve vicdan hürriyeti
  • Düşünce ve Kanaat hürriyeti
  • Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti
  • Bilim ve sanat hürriyeti
  • Basın Hürriyeti
  • Süreli ve Süresiz Yayın hakkı
  • Basın araçlarının korunması
  • Kamu tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkı
  • Düzeltme ve cevap hakkı
  • Toplantı hak ve hürriyetleri
  • Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
  • Mülkiyet hakkı
  • Hak arama hürriyeti
  • Kanuni hakim(Doğal yargıç) güvencesi: Hiç kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önünde yargılanamaması.
  • Suç ve cezalara ilişkin esaslar
  • Kimse işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suç işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır ceza verilemez.
  • Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılmaz.
  • Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.
  • Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez.
  • Ceza sorumluluğu şahsidir.
  • Hiç kimse yalnızca sözleşmeden doğan yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.(2001 Değişikliği)
  • Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez(2004 değişikliği)
  • Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere vatandaş suç sebebiyle yabancı bir ülkeye verilemez.(2004 değişikliği)
  • İspat hakkı
  • Temel Hak ve hürriyetlerin korunması.
  • Sosyal ve Ekonomik Hak ve ödevler(pozitif Statü Hakları)
  • Ailenin Korunması ve Çocuk hakları
  • Devlet her türlü istismara ve şidette karşı çocukları koruyucu tedbirler alır.
  • Eğitim ve Öğrenim Hakkı ve ödevi
  • Kıyılardan yaralanma
  • Toprak Mülkiyeti
  • Tarım hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması
  • Kamulaştırma
  • Devletleştirme ve Özelleştirme
  • Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti
  • Çalışma hakkı ve Ödevi
  • Çalışma şartları ve Dinlenme hakkı
  • Sendika Kurma hakkı
  • “Aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunmaz” hükmü 2010 yılı anayasa değişikliği ile kaldırılmıştır.
  • Toplu İş sözleşmesi ve Toplu Sözleşme Hakkı, Grev Hakkı, ve Lokavt
  • Memurlar ve diğer kamu görevlileri toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler(2010 Any. Değişikliği)
  • Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. (2010 Any. Değişikliği)
  • Ücrette Adalet Sağlanması
  • Sağlık Hizmetleri ve Çevrenin Korunması ile Konut Hakkı
  • Gençliğin Korunması ve Sporun Geliştirilmesi
  • Sosyal Güvenlik Hakkı ve Sosyal Güvenlik Bakımından Korunması Gerekenler ile Yabancı Ülkede Çalışan Türk Vatandaşlarını Koruma
  • Tarih, Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması
  • Sanatın ve Sanatçının Korunması
  • Siyasi Hak ve Ödevler (Aktif Statü Hakları)
  • Türk Vatandaşlığı
  • Türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür.
  • Türk babanın veya ananın çocuğu Türk’tür.
  • Vatandaşlık, kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.
  • Hiçbir Türk vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz.
  • Vatandaşlıktan çıkarma ile ilgilin karar ve işlemlere karşı yargı yolu kapatılamaz.
  • Seçme, seçilme hakkı

Seçimlerde Oy kullanamayanlar

  • Silah altında bulunan er ve erbaşlar
  • Askeri Öğrenciler
  • Taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler
  • Seçim kanunları temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak biçimde düzenlenir.
  • Seçim kanunlarında gerçekleştirilecek değişiklikler yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz(2001 değişikliği)

Seçimlerde Oy Kullanabilenler

  • 18 yaşından büyük T.C vatandaşları
  • Subay, Astsubay, Uzman Çavuşlar
  • Taksirli suçlardan hüküm giyenler ve tutuklular
  • Yurt dışında bulunan T.C vatandaşları
  • Siyasi parti kurma ve siyasi partilere üyelik hakkı
  • Parti üyesi olabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
  • Siyasi Partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır.
  • Siyasi partiler önceden izin alınmadan kurulurlar.
  • Siyasi Partilerin tüzük ve programları ile eylemleri devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne
  • İnsan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine
  • Millet egemenliğine
  • Demokratik ve laik cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz
  • Sınıf veya zümre diktatörlüğüne veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmayı ve yerleştirmeyi amaçlayamaz
  • Suç işlenmesini teşvik edemez.

Siyasi Partilere Üye olamayanlar

  • Hakimler ve savcılar
  • Sayıştay dahil yüksek yargı organları mensupları
  • Kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsünde olanlar
  • Yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri
  • Silahlı kuvvetler mensupları
  • Yüksek öğretim öncesi öğrencileri
  • Yüksek öğretim elemanları siyasi partilerin merkez organlarında görev alabilirler.
  • Yüksek öğretim öğrencilerinin siyasi partilere üye olabilmelerine ilişkin esaslar kanunla düzenlenir.
  • Siyasi partilere devlet, yeterli düzeyde ve hakça mali yardım yapar.

Siyasi Partilerin Uyacakları Esaslar

  • Siyasi partilerin faaliyetleri parti içi düzenlemeleri ve çalışmaları demokrasi ilkelerine uygun olur.
  • Siyasi partiler ticari faaliyete girişemezler.
  • Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin kanunlara uygunluğu anayasa mahkemesince Anayasa mahkemesi bu denetimi yaparken Sayıştay’dan yardım alır.
  • Bir siyasi partinin tüzüğü ve programının Anayasanın 68 inci maddesine aykırı olması halinde Anayasa mahkemesince temelli kapatılma kararı verilir.
  • Temelli kapatılan bir parti başka bir ad altında tekrar kurulamaz.
  • Bir siyasi partinin temelli kapatılmasına beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucuları dâhil üyeleri Anayasa mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararının Resmi Gazetede gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak 5 yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi, ve denetçisi olamazlar.
  • Yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan ve Türk uyrukluğunda olmayan gerçek ve tüzel kişilerden maddi yardım alan siyasi partiler temelli kapatılır.
  • Seçimlerde geçerli oyların en az % 7’sini alan partiler devletten mali yardım alabilirler.
  • Bir siyasi partinin TBMM de miletvekillinin bulunabilmesi için son seçimlerde % 10 veya daha fazla oy alması gerekir.
  • Kamu hizmetlerine girme hakkı
  • Mal Bildirimi
  • Vatan Hizmeti
  • Vergi Ödevi
  • Dilekçe, Bilgi Edinme ve kamu denetçilerine başvurma hakkı.
  • Herkes bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.(2010 anayasa değişikliği)
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişi ile ilgili şikayetleri inceler.(2010 Anayasa değişikliği)
  • Kamu başdenetçisi Türkiye büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.

 

 

AÇIKÖĞRETİM GÜZ DÖNEMİ DÖNEM SONU SINAVI
14 - 15 Ocak 2017

Üye OlŞifremi Unuttum

HAKKIMIZDA
alonot.com; kullanıcılarımızın KPSS & YGS-LYS & ALES & AÖF & YDS gibi sınavlara hazırlanmaları için hem ders notlarına, hem test pratiklere kolayca ulaşıp zaman kaybetmeden en üst düzeyde yarar sağlayabilmeleri amacıyla hizmet vermektedir. Ayrıca Mevzuat&İçtihat&Tezler&Makaleler ve diğer herşeyde! kapsamlı arama yapılabilmesi, aranılan konu ve kavramlara kolayca ulaşılabilmesi ve sonuçlar içerisinde hızla gezilebilmesi amacıyla kurulmuştur. Zamanla öğrencilerin ve kullanıcıların ilgisiyle büyüyen alonot.com sizlerin ilgisiyle ve daha zengin içerikle yayın hayatına devam edecektir. Faydalı olması dileğiyle...
GİZLİLİK POLİTİKASI
alonot.com sitesinde yayınlanan tüm içerik telif yasaları kapsamında koruma altındadır. Site içeriğinin ticari amaçlı ve izinsiz olarak kopyalanması ve kullanılması yasaktır. Ancak, ticari amaçlı olmamak ve link verilmek koşuluyla site içeriğinin kopyalanması ve kullanılması serbesttir. 5846 sayılı kanunun 25. maddesinin ek 4. maddesine göre telif hakkı ihlal edilen öncelikle üç gün içinde ihlalin durdulmasını istemek zorundadır. İçerik sahibinin veya yasal temsilcisinin istekte bulunması halinde, kendisine ait içerik veya dökümanların sitemizden 24 saat içinde yayından kaldırılmasını garantilemekteyiz. Yayınlanan yazı ve yorumlardan yazarları sorumludur. alonot.com hiçbir bildirim yapmadan, herhangi bir zaman değişikliğe gidebilir, bu sitedeki bilgilerden kaynaklı hataların hiçbirinden sorumlu değildir.
Site Yönetimi.
İletişim: alonot.com@alonot.com & alonot.com@gmail.com
Kategoriler