AÖF Kamu yönetimi ders notları/Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri

aof-ders-notlari

SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMİ
BİLİMSEL YÖNTEME GİRİŞ 1 ÜNİTE ÖZETİ
BİLİMSEL YÖNTEM: Bilimsel sorunun belirlenip sınıflandırılması ve tanımlamasını, o sorunla ilgili geçici çözüm yolları toplanarak analiz edilmesi için verilerin bir araya getirilerek analiz edilmesini ve sonuca ulaşılmasını içeren yönteme denir.
Darwing’in evrim kuramını tümdengelime dayalı ve tümevarıma dayalı akıl yürütme sürecinde bilimsel yöntemi benimsemiştir.
YANSITICI DÜŞÜNME: Düşünce, durum doğruları üzerinde derinliğine ve genişliğine düşünme yöntemidir.
BİLİM VE FELSEFEYE İLİŞKİN İFADELER:
– Sistemli ve tutarlı bir akıl yürütme süreci ön palandadır.
– Bilimde sorunlarla ilgili hipotezler öne sürme gözlemler yaparak onları test etme ve sonuca ulaşma yöntemi ön plandadır.
– Gerçeği anlama yolundaki farklı bakış açıları sorunları nasıl bir yöntemle yanıtlanacağıdır.
– Bilimin bilgi üretme yolu olarak bilinen ve kabul edilen yöntemi bilimsel yöntemdir.
SORUN ÇÖZME YOLU OLARAK BİLİM
Ary Jacobs, Razavieh ve Sorensen

– Sezgi
– Tümden gelime dayalı akıl yürütme
– Tümevarıma dayalı akıl yürütme
– Bilimsel yöntem
– Otorite
– Deneyim
DENEYİM:
– Deneyimler üzerinde düşünmedikçe bilgiye dönüşmez
– Kişisel deneyimler sadece kişinin kendisiyle sınırlıdır.
– Kişisel deneyimler sadece kişilerin yaşantılarıyla sınırlıdır.
– Kişisel deneyimler tek başına sorunların çözümü için doğru bilgiye ulaşmada yeterli değildir.
OTORİTE:
Kişinin sorunu çözme konusunda gerekli deneyime sahip kişilerin bilgisinden yararlanması, yararlanılan kişinin o konu hakkında gerekli deneyim ve uzmanlığa sahip olan kişi ya da istatistik veri tabanı veya ansiklopedi otorite olarak tanımlanır.
Örneğin; Hukuksal bir sorunla karşılaşıldığında hukukçuya sağlıkla ilgili bir sorunla karşılaşıldığında bir doktora başvurulması Otoriteye örnek olarak verilebilir.
TÜMDENGELİME DAYALI AKIL YÜRÜTME:
– Eski Yunan Filozofların katkısı olarak ortaya çıkan.

– Genelden özele akıl yürütme sürecidir.
Tümdengelime dayalı akıl yürütme sürecinin temel basamakları:
– Genel önerme: Bütün kuşların kanadı vardır.
– Özel önerme: Saksağan bir kuştur
– Sonuç(çıkarım): O halde saksağanın kanadı vardır.
TÜMEVARIMA DAYALI AKIL YÜRÜTME:
Tüm örneklerin gözlenip sonuçların birlikte değerlendirilip karara varılmasına dayanan yöntemdir.
DOĞMA: Araştırmaya gerek duymadan doğruluğu denemesiz ve tartışmasız kabul edilen ve değişmez sayılan düşünceye Doğma denir.
ÖNERME: Dile getirilmiş doğru yada yanlış tez yada yargılardır.
EKSİK TÜMERVARIMA DAYALI AKIL YÜRÜTME:
Tüm örneklerin gözlenemediği, büyük grup içinden seçilen küçük bir grubun gözlendiği ve bu gözlemlerin değerlendirilmesidir..

MÜKEMMEL TÜMEVARIMA DAYALI AKIL YÜRÜTME:

Tüm örneklerin gözlenmesi sonucu varılan yöntemdir.

HİPOTEZ(DENENCE):
Doğruluğu henüz sınanmamış önermeye hipotez denir.
BİLİMSEL YÖNTEMİN ADIMLARI
– Sorunun belirlenmesi
– Sorunun tanımlanması
– Hipotezlerin oluşturulması
– Hipotezlerin test edilebilmesi için verilerin toplanması
BİLİM ANALİZİ YÖNTEMİ
Bilim bir anlam çıkarma sürecidir.
VERİ:
Bir sorun hakkında toplanan ve henüz çözümlenmemiş bilgi topluluğudur.Metinsel, sayısal ve görsel olabilir.
ÜRÜN OLARAK BİLİM:
– Bilimsel yöntemle oluşturulmuş sistematik bilgiler bütünüdür.
– Nesnel sağlamlığı olan bilgiler bütünüdür.
– Neden sonuç ilişkilerinin ifade edildiği sistematik bilgilerdir.
– Örgün bilgiler bütünüdür.
– Genel, güvenilir, bilinen en geçerli bilgidir.
SÜREÇOLARAK BİLİM:
Gerçeği arama ya da bir sorunun çözümü için bilimsel yöntemi kullanma sürecidir.
PARADİGMA:
Bir bilim çevresine belirli bir süre egemen olan model ya da düşünsel çerçevedir.
SÜREÇ OLARAK BİLİM
– Gerçeği arama etkinliğidir.
– Her türlü düzenden yosun duyu verilerin ile mantıksal olarak düzenli düşünme arasında uygunluk sağlama çabasıdır.
– Gözlem ve gözleme dayalı aklı yürütme yoluyla önce dünyaya ilişkin olguları, sonra bu olguları birbirine bağlayan yasaları bulma çabasıdır.
– Denetimli gözlem ve gözlem sonuçlarına dayalı mantıksal düşünme yolundan giderek olguları açıklama gücü taşıyan denenceler bulma ve bunları doğrulama yöntemidir.
EİNSTEİN:
Her türlü düzenden yoksun duyu verileri ile mantıksal olarak düzenli düşünme arasında uygunluk sağlama çabası olarak tanımlanan bilim tanımıdır.
BİLİMİ NİTELEYEN ÖZELLİKLER
-BİLİM BİR BİLGİ TOPLAMA YOLU DEĞİL BİR ANALİZ YÖNTEMİDİR

– BİLİM OLGUSALDIR

– BİLİM MANTIKSALDIR

– BİLİM NESNELDİR
– BİLİM ELEŞTİRİCİDİR

– BİLİM GENELLEYİCİDİR

– BİLİM SEÇİCİDİR

– BİLİM EVRENSELDİR

– BİLİM KAYITLIDIR

– BİLİM BİRİKİMLİDİR

– BİLİM SİSTEMATİKTİR
VARSAYIM(AYILTI): Araştırmada denenmeyen yargılara varsayım denir.
BAĞIMLI DEĞİŞKEN: Başka bir değişkene bağlı olan o değişkende meydana gelen değişmelerdir.
KURAM: Sistematik bilgiler bütününe denir.

ÖZELLİKLERİ:
– Olguları açıklayabilme özelliğine sahip olması gerekir.

— Açıklamalar oldukça basit olmalıdır.

 – Bilgiler bütünüyle ve gözlenen olgularla tutarlı olmalıdır.
– Bir kuram doğrulanabilmesi için araçlar sunmalıdır.
– Bir kuram yeni keşifler doğurmalı ve araştırılması gereken yeni sorunları belirtmelidir.
YORDAMA: Tahminde bulunma.
BİLİM İNSANININ TAŞIMASI GEREKEN BİLİMSEL TUTUM ÖZELLİKLERİ
– Bilim insanları bilimsel verilere karşı kuşkucu olmalıdırlar.
– Bilim insanları nesnel ve tarafsız olmalıdır.
– Bilim insanları değerlerle uğraşır.
– Bilimsel çalışmaların özünde dürüstlük kavramı yatar.
POZİTİVİZM BİLİM ANLAYIŞININ DAYANDIĞI TEMEL SAYILTILAR
– Bilimsel ilerleme birikimidir.
– Bilimsel bilgi tek ve meşru bilgidir.
– Meşru bilgiye ancak mantık, istatistik ve matematik kullanılarak ulaşılabilir.
– Bilimin amacı neden sonuç ilişkilerini açığa çıkarmak ve düzenliliklerini açıklayan yasalar ortaya koymaktır.
Pozitivizm anlayışını ilk ortaya atan kişi August Comte’dir.
POZİTİVİZM BİLİM ANLAYIŞININ ÖZELLİKLERİ
– Temeli bizim dışımızda bizden bağımsız olarak var olan gerçekliği nesnel bir şekilde ortaya çıkartmak böylece doğanın temel yasalarına ulaşmaktır.
– Araştırmacı ile araştıran konu arasında bir ilişki olmaması beklenir.
– Neden sonuç ilişkisini araştırmadır
– Bilimsel araştırma süreci değerlerden bağımsız, önyargısız, ve nesnel olmalıdır.
EMPİRİK(GÖRGÜL):
Geçerliliği ve doğruluğu kişisel deneyimlere dayanan denemelerle edinilen bilgilere denir.
YENİ BİLİM: Pozitivizm bilim anlayışının eleştirilerine yanıt olarak ortaya çıkan postmodernist bilim anlayışına denir.
FRAKTAL GEOMETRİ:
Doğayı doğal olmayan geometrik şekiller yerine doğanın kendi doğasına uygun girintili çıkıntılı olarak incelemeyi ve açıklamayı temel alan geometri disiplinine denir.
BİLİMİN TEMEL VARSAYIMLARI
– Gözlenebilen her olgu potansiyel inceleme konusudur.
– Her olay onu oluşturan gözlemlenebilir bir nedene sahiptir.
– Tüm karmaşıklığın altında bir basitlik yatar
– Olaylar genellenebilir özelliğe sahiptir.
BETİMLEME: Bilimsel kurama ulaşmanın ilk aşaması betimlemedir.Kuramların oluşturulmasında olguları saptama sınıflama ve dile getirme betimleme aşamasıdır.
AÇIKLAMA: Kuramların oluşturulması sürecinde olgunun oluş biçimi değil, oluş nedenini gösterme süreci olarak ifade edilen süreçtir.
GÖRECELİK KURAMI: Pozitivizm ötesi anlayışın doğmasına neden olan gelişmelerden biri olarak sayılan ve zaman ve uzayın bakan kişiye göre değiştiğini gösteren kuramdır.
KAOS KURAMI: Küçük nedenlerin büyük sonuçlara yol açabileceği olarak ifade edilen ve kelebek etkisi olarak adlandırılan etki kaos kuramıdır.

ALANYAZIN(LİTERATÜR): Herhangi bir bilim dalında oluşmuş bilgi birikimin bütünüdür.

ALANYAZIN TARAMASI: Araştırılan sorunla ilgili daha önce ve şuanda var olan bilgilerin bulunması,okunup,eleştirel olarak değerlendirilmesi ve rapor edilmesi sürecidir.

SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
ARAŞTIRMA SORUNUNUN BELİRLENMESİ 2.ÜNİTE ÖZETİ

SORUN: Teoremler ve kurallar yardımıyla çözülmesi istenen soru, güçlük, mesele olarak tanımlanan kavramdır.
TEOREM: Kanıtlanabilen bilimsel önermedir.
ARAŞTIRMA SORUNU SEÇME ÖLÇÜTLERİ
– GENEL ÖLÇÜTLER

Araştırma sorununun kendisi ve içeriği ile ilgili ölçütlerdir.
– ÇÖZÜLEBİLİRLİK: Konunun gerçekten çözülebilir bir konu olması gerekmektedir. Örnğ; inançlarla ilgili konular.
– ÖNEMLİLİK: Bir önem arz etmesi gerekmektedir.

– YENİLİK: Araştırma için seçilen konunun yeni ve daha önce çözülmemiş bir sorun olması önerilir.

– ETİK KURALLARA UYGUNLUK: Araştırma için veri toplanacak birey ya da bireylerden izin alınması ve araştırmaya başlamadan önce araştırmanın ne olduğu konusunda kendilerinin bilgilendirilmesi önemlidir.
ÖZEL ÖLÇÜTLER
Araştırmacının özel durumu( bazı bilgi ve becerilerin bulunması ) ile ilgili ölçütlerdir.

– ARAŞTIRMACININ YETERLİLİĞİ: Araştırma sürecinde sorun tanımından bulguları değerlendirme ve yorumlama sürecine kadar araştırmacının seçtiği konuda o güne kadar yapılan araştırmaları incelemiş olması gerekir.
– ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİNDE YETERLİLİK
Yöntem ve ilkeleri konusunda yeterli olması gerekir.

– VERİ TOPLAMA İZNİ: Araştırmacının araştırmaya başlamadan önce gerekli resmi izinleri alması önemlidir.

– ZAMAN VE OLANAKLAR: Araştırmacının zamanı ve elindeki olanakları önceden hesaplaması önemlidir.
– ARAŞTIRMACININ İLGİSİ: Öğrenmek ve uzmanlaşmak istediği konu ya da konular üzerinde çalışmak araştırmacının ilgisini çalışmanın sonuna kadar canlı tutar.
BÜTÜNLEŞTİRME: Sorun alanının bir bütün olarak ele alınması ve birbirleriyle ilişkili parçalara ayrılarak dilimler halinde tanımlanması aşamasına denir.
SINIRLANDIRMA: Bütün içinden incelenecek olan bölümün alınarak ayrıntılı biçimde tanıtılması aşamasına sınırlandırma denir.
TANIMLAMA: Sınırlandırılan bölüm yada konunun ayrıntılı biçimde açıkladığı sorun durumunu etkilediği yada oluşturduğu düşünülen değişkenler ve aralarındaki ilişkinin tanımlandığı aşamadır.
1-)GİRİŞ: Bütünleştirme aşaması.

2-)GELİŞME: Sınırlandırma aşaması
3-)SONUÇ: Tanımlama aşaması
NİTEL ARAŞTIRMA: Niçin? Nasıl? Ne şekilde sorularına yanıt arar. Süreksiz değişkene verilen bir başka isimdir.

NİCEL ARAŞTIRMA: Ne kadar? Ne miktarda? Hangi sıklıkla? Ne kadar yaygın? Gibi sorulara yanıt arar ve sonuçları sayılarla ifade eder. Tamsayılar arasında kesirli ya da ondalıklı sayıları da alabilen değişkenlerdir.
BAĞIMLI DEĞİŞKEN: Araştırmanın sonucu açıklamak istediği durum. Bilgisayar destekli öğretimin öğrencilerin ders başarılarına etkileri örneğinde öğrenciler bağımlı değişkendir.
BAĞIMSIZ DEĞİŞKEN: Araştırma sonucunun etkilemişini bekleyen değişken. Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkileri konusunda araştırma yapan bir araştırmacı için petrol fiyatları bağımsız değişkendir.
FAKTÖRYEL DESEN: Birden çok bağımsız değişkenin kullanıldığı ve araştırmacının tüm değişkenleri manipüle edebildiği araştırmalara denir.
BLOK DESEN: Bağımsız değişkenlerden en az bir araştırmacı tarafından manipüle edilemiyorsa o tür araştırmalara denir.
KONTROL DEĞİŞKEN: Araştırmada dolaylı yoldan etki eden değişkenlere denir. Öğrencilerin okuma hızı ile okuduklarını anlama arasındaki ilişkinin araştırıldığı bir araştırmada zeka kontrol değişkendir.
KONU DIŞI DEĞİŞKEN: Araştırmada tahmin edilemeyen biçimde etkisi olan değişkendir.Televizyon izlemenin başarı üzerine etkisi konul bir araştırmada izlenen program türü konu dışı değişkendir.
MODERATÖR DEĞİŞKEN: Aralarındaki ilişki araştırılan bağımlı ve bağımsız değişkeni etkileyebilen ve bunlar arasındaki ilişkiyi görmemizi engelleyebilen değişken türüdür.
HİPOTEZ: Doğruluğu sınanan yargıya hipotez denir.
ARAŞTIRMA HİPOTEZİ: Alternatif hipotez ya da karşıtı hipotez olarak da bilinen hipotezidir.
İSTATİSTİKSEL HİPOTEZ: Farksızlık hipotezi ya da ifade edilen hipotez denir.Araştırmadaki değişkenler arasında fark yoktur önermesine dayanan hipotezdir.
İYİ İFADE EDİLMİŞ HİPOTEZİN ÖZELLİKLERİ:
– Açık net ve güçlü bir biçimde ifade edilebilir.
– Değişkenler arasında beklenen ilişkiyi ifade eder
– Bağlı olduğu kuramı ya da alan yazını yansıtmalıdır.
– Kısa, öz ve konuya odaklı olmalıdır.
TUTUM ÖLÇEĞİ: Bireyin tutumlarını sayısal olarak ölçme araçlaarıdır.

ALINYAZIN: Herhangi bir bilim dalında yazılmış yapıtların tümüne alınyazın denir.
GENEL KAYNAKLAR: Günlük gazete ve dergiler, popüler dergiler, kitaplar, magazinler ve dizinler alanyazın taramasında genel kaynaklar kapsamındadır. Konu hakkında genel bilgi verip ayrıntılı kaynaklara yönlendiren bilgi kaynakları genel kaynak dır.
İKİNCİ DÜZEY KAYNAKLAR: Özgün araştırmaların özetlerini ve sonuçlarını veren kaynaklar ikinci düzey kaynaklardır. Araştırma özetleri ve belirli konularda yayınlanmış makaleler ve kitaplar ikinci düzey kaynaklara örnektir.
BİRİNCİ DÜZEY KAYNAKLAR: Özgün araştırma makaleleri, raporları ve benzeri çalışmalar birinci düzey kaynaklardır.
TARTIŞMA: Alanyazın taramasında bulunan çalışmaların özetlendiği raporda araştırma bulguları ile başka araştırmaların karşılaştırıldığı bölüm tartışma bölümüdür.
ÇALIŞMANIN BAŞLIĞI: Çalışmanın konusu ile ilgili bilgi veren bölüm çalışmanın başlığı bölümüdür.
GELİŞME: Bütün içinde incelenecek olan bölümün alınarak ayrıntılı biçime tanıtıldığı ve sorunu sınırlandırma aşaması olarak da ifade edilen gelişme bölümüdür.
SONUÇ: Sorun durumunun etkilendiği yada oluşturduğu düşünülen değişkenler tanımlanıp aralarındaki ilşkinin tanımlandığı bölümdür.

SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ

ALANYAZIN TARAMASI 3.ÜNİTE ÖZETİ

*Alanyazın ; Bir konu hakkında üretilmiş kaynakların kullanımıdır.

*Alanyazın taraması; Bir konuyla ilgili daha önceden üretilmiş olan bilgileri amaçlı biçimde incelemek ve değerlendirmektir.

*Alanyazın taraması; belirli bir konuyla ilgili olarak akademik açıdan güvenilir yada yetkin kişiler tarafından yayınlanmış olan çalışmaların incelenmesidir.

*Alanyazın taramasının temek nedeni; okuyucuya konu hakkında kuramsal tartışmalar, uygulamalar ve araştırma bulgularından haberdar ederek var olan çalışmaların aydınlattığı ve eksik bıraktığı yönleri ortaya koymaktır.

*Alanyazın taraması literatür taraması olarakta bilinir.

*Alanyazın taraması bir yandan var olan araştırmaları inceler, bir yandan da yeni araştırma gereksinimlerini belirginleştirir.   .

*Başarılı  ve  başarısız alanyazın taramasının karakteristik özellikleri

Başarılı alanyazın taraması; *Sentezlenmiş bilgi

                                              *Eleştirel değerlendirme

                                              *Geniş ve derin

                                              * Özlü ve anlaşılır

                                              *Kurallı, ciddi ve tutarlı

                                              *Bütünleşik bir bölüm

Başarısız  alanyazın taraması; *Açıklamalı kaynakça

                                                 *Sınırlı betimleme

                                                 *Dar ve yüzeysel

                                                 *Karışık ve uzatılmış

                                                 *Rastgele, keyfi ve düzensiz

                                                 *Elektrik bir metin

*Alanyazın taramasında kaynaklar;  >yazılı    >sözlü    >görüntülü olabilir. Genelde yazılı kaynaklar kullanılmaktadır. Bu belgeler kuramsal, araştırmaya dayalı, eleştirel, analitik yada yöntemsel nitelikli çalışmalara dayanabilir.

*ALANYAZIN TARAMASININ AMAÇLARI

            >Kavramsal çerçeve oluşturmak

            > Sorunu sınırlamak

            >Yeni yaklaşımlar bulmak

            > Olanaksızlıkla uğraşmayı önlemek

            >Alandaki güncel tartışmaları saptamak

            >Sorular ve denenceler geliştirmek

            >Önemli Çalışmaları ve kişileri öğrenmek

            >Elde edilen sonuçları karşılaştırmak

            >Toplu değerlendirmeler yapmak

            > Alandaki boşlukları görmek

*ALANYAZIN TARAMA SÜRECİNİN AŞAMALARI

           >Konuyu seçmek

           >Anahtar sözcükleri listeleme

           >İlgili kaynakları toplama

         >Kaynakları okuma

        >Yazma ve düzeltme

        >Kaynakçayı hazırlama

*ALANYAZINA İLİŞKİN TOPLU BİLGİ KAYNAKLARI

        >Veri Hazırlama

        >Özler ve dizinler

        >Kaynakça

        >Akademik incelemeler

        >Tezler

        >Referans kaynaklar

       >Bilgisayar taramaları

   >> Güvenilirliği en yüksek kaynak ‘’doktora tezi’’ dir.

KAYNAK TÜRLERİ

1)Birincil Kaynaklar

2) İkincil Kaynaklar

  1)Birincil Kaynaklar :Doğrudan kaynaklardır. Kendi bulgularını rapor eder.

Doğrudan kaynak denmesinin nedeni; Güvenilir kaynak olması

 2)İkincil Kaynaklar : Dolaylı kaynaklardır.

İkincil kaynakların temel işlevi; Aracılık etmektir.

ALANYAZIN YOĞUNLUĞU

1-Derin Alanyazın

2-Yüzeysel Alanyazın

     1)Derin Alanyazın: Çok sayı da kaynak varsa.

Konuyla ilgili liste uzunsa derin bir alanyazı var demektir.

     2)Yüzeysel Alanyazın : Araştırılan konu hakkında daha önce yayınlanmış ve kaynakların sayısı çok az lise o konuda yüzeysel ya da sığ bir alanyazın var demektir.

ALANYAZIN TARAMA TEKNİKLERİ

    1-Geleneksel Tarama

    2-Oy Sayma

    3-Meta Fizik

    4-En iyi Kanıt

1)Geleneksel Kaynaklar

Konuyla ilgili olan kaynaklar okunur, uygun yerlerinden notlar alınır ve ulaşılan sonuçlar belli bir mantık örüntüsü içinde sunulur. Bunu yaparken yazar tıpkı öykü anlatır gibi davranır.

2)Oy Sayma

Özellikle deneysel ve yarı deneysel araştırmaları incelerken kullanılan tekniklerdir.

Üç kümede toplanır: Bağımsız değişken sonucu olumlu yönde etkiliyorsa (+), olumsuz yönde etkiliyorsa (-), anlamlı bir fark yaratmıyorsa (0) işareti kullanılır.

3) Meta Analiz

Değerlendirme sonucuna etki eden büyüklüğe denir.

4)En İyi Kanıt

Araştırmacı saptadığı çalışmaları bağlam, içerik, etki, yöntem vb. açılardan inceledikten sonra bunlardan bazıları üzerinde odaklanmasıdır.

ALANYAZIN TARAMA ÖLÇÜTLERİ

1-Kapsamlılık

2-Eleştirellik

3-Özümseyicilik

4-Güncellik

5-Sistemlilik

Alanyazın taramasına ilişkin bölümü yazarken araştırmacı bazı kurallara yada ilkelere dikkat etmelidir. Bunlar;

  • Seçici olmak.
  • Alıntıları çok sık kullanmamak.
  • Özetleme ve sentezleme dengesini iyi kurmak.
  • Kendi sesini duyurmalıdır.
  • Yeniden ifade etmede dikkatli olmalı.
  • Yazılanlar birkaç kez düzeltmelidir.

ALANYAZIN TARAMA RAPORUNU YAZMA

1-GİRİŞ

2-GELİŞME

3-SONUÇ

      1-Giriş

Yol haritası olarak ifade edilir. Konunun doğası, neleri kapsayıp neleri kapsamadığı ve alanyazındaki kaynakları seçme ölçütleri bu bölümde belirlenir.

      2-Gelişme

Konunun/sorunun tarihsel gelişimi, anadamar ve alternatif kuramlar ya da bakış açıları, konuyu olası yaklaşımlar, kullanılan tanımlar, yapılmış çalışmalar, yeni keşifler, temel nitelikli sorular ve yöntemsel boyutlara yer verilir.

       3-Sonuç

Alanyazın taramasının ulaştığı önemli bilgiler belirgin hale getirilir.

ARAŞTIRMA MODELLERİ 4.ÜNİTE ÖZETİ

PARADİGMA: Olay ve olgulara kapsamlı bir bakış açısı sağlayan düşünsel çerçevedir.

 – Doğadaki ve toplumdaki her olay ile ilgili paradigmalar bulunur.

 – Bilimsel çalışmalarda bu paradigma belirli bir bilim felsefesinden kaynaklanır.

 – Bilimsel çalışmalarda bu paradigma işe koşulacak araştırma modeline kaynaklık eder.

 – Her paradigmanın ideolojik bir dayanağı vardır.

MODEL: Belirli bir gerçekliği temsil eden yapıdır.

 – Evrensel fiziksel modeller ve düşünsel modeller bulunmaktadır.

 – Modeller şematik olarak gösterebilirler

 – Modeller sözel açıklamalarla betimlenebilirler.

 – Araştırma modelleri uygulamada paradigmaları temsil ederler.

DESEN: Desen işlevsel uygulamalar için kullanıcı ile ürün arasındaki etkileşimi yapılandıran somutlaştırılmış bir durum etkinlik veya süreçtir.

 – Günlük yaşamda özellikle sanat ve mühendislik alanlarında desen sıkça kullanılır.

 – Bilimsel araştırmalarda desen, kullanılan modelin hangi türünün tercih edildiğini gösteren bir işleve sahiptir.

 – Araştırma desenleri parçası olduğu modellerden ayrı düşünülemez

 – Faktöryel desen denildiğinde araştırmacının deneme modelinde bir çalışma yaptığı anlaşılır.

AUGUSTE COMTE:

 – Bilimsel gelişime evrimci bir bakış açısıyla yaklaşan ’’Üç hal Yasası’’ olarak bilimin sınıflamaya göre bilimsel süreci tanrıbilimsel çağ, metafizik çağ ve pozitivist çağ olarak inceleyen bilim adamı AUGUSTE COMTE’dur.

 – Hayal hal, soyut hal ve bilimsel hal üçlemesi ile pozitivizmi geliştiren ve bilimsel bilginin ancak görgül yolla ele edebileceğini savunan bilim adamı AUGUSTE COMTE’ dur.

KARL POPPER: Pozitivizm doğrulanabilirlik ilkesine karşı yanlışlanabilirlik ilkesini ortaya atan bilimsel ilerlemenin doğruların biriktirilmesiyle değil yanlış bilgilerin ayıklanması yoluyla sağlanacağını savuna bilim adamı KARL POPPER’ dir.

KARL POPPER GÖRÜŞLERİ:

 – Pozitivizmde yaşanan sıkıntıların giderilebilmesi için yanlışlama gerekir.

 – Yanlışlama ile oluşturabilecek yeni kuramlar sayesinde bilimsel ilerleme gerçekleşir

 – Bilimselliğin temel ölçütü sınama ve yanlışlamadır.

 – Doğru olmadığı kanıtlanan bilgiler ve düşünceler düzeltilmeli ya da onlardan vazgeçilmelidir.

THOMAS KUHN: Paradigma değişimi kavramını ortaya atan ve pozitivizm görüşü benimsemekle birlikte Comte’un bilimsel bilginin doğrusal ve birikimli bir ilerleme gösterdiği anlayışına karşı olan bilim adamı THOMAS KUHN’ dır

THOMAS KUHN YAPTIĞI DÖNEM SIRALAMASI:

– Bilim öncesi

 – Normal bilim

 – Bunalım devri

 – Yeni normal bilim

 – Yeni bulanım devrim

THOMAS KUHN GÖRE PARADİGMANIN TAŞIMASI GEREKEN ÖZELLİKLER

 – Uzlaşılan belirli bir anlayışının olması

 – Uzlaşılan değerlerin olması

 – Uzlaşılan tutumların ve kapsamının olması

 – Uzlaşılan yöntem ve kuralların olması

ANOMALİ: Kuhn zamanla paradigmada öngörülemeyen ve yerleşik anlayışta tam açıklanamayan bazı eksikliklerin belirmesiyle başlayan duruma Anomali denir.

 – Anomallerin artması; Bunalım- devrim dönemine denk gelmektedir.

PARADİGMA DEĞİŞİMİ KAVRAMI: Pozitivist paradigmanın yetersiz olduğu durumlarda karşıt bir paradigmanın gelişebileceğini savunan bilim adamı THOMAS KUHN’ dur.

 PARADİGMA KAYNAMASI: Bilimsel ilerlemenin köklü dönüşüm, patlama veya sıçramalarla gerçekleşmesine paradigma değişimi veya paradigma kayması denir.

PARADİGMANIN BARINDIRDIĞI UNSURLAR

 – Araştırmaya kaynaklık eden değerler

 – Bakış açısı

 – Kurallar

 – Sınırlar

EPİSTEMOLOJİ: Bilginin elde edilme yolu doğması biçimleri, kaynağı, doğruluğu ve sınırlarını inceleyen bilim dalıdır.

NİCEL ARAŞTIRMA PARADİGMASI: Bilginin bireyin dışında olduğunu, tek ve kesin olduğunu öne süren araştırma paradigması dır. Nicel araştırmalar temelde Pozitivizme dayanmaktadır.

 – Tek geçerlilik nesnelliği zorunlu kılar

 – Tüm araştırmacılar aynı sonuca ulaşmalıdırlar

 – Nicel araştırmacılar REALİZMİ benimsemişleridir.

 – Araştırmacılar araştırmanın dışında kalmaya özen gösterirler.

NİTEL ARAŞTIRMA PARADİGMASI: Gerçeğin tek olmadığını bireyler arasındaki farklılıkların gerçekliği de etkileyebileceğini, dolayısıyla herkesin gerçeğinin farklı olabileceğini savunan paradigma dır.Nitel araştırmacılar Realizmi değil İdealizmi benimsemişlerdir.Nitel paradigmada çoğu zaman benzersiz olaylar araştırma konusu olarak belirlenir.

 – Tek ve mutlak bir gerçeklik yoktur.

 – Öznellik ön plana çıkar

 – Gerçeği ancak bireyler oluşturabilir.

 – Farklı kişisel özellikler farklı gerçekliklerin ortaya çıkmasına neden olur

YÖNETİMSEL AÇIDAN NİCEL ARAŞTIRMA TARAFINDAN BENİMSENENLER

 – Tümden gelimci bir yaklaşım benimsenmiştir.

 – Kuramsal temelin kurulması ve alanyazın taraması yapılması önem arz etmektedir

 – Her araştırma yeni araştırmalara yeni kapı açmaktadır

 – Veri toplama ve çözümleme süreçleri çoğu zaman sayısal süreçlerdir.

YÖNETİMSEL AÇIDAN NİTEL ARAŞTIRMA TARAFINDAN BENİMSENENLER

 – Tüme varım cı bir yaklaşıma dayanır

 – Kuram geliştirmeye yönelik araştırmalar yapılır

 – Veri toplama sürecinde bireysel özellikler yorumlar, algılar, izlenimler ve bağlamlar üzerine yoğunlaşır.

 – Çözümleme sürecinde bireysel özellikler, yorumlar, algılar, izlenimler ve bağlamlar üzerine yoğunlaşır.

POZİTİVİST EPİSTEMOLOJİNİN ÖZÜ: Pozitivist yaklaşıma göre bilim ilerledikçe insan algısına ve dolaysız gözlemlere dayanan kaba olgulardan ve öznellikten uzaklaşır.Sonuçta doğada niteliksel halde bulunan pek çok şey nicel ölçümlerle ifade edilir.

 – Bilimsel bilgi niteliklerin, niceliklere dönüştürüldüğü bilgi türüdür.

 – Bilimsel bilgi deneysel çeşitliliğin yerine akılcı birliğin geçirildiği bilgi türüdür.

 – Varlıların yerine ilişkilerin ortaya konulduğu bilgi türüdür.

 – İlişkiler kavranarak ve örüntülenerek kuramlar oluşturulur.

MODEL KAVRAMI: Örnek olmaya değer kimse ya da şey olarak ta tanımlanan kavram model kavramıdır.

 ARAŞTIRMA MODELİ: Araştırma açısından model kavramının anlamı, bir bütünün genel hatlarıyla çerçevelenmiş özelliğidir.

 – Araştırma modeli sayesinde araştırmacı nasıl bir yol izleyeceğini belirler.

 – Araştırma modelleri bilimsel çalışmaların belli bir sistematikle sınıflandırılmasına olanak sağlar

 – Öznel ve sözel verilerden hareket edilecekse nitel paradigma ya dayalı modeller seçilmelidir.

 – Nicel araştırmalarda sıkça kullanılan modeller tarama ve deneme modelleridir

TARAMA MODELİ: Araştırılan olguya ilişkin dağınık verilerin toparlanması, sınıflandırılması, düzenlenmesi ve çözümlenmesi tarama modelleri sayesinde sağlanır.

 – Tarama modelleri kendi içinde genel tarama modelleri ve örnek olay tarama modelleri olarak ayrışmaktadır.

TEKİL TARAMA MODELİ: Araştırmayı tek değişkene odaklayarak onun belirli bir andaki veya belirli bir dönemdeki değişimini inceleyen model tekil tarama modelidir.

KESİT ALMA: Belirli gelişim dönemlerini temsil eden yaklaşımla örnekleme yapılamasına kesit alma denir.

 SÜREKLİ İZLEME: Örneklemin belirli bir dönemdeki gelişiminin izlenmesine sürekli izleme denir.

 İLİŞKİSEL TARAMA: Birden çok değişken arasındaki etkileşimlerin belirlenmesinde kullanılan tarama modeli ilişkisel tarama modelidir.

NOT: – Değişkenlerden birisine ilişkin değerin artmasına karşılık diğerinin azalması durumunda ilişki değerinin işareti Negatif olur.

 – Değişkene ilişkin değerin artması ya da azalması durumunda diğer değişkene ilişkin değerinde aynı yönde artması ya da azalması durumunda ilişki değerinin işareti Pozitif olur.

ÖRNEKOLAY TARAMA MODELİ: Belirli bir olguya ilişkin ayrıntılı betimleme yapma amacını taşıyan tarama modelidir.

TABAKALI TEK DURUM DESENİ: Duruma ilişkin tüm katman ve tabakaların ayrıntılı biçimde değerlendirilmesinin sağlandığı yöntemdir.

BETİMLEYİCİ ARAŞTIRMA: İnsanların yaş, cinsiyet, eğitim, görev, kıdem, statü, gelir ve benzeri özelliklerin belirlenmesidir.

NEDENSEL KARŞILAŞTIRMALI MODELİ: Bağımlı değişkeni oluşturan olası değişkenlerin belirlenmesi amacını taşıyan modeldir.

DENEME MODELİ: Bağımlı değişken üzerinde bağımsız değişkenlerin etkilerinin araştırıldığı modelleridir.

 – Grupların yansız olarak oluşturulmadığı ya da deney ortamının tam anlamıyla kontrol edilemediği durumlarda kullanılır.

 – Araştırmacı daha önceden oluşmuş grupları kullanıyorsa burada yarı deneysel bir çalışma söz konusudur.

 – Denekler gruplara bağımsız bir biçimde atanamazlar.

 – Kontrol grubu ve deneysel grupların rasgele seçilemediği durumlarda söz konusudur.

DENEME ÖNCESİ MODELİ: Kontrol grubunun olmadığı veya ölçümlerde dikkate alınmadığı araştırmalarda kullanılan modeldir.

 DENEY KAVRAMI: Tam anlamıyla denetlenemeyen etmenlerin kontrol edildiği bir ortamda denetlene değişkenler arasındaki nedensel ilişkilerin ortaya konulmasına dayalı bir çalışmaya olarak tanımlanan kavramdır.

TEK DENEKLİ MODELLER

 – Tıp

 – Psikoloji

 – Özel eğitim

 – İletişim bozukluğu

NİTEL SAYILAN MODELLER

 – Fenomonolojik çözümleme

– Entnografik gözlemler

 – Tarihsel araştırma

 – Dayanıklı kuram

OLGU: Duyularla alınabilen şey olarak ta tanımlanan kavram olgu kavramıdır.

ETNOGRAFİ: Bir yada daha çok yerel birimde yoğun bir alan çalışmasıyla belirli kültürel gruplar yada olgular üzerinde yapılan sistematik çalışmadır.

 FENOMOLOJİK ÇÖZÜMLEME: Algılar ,duygular gibi olgulara odaklanarak özü görmek ,sezmek,hedefleri taşıyan modeldir.

 TARİHSEL ARIŞTIRMA: Bir olayın önceki dönemlerle ilişkisini araştırılmasında yada önceki dönemlerde olan bir olayın,şimdiki olaylara etkisinin incelenmesinde kullanılan yöntemdir.

 DAYANIKLI KURAM: Nitel bir araştırma sırasında toplanan verilerden ortaya çıkan kurama denir.

 EYLEM ARAŞTIRMASI: Uygulamada yaşanan sorunlara etkin çözümler üretmek amacı ile uygulayıcıların kendi başlarına ya da araştırmacıların yardımıyla uygulama sürecini incelemelerine denir.

KARMA MODELLER

 – Karma modeller birbirlerini yineleyecek teknikler yerine birbirine güçlendirecek teknikler kullanmalıdır.

 – Önemli olan birbirini destekleyen güçlendiren nitel ve nicel yöntemleri seçmek ve kullanmaktır.

 – Benzer veriler sağlayan yöntemler tercih edilmemelidir.

 – İkam etmek yerine tamamlamak ön plana çıkmalıdır.

AÇIKÖĞRETİM GÜZ DÖNEMİ DÖNEM SONU SINAVI
14 - 15 Ocak 2017

Üye OlŞifremi Unuttum

HAKKIMIZDA
alonot.com; kullanıcılarımızın KPSS & YGS-LYS & ALES & AÖF & YDS gibi sınavlara hazırlanmaları için hem ders notlarına, hem test pratiklere kolayca ulaşıp zaman kaybetmeden en üst düzeyde yarar sağlayabilmeleri amacıyla hizmet vermektedir. Ayrıca Mevzuat&İçtihat&Tezler&Makaleler ve diğer herşeyde! kapsamlı arama yapılabilmesi, aranılan konu ve kavramlara kolayca ulaşılabilmesi ve sonuçlar içerisinde hızla gezilebilmesi amacıyla kurulmuştur. Zamanla öğrencilerin ve kullanıcıların ilgisiyle büyüyen alonot.com sizlerin ilgisiyle ve daha zengin içerikle yayın hayatına devam edecektir. Faydalı olması dileğiyle...
GİZLİLİK POLİTİKASI
alonot.com sitesinde yayınlanan tüm içerik telif yasaları kapsamında koruma altındadır. Site içeriğinin ticari amaçlı ve izinsiz olarak kopyalanması ve kullanılması yasaktır. Ancak, ticari amaçlı olmamak ve link verilmek koşuluyla site içeriğinin kopyalanması ve kullanılması serbesttir. 5846 sayılı kanunun 25. maddesinin ek 4. maddesine göre telif hakkı ihlal edilen öncelikle üç gün içinde ihlalin durdulmasını istemek zorundadır. İçerik sahibinin veya yasal temsilcisinin istekte bulunması halinde, kendisine ait içerik veya dökümanların sitemizden 24 saat içinde yayından kaldırılmasını garantilemekteyiz. Yayınlanan yazı ve yorumlardan yazarları sorumludur. alonot.com hiçbir bildirim yapmadan, herhangi bir zaman değişikliğe gidebilir, bu sitedeki bilgilerden kaynaklı hataların hiçbirinden sorumlu değildir.
Site Yönetimi.
İletişim: alonot.com@alonot.com & alonot.com@gmail.com
Kategoriler
SOLDA SABİT REKLAM