KPSS Tarih ders notu

tarih-ders-notlari

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE MEDENİYET

Göçebe Yaşam Yerleşik Yaşam
Hayvancılık yaparlar ―Tarım yaparlar
―Savaşçı özellik gösterirler ―Mimarileri vardır
―Silah yapımında ustadırlar ―Sulama kanalları vardır
―Maden işleyebilme becerileri vardır ―Orak ve saban kullanırlar
―Taşınabilir eşyalar kullanırlar ―Duvar resimleri (fresko) vardır
―Çadır yapımını bilirler ―Tapınak, mabet ve ambarlar vardır
―El değirmenleri kullanırlar  

Göçebe Yaşamın Sonuçları

  1. Kölelik yoktur
  2. Hapis cezası yoktur
  3. Ordu-millet anlayışı vardır
  4. Kurumsallaşma yoktur
  5. Yazı geç öğrenilmiştirYazılı hukuk yoktur (Töre vardır)

                                         →Sözlü edebiyat yoktur

                                         ↘Sanat eserlerinde yazı yoktur

Kut Anlayışının Kan Yoluyla Devam Etmesinin Sonuçları

  1. Ülke hükümdar ailesinin ortak malıdır
  2. Veraset sistemi belirsizdir
  3. Taht kavgaları yaşanır
  4. Devletler kısa ömürlüdür

                       

           Bu anlayış Osmanlı Devleti’ne kadar devam etti. Demek ki arada kalan Türk-İslam Devletlerinde de bu anlayış vardı.

             Şimdide Osmanlı Devleti’nde bu anlayışın (Kut) geçirdiği aşamalara bakalım:

I.Murat;  bu yetkiye “padişah ve oğullarına” ait olma kısıtlaması getirdi ve belirsizlik bir ölçüde sınırlandı.

Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmet); “kardeş katlini” yasallaştırarak bu sınırlamayı biraz daha daralttı.

I.Ahmet; “Ekber-Erşed(En büyük-En olgun)” sistemiyle kesin çözüm sağladı. Bu nedenle Osmanlı Devleti diğer Türk devletlerinden daha uzun ömürlüdür.

Türk-İslam Devletlerinde ve Osmanlı Devleti’nde Kültür ve Medeniyet

Yapılar: Cami, Hamam, Medrese, Bedesten(Çarşı), Külliye: Cami etrafında oluşan yapılardır. İmarethane(Aşevi), darüşşifa-Şifahane-Bimarhane, Sebil, Kümbet(Anıt mezar).

UYARI: Bir eserin adında “Kümbet” sözcüğünün geçmesi onun Anadolu Selçuklularına, “Türbe” sözcüğünün geçmesi de onun Osmanlılara ait olduğunu gösterir.

ESERLER’ in Kimlere Ait Olduğunu Gösteren Harita                    

DİĞER ESERLER

Divriği Ulucami                                   ↘      

Divriği Külliyesi                                   →        MENGÜCEKLİLER’ e aittir.                

→ Divriği Sitte Melik Kümbeti              ↗     

Divriği Turan Melek Darüşşifası        

Mardin ve çevresinde (G.Doğu Anadolu) Artuklular devlet kurduklarına göre bu bölgelerde verilen eserler; 

Malabadi Köprüsü                    

Diyarbakır Surları                      →                       ARTUKLULAR’ a aittir.

Mardin Ulucami                        ↗

Erzurum ve çevresinde Saltuklular devlet kurduklarına göre bu bölgelerde verilen eserler;

→ Erzurum Ulucami                     ↘

                                                                                    SALTUKLULAR’ a aittir.

Emir Saltuk Kümbeti               ↗

 

Melik Danişment Gazi Kümbeti            

Kayseri Ulucami                                        →       DANİŞMENTLİLER’ e aittir.

Tokat Yağbasan Medresesi                   

TOPRAK SİSTEMİ

Toprak sistemine Anadolu Selçukluları’nda “İktaOsmanlılarda “Tımar” adı verilmektedir.

Dirlik (toprak) Sistemi Hizmet karşılığı, maaş olarak verilir.

                ↓                                                                               ↓                         ↗ Has

İkta (Anadolu Selçuklu Devleti)                             Tımar(Osmanlı Devleti)  → Zeamet

                                                                                                                                 ↗ Tımar

Tımar Sisteminin Yararları:

Hazine üzerinden yük kalktı.                                   Asayiş sağlandı.

Üretimin sürekliliği sağlandı.                                  Merkezi otorite yayıldı.

Askeri masraflar azaldı.                                           Ülke bayındır hale geldi.

UYARI: Osmanlı Devleti’nde Tımar sistemi 17. yy’ dan dan itibaren bozulmaya başladı.

Tımar Sisteminin Bozulma Nedenleri:

Vergi yükü                                                                             Rüşvet ve İltimas

Uzun süren savaşlar                                                            Celali İsyanları

Osmanlıda tımar sisteminin bir sonucu olarak “müsadere” usulü uygulanır. Müsadere; ölen veya suç işleyen devlet memurlarının mallarına devlet tarafından el konulmasıdır.

Osmanlıda müsadere usulü sonucunda;

― Özel mülkiyet gelişmedi.                                ― Merkezi otorite güçlendi.

  1. 18. ve 19. yy. Islahat Hareketleri
  2. yy. → Duraklama DönemiAskeri-mali alanda yapıldıAvrupa’nın etkisi yokBaskı ve şiddet varDevlet adamları gerçekleştirdi.
  3. yy. → Gerileme Dönemi Askeri-Bilim-Teknik alanında yapıldı Avrupa’nın etkisi var Baskı ve şiddet yok Devlet adamları ve Avrupalı teknik subaylar tarafından gerçekleştirildi.
  4. yy. → Dağılma Dönemi Bütün kurumlara yöneliktir Avrupa’nın etkisi var Baskı ve şiddet yokDevlet adamları ve aydınlar tarafından gerçekleştirildi.

Islahatların Genel Amacı: Devleti çöküşten kurtarmaktır.

Islahatlar Neden Başarılı Olamadı

Devlet politikasına dönüşmemesi                       Halka inilememesi                                   

― Yeniçeri ve ulemanın engeli yüzünden

Bir ıslahat sorusunun içinde “idari ve hukuki” bir düzenlemeden söz edilmişse biliniz ki o ıslahat kesinlikle 19. yy. da yapılmıştır.

  1. yy. da iki padişah, II. Mahmut ve Abdülmecit’tir. İdari ıslahatlar II. Mahmut ile hukuki ıslahatlar Abdülmecit ile ilgilidir.
  2. MAHMUT ISLAHATLARI
ASKERİ

Asakir-i Mansure-i Muhammediye kuruldu

Sekban-ı Cedit Ocağı kuruldu

K

Eşkinci Ocağı kuruldu

Redif Birlikleri kuruldu(Tımar sistemi kalktı)

EĞİTİM

Eğitimde ikilik oluştu

 

İlköğretim zorunlu hale geldi (5 yıl)

Tıbbiye ve Harbiye okulları açıldı

İlk kez Avrupa’ya öğrenci gönderildi

Mekteb-i Maarifi Adliye kuruldu(Memur Okulu) ve memurlara kıyafet düzenlemesi yapıldı

YÖNETİM

Müsadere usulü kalktı

Ayanlık kalktı

Halka din ve mezhep özgürlüğü tanındı

Muhtarlıklar kuruldu

U

Takvim-i Vaka-i kuruldu(İlk resmi gazete)

AYRICA:

3p Posta Teşkilatı kuruldu

Pasaport uygulaması yapıldı

Polis teşkilatı kuruldu

 

2N Nazırlık kuruldu

Nüfus sayımı yapıldı

TİCARİ

Balta Limanı Antlaşması yapıldı

 

 

  1. YY. SİYASİ OLAYLARI
  2. yy. da yaşanan siyasi olaylar; II. Meşrutiyet’in ilanı, Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’dır.

Bu savaşlardaki toprak kayıplarımız:

Trablusgarp Savaşı: Trablusgarp ve On İki Ada

Balkan Savaşları: Ege Adaları, Makedonya, Selanik, Girit, Arnavutluk ve Batı Trakya

I.Dünya Savaşı: Hicaz, Yemen, Suriye, Filistin, Irak, Bağdat, Mekke, Medine

Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi

Bu dönemdeki olaylar “HABESASMİ” kodlu sözcük ile verilmiştir. “BBalıkesir-Alaşehir KongresiEErzurum Kongresi’nden sonra yapılmıştır.

Havza Genelgesi: Amaç, ulusal bilinci uyandırmaktır.

Amasya Genelgesi: Üstü kapalı bir şekilde “Ulusal Egemenlik” ten söz edilmiştir.

Balıkesir-Alaşehir Kongreleri: Batı cephesi kurulmuştur.

Erzurum Kongresi:

― Ulusal egemenlik açık bir şekilde ifade edildi

― Ulusal sınırlar ilk kez dile getirildi

― Mandacılık fikri ilk kez reddedildi

― Meclisin açılması ilk kez dile getirildi

― Azınlıklara ayrıcalık verilmesi ilk kez reddedildi

― Temsil heyetinin bölgesel nitelikli olduğu ilk kez dile getirildi

Sivas Kongresi:

― Mandacılık kesin olarak reddedildi

― Mandacılık ve Başkanlık konularında sorun çıktı

― Temsil Heyeti ulusal oldu (TBMM’nin açılmasına kadar)

― Cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi

A3 Ali Galip Olayı

           Ali Fuat Cebesoy’un Batı Cephesine atanması

           Ali Rıza Paşa hükümetinin kurulması (Damat Ferit Paşa düşürüldü)

Amasya Görüşmeleri: Anadolu hareketleri ilk kez tanındı. Mebuslar Meclisi’nin toplanacağı yer üzerinde bir karara varılamadı.

Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin Açılması: Alınan kararlara resmiyet kazandırdı.

Misak-ı Milli Kararları: Alınan kararları “KABSAD” sözcüğü ile kodlayalım.

Kapitülasyonlar

Azınlıklar

Boğazlar

Sınırlar (Kars, Ardahan, Batum ve Batı Trakya)

Araplar

Dış Borçlar

İstanbul’un İşgali:

DİKKAT: Bütün kongrelerin ortak özellikleri:

1.İşgallere karşı direnme    2. Bölgelerin Türklüğünü savunma    3. Kuva-i Milliye’yi desteklemedir.

KURTULUŞ SAVAŞI VE CEPHELER:

Düzenli Ordu 8 Kasım 1920’de kurulmuştur.

Doğu Cephesi: Ermenilerle mücadele edildi. Bu cephedeki mücadeleler Gümrü Antlaşması ile sona ermiştir. Bu antlaşma TBMM’nin ilk siyasi başarısıdır.

Güney Cephesi: Fransızlarla mücadele edildi. Bu cephedeki mücadeleler Sakarya Savaşı’nın sonunda imzalanan Ankara Antlaşması ile sona erdi.

Batı Cephesi: Bu cephede I. ve II. İnönü Savaşları, Kütahya-Eskişehir Savaşları ile Büyük Taarruz mücadeleleri gerçekleştirilmiştir.

I.İnönü Savaşı’nın Sonuçları: Milat” sözcüğü ile kodladık.

Moskova Antlaşması yapıldı (Batum kaybedildi. Misak-ı Milli’den ilk taviz verildi)

İstiklal Marşı kabul edildi.

Londra Konferansı yapıldı (İtilaf Devletleri TBMM’yi ilk kez tanıdı)

Afganistan ile Dostluk Antlaşması yapıldı. (TBMM’yi tanıyan ilk Müslüman devlettir)

Teşkilat-ı Esasi kabul edildi (1921 Anayasası)

Kütahya-Eskişehir Savaşlarının Sonuçları:

― Bu savaşların sonucunda ordu Sakarya Nehri’nin doğusuna çekildi.

― Mustafa Kemal’e Başkomutanlık yetkisi verilmiştir. Bu yetki ile M.Kemal yasama-yürütme-yargı yetkilerini askeri amaçlı kullanabilecekti.

― Bu savaşın sonucunda M.Kemal Tekâlif-i Milliye Emirleri’ni çıkarmıştır.

― TBMM’de M.Kemal’e karşı tepkiler artmıştır.

Sakarya Savaşı’nın Sonuçları:

― M.Kemal’e TBMM tarafından Gazilik ve Mareşallik ünvanı verildi.

― İtalya Anadolu’dan tamamen çekildi.

― Fransa ile Ankara Antlaşması yapıldı. Fransa Hatay hariç işgal ettiği yerlerden çekildi. (Misak-ı Milli’den ikinci taviz verildi)

Rusya ve Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Ant. yapıldı. Bugünkü Doğu Sınırımız son şeklini aldı.

Büyük taarruz’un Sonuçları:

Mudanya Ateşkes Antlaşması yapıldı. Bu antlaşma ile İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya TBMM yönetimine bırakıldı. Böylelikle Kurtuluş Savaşı’nın askeri bölümü sona ermiştir.

LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI (24 TEMMUZ 1923)
Kazandıklarımız Kaybettiklerimiz Çözülemeyenler Tekrar Gündeme Gelenler
― İran Sınırı

― Bulgaristan Sınırı

― Kapitülasyonlar

― Azınlıklar

― Savaş Tazminatı

― İst.’ nin Kuşatılması

― Yabancı Okullar

― Dış Borçlar

― Yunan Sınırı

― Suriye Sınırı

― Boğazlar

― Patrikhane

― On İki Ada

― Musul’ dan dan dolayı Irak Sınırı (1926 Ankara Antlaşması) ― Yabancı Okullar (1925)

― Nüfus Mübadelesi (1930)

―Boğazlar                    (1936 Montrö Ant.)

― Suriye Sınırı      (1939 Hatay)

DEVRİMLER

Kadın hakları, partileşme süreci ve Cumhuriyet’in ilanı’ nın neden ve sonuçlarından her yıl mutlaka soru gelmektedir.

Cumhuriyet; Rejim, Başkanlık ve Hükümet sorunlarını çözmek için ilan edildi.

UYARI: Bir sorunun içinde “Hükümet Bunalımı, Hükümet Sorunu” kavramları geçerse biliniz ki o soru Cumhuriyet’in İlanı ile ilgilidir.

Türk Medeni Kanunu Kadının Seçme ve Seçilme Hakları
― Evlenme-Boşanma

― Mirasta Eşitlik

― Tanıklıkta Eşitlik

― Meslek Seçme

― Resmi Nikâh

 

― 1930 Belediye Seçimlerine Katılma Hakkı

― 1933 Muhtar Seçimlerine Katılma Hakkı

― 1934 Milletvekili Seçimlerine Katılma Hakkı

Kısa yöntemi “BMV” ile kodladık.

Belediye       

Muhtarlık         kronolojik sırasıdır.

Vekillik          

UYARI: Türk kadını önce “Sosyal” haklarını sonra “Siyasal” haklarını almıştır.

Devrimlerin Kronolojik Sıralaması

1923CİLA” ile kodladık                          1924İŞTAH” ile kodladık

             Cumhuriyet’in İlanı                                       İş Bankası’nın kurulması

             İzmir İktisat Kongresi                                   Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kapatılması

             Lozan Antlaşması                                          Tevhid-i Tedrisat’ın kabulü

             Ankara’nın başkent olması                         Anayasanın kabulü

                                                                                      Halifeliğin kaldırılması

1925KAT” ile kodladık.                                    1926KİM” ile kodladık.

            Kılık-Kıyafet Kanunu kabul edildi                           Kabotaj Kanunun kabulü

            Aşar Vergisi’nin kaldırılması                                    İzmir Suikastı

            Tekke, Zaviye ve Türbelerin kapatılması               M3 Maarif Teşkilatı Hakkındaki Kanun

                                                                                                              Medeni Kanunun kabulü

                                                                                                              Miladi Takvimin kabulü

ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ DENEMELERİ

Cumhuriyet Halk Fırkası: 9 Eylül 1923’te kurulmuştur. Devletçilik ilkesini benimsemiştir.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası: 17 Kasım 1924’te kuruldu. Kurucularını “KARAR” sözcüğü ile kodladık. Kazım Karabekir, Adnan Adıvar, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele

UYARI: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet Halk Fırkası’nın benimsediği Devletçilik ilkesine tepki olarak kurulmuş ve liberalizmi savunmuştur. Devletçilik ilkesine muhalefet etmiştir. Şeyh Sait İsyanı’nın çıkması ile parti kapatılmıştır.

ŞEYH SAİT İSYANI’NIN SONUÇLARI

—İsyanla uğraşırken Musul’u kaybettik. (1926 Ankara Antlaşması ile İngilizlere bıraktık)

—İsyanı bastırmak için Takrir-i Sükûn Yasası çıkarıldı. Partinin (Terakkiperver) kapatılmasından sonra “Menemen Olayı” yaşanmıştır. Partinin kapatılması ve Menemen Olayı Laiklikle ilgili değildir. Bunlar çok partili rejim denemelerini sekteye uğratmıştır.

Serbest Cumhuriyet Fırkası: 1930 da Fethi Okyar tarafından kurulmuştur. Devletçiliğe muhalefet edilir ve Liberalizm savunulur. Cumhuriyetçilik ya da laikliğe muhalefet yoktur.

UYARI: Bu partilerin dışında Amele ve Çiftçi Fırkası ve Ahali Cumhuriyet Fırkası da kurulmuştur.

DİKKAT: İlkelerle ilgili gelen sorularda;

Ulusal Egemenlik” sözü geçtiğinde → Cumhuriyetçilik

Batılılaşma” sözü geçtiğinde             → İnkılâpçılık

Sosyal Devlet” sözü geçtiğinde         → Halkçılık

Akıl-Bilim” sözü geçtiğinde                →Laiklik     akla gelir.

NOT: Tarih soruları çözerken dikkat etmeniz gereken püf noktalar:

Soruda öncelikle bir açıklama yapılmış ve soru kökünde “Buna göre” ifadesi kullanılmışsa soruyu mevcut tüm bilgilerinizi göz önüne alarak değil yalnızca soruda verilen açıklamaları göz önüne alarak çözünüz.

Soru kökünde “Etkisi vardır” ifadesi kullanılmışsa soruyu olayların akış sırasını göz önünde bulundurarak çözünüz.

ATATÜRK DÖNEMİ DIŞ POLİTİKA GELİŞMELERİ

Bozkurt-Lotus Olayı (1926): Türk Bozkurt ve Fransız Lotus gemilerinin Çanakkale Boğazı’nda çarpışması sonucu çıkan uluslar arası bir olaydır.

Razgrad Olayı (1933): Bulgaristan’ın Razgrad şehrindeki Türk mezarlarının tahrip edilmesi sonucu çıkan olaydır.

Vagon Li Olayı (1933): İstanbul da bulunan yabancı bir şirkette bir Türk işçinin Türkçe konuştuğu için işten atılması sonucunda ortaya çıkan olaydır.,

Bursa Olayı (1933): Ezanın Türkçe okunması sonucu Bursa da çıkan olaylardır.

AÇIKÖĞRETİM GÜZ DÖNEMİ DÖNEM SONU SINAVI
14 - 15 Ocak 2017

Üye OlŞifremi Unuttum

HAKKIMIZDA
alonot.com; kullanıcılarımızın KPSS & YGS-LYS & ALES & AÖF & YDS gibi sınavlara hazırlanmaları için hem ders notlarına, hem test pratiklere kolayca ulaşıp zaman kaybetmeden en üst düzeyde yarar sağlayabilmeleri amacıyla hizmet vermektedir. Ayrıca Mevzuat&İçtihat&Tezler&Makaleler ve diğer herşeyde! kapsamlı arama yapılabilmesi, aranılan konu ve kavramlara kolayca ulaşılabilmesi ve sonuçlar içerisinde hızla gezilebilmesi amacıyla kurulmuştur. Zamanla öğrencilerin ve kullanıcıların ilgisiyle büyüyen alonot.com sizlerin ilgisiyle ve daha zengin içerikle yayın hayatına devam edecektir. Faydalı olması dileğiyle...
GİZLİLİK POLİTİKASI
alonot.com sitesinde yayınlanan tüm içerik telif yasaları kapsamında koruma altındadır. Site içeriğinin ticari amaçlı ve izinsiz olarak kopyalanması ve kullanılması yasaktır. Ancak, ticari amaçlı olmamak ve link verilmek koşuluyla site içeriğinin kopyalanması ve kullanılması serbesttir. 5846 sayılı kanunun 25. maddesinin ek 4. maddesine göre telif hakkı ihlal edilen öncelikle üç gün içinde ihlalin durdulmasını istemek zorundadır. İçerik sahibinin veya yasal temsilcisinin istekte bulunması halinde, kendisine ait içerik veya dökümanların sitemizden 24 saat içinde yayından kaldırılmasını garantilemekteyiz. Yayınlanan yazı ve yorumlardan yazarları sorumludur. alonot.com hiçbir bildirim yapmadan, herhangi bir zaman değişikliğe gidebilir, bu sitedeki bilgilerden kaynaklı hataların hiçbirinden sorumlu değildir.
Site Yönetimi.
İletişim: alonot.com@alonot.com & alonot.com@gmail.com
Kategoriler
SOLDA SABİT REKLAM